เพื่อเป็นการสรุปความรู้ที่ได้เรียนมาแล้ว และเตรียมทักษะการเรียนรู้ของผู้เรียนให้พร้อมต่อการออกภาคสนาม ที่จะมีขึ้นในปลายสัปดาห์นี้ ดิฉันจึงให้ผู้เรียนทำกิจกรรมบันทึกความรู้จากการชมสารคดีชุด ตติยสยามมินทร์ เพื่อเป็นการทดสอบว่าผู้เรียนแต่ละคนมีความพร้อมเพียงใดต่อการออกไปเรียนรู้นอกสถานที่

 

การเรียนรู้ภาคสนามเป็นการพาผู้เรียนไปศึกษาเรียนรู้ยังสถานที่จริง เพื่อ

  • ให้ผู้เรียนได้รับประสบการณ์ที่เข้มข้น ได้สัมผัสกับเรื่องที่เรียนอย่างแท้จริง
  • แสดงการเปรียบเทียบเพื่อให้เกิดการจดจำ และประทับใจไม่รู้ลืม
  • สร้างกระบวนการเรียนรู้ที่พาให้ผู้เรียนได้สัมผัส  ใกล้ชิด  ซึมซับ  ผูกพัน
  • ให้ผู้เรียนได้มีโอกาสฟังเรื่องเล่าจากคนที่สามารถส่งต่อแรงบันดาลใจในเรื่องนั้นๆ ได้

การดู การฟัง และการจับประเด็น และการจดบันทึก จึงเป็นทักษะพื้นฐานที่มีความสำคัญต่อการออกไปแสวงหาความรู้ในกระบวนการภาคสนามเป็นอย่างยิ่ง  

เครื่องมือสำคัญตัวหนึ่งที่เข้ามาช่วยให้ผู้เรียนเก็บกลับความรู้ และความประทับใจเอาไว้ได้ครบถ้วนก็คือ สมุดภาคสนาม

ภาคสนามครั้งนี้มีชื่อว่า “ชวนเด็กเที่ยวเกาะรัตนโกสินทร์” มีเวลาในการเรียนรู้ ๒ วัน โดยไม่พักค้างแรม เนื่องจากพื้นที่ตั้งอยู่ไม่ห่างจากโรงเรียนนัก

 

จุดประสงค์ของการไปภาคสนามครั้งนี้คือ

  • การไปทำความรู้จักกับสถานที่สำคัญ และวิถีชีวิตของผู้คนที่ตั้งบ้านเรือนอยู่ในเกาะรัตนโกสินทร์ด้วยตัวเอง
  • ได้เปรียบเทียบพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ และสถานที่สำคัญของเกาะเมืองอยุธยาที่เคยไปเรียนรู้มาในภาคเรียนที่แล้ว กับเกาะรัตนโกสินทร์
  • ได้สัมผัส ใกล้ชิด ซึมซับ ผูกพันกับพื้นที่ที่เป็นจุดกำเนิดของเมืองกรุงเทพฯ ที่เป็นบ้านเกิดของพวกเขา และเป็นเมืองหลวงของประเทศ
  • ได้รับฟังเรื่องเล่าของประวัติศาสตร์ที่เป็นแรงบันดาลใจให้พวกเขา “เป็นคนไทยที่ดี” เพื่อตอบแทนคุณงามความดีของบรรพบุรุษที่ต้องเสียสละกำลังกาย กำลังใจ กำลังสติปัญญา กำลังทรัพย์ ตลอดจนเลือดเนื้อและชีวิต เพื่อรักษาแผ่นดินเอาไว้

การเรียนรู้ในภาคสนามจึงเป็นพื้นที่สำคัญของการประมวลความรู้เดิม ต่อยอดความรู้ใหม่ เติมความสนใจ และสร้างโอกาสให้ผู้เรียนได้ใช้ทักษะความรู้ ทักษะการทำงาน ทักษะชีวิตที่มีอยู่อย่างรอบด้าน

ดังนั้น ครูผู้สอนจึงต้องประณีตกับการเตรียมงานให้ภาคสนามกลายเป็นสนามของการเรียนรู้  นับตั้งแต่การสำรวจพื้นที่แหล่งเรียนรู้  การจัดเตรียมเส้นทาง และสถานีความรู้การเตรียมข้อมูลความรู้ที่เป็นประโยชน์  การสร้างโจทย์ให้ผู้เรียนได้มีปฏิสัมพันธ์กับแหล่งเรียนรู้แต่ละแห่งในรูปแบบที่เหมาะสม สอดคล้องกับทักษะความรู้ ทักษะการทำงาน และทักษะชีวิตของผู้เรียน

โจทย์ที่ช่วยสร้างการเรียนรู้เหล่านั้น ได้แก่

 

 "บริเวณที่ตั้งของวัดสุทัศนเทพวราราม อยู่เกือบกึ่งกลางพระนคร จึงเปรียบเสมือนเขาพระสุเมรุที่เป็นศูนย์กลางจักรวาล  พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงมีพระบรมราชโองการรับสั่งให้สร้างวัดขึ้นกลางพระนครให้สูงเท่าวัดพนัญเชิง ให้พระพิเรนทรเทพขึ้นไปรับพระใหญ่ ณ เมืองสุโขทัยชลอเลื่อนลงมากรุงเทพฯ  และมาขึ้นบกที่ท่าพระ ใกล้กับพระบรมมหาราชวัง"

 

  • ให้เขียนเส้นทางจากท่าพระ มายังวัดสุทัศนเทพวราราม ลงในแผนที่ป้อมปราการ พร้อมทั้งให้เหตุผลว่าเหตุใดจึงเลือกใช้เส้นทางดังกล่าว

 

จากโจทย์ดังกล่าวนี้ นักเรียนต้องหาจุดกึ่งกลางพระนครจากแผนที่ป้อมปราการให้พบ จากนั้นจึงมองหาเส้นทางจากท่าพระไปยังวัดสุทัศน์ฯ ที่ลัดตรงที่สุด พร้อมทั้งให้เหตุผลประกอบที่ชัดเจน  เป็นต้น