พอมีพอกิน คือ มีกิน มีอยู่ ไม่ฟุ่มเฟือย ไม่หรูหรา ไม่เบียดเบียนผู้อื่น

      กิจกรรมการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ในชั้นประถมศึกษาปีที่ 6  เรื่องชีวิตกับสิ่งแวดล้อม  ส่วนใหญ่ครูผู้สอนจะต้องวิเคราะห์สาระการเรียนรู้  มาตรฐานการเรียนรู้  และผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง  แล้วครูจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้แบบอ้วน(คือกำหนดการสอนทั้งหน่วยการเรียน)  กำหนดเวลาเรียน  ซึ่งในหน่วยการเรียนนี้  ต้องใช้เวลา 30 ชั่วโมง   หลังจากศึกษาเนื้อหาสาระ  สามารถแบ่งได้ดังนี้

        1. สิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น

        2. สิ่งมีชีวิตและกลุ่มสิ่งมีชีวิต

        3. ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ

        4. ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น

               - ทรัพยากร  ดิน   น้ำ   แร่ธาตุ  สัตว์ป่าและ ป่าไม้

                      

          จากการศึกษาเนื้อหาสาระและธรรมชาติของวิชา  เห็นได้ชัดเจนว่าโรงเรียนวัดโคกโพธิ์สถิตย์ ตั้งอยู่ในแหล่งการเรียนรู้ที่เหมาะสมต่อการเรียนรู้  ครูผู้สอนจึงได้นำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงเข้ามาบูรณาการ  และจัดมวลประสบการณ์ให้นักเรียนเรียนรู้ไปพร้อมกัน  ครูผู้สอนจึงสำรวจแหล่งเรียนรู้  สำรวจเส้นทาง  ติดต่อภูมิปัญญาชาวบ้าน แล้วจึงจัดทำแผนการเรียนรู้ย่อยราย 1 ชั่วโมง - 2 ชั่วโมง จัดทำใบความรู้  ใบกิจกรรม  แบบฝึกหัด  เตรียมสื่อการเรียนการสอนและอุปกรณ์ที่ต้องใช้ในแต่ละชั่วโมง  ประสานภูมิปัญญา  นัดหมาย วันเวลา และ กิจกรรมที่เขาจะจัดให้กับนักเรียน   

          ก่อนเริ่มต้นที่จะเรียนตามแผนที่วางไว้  ครูก็เริ่มให้นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน  ตรวจสอบ  และ บอกผลการสอบแก่นักเรียน   แต่ข้อจำกัดของการสอนนักเรียนประถม ครูต้องคอยดูแลอย่างใกล้ชิด  คอยแนะนำ กระตุ้นให้นักเรียนอยากเรียนรู้ และ ต้องตั้งคำถามหลังจากการเรียนเพื่อให้นักเรียนเกิดแนวความคิดในการสรุปองค์ความรู้ได้ ที่สำคัญคือต้องดูแลความปลอดภัยในการเดินทางและการเรียน 

    

        ในชั่วโมงแรกของการเรียน  ต้องใช้เวลา 2 ชั่วโมง  โดยมีกิจกรรมสำรวจสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น  ครูนำนักเรียนไปศึกษาสวนสมรม (สวนที่ปลูกพืชหลายชนิด ผสมปนเปกัน) หลังโรงเรียน  เป็นของคุณครูขิน  พูนทอง  ซึ่งเป็นข้าราชการบำนาญ  และเป็นผู้นำของเกษตรกรในหมู่บ้าน ( ใช้เวลาเดินทาง 5  นาที)  ไม่ต้องห่วงเรื่องการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนให้นักเรียน

         นักเรียนฟังคำอธิบายเรื่องสวนสมรม  และสิ่งแวดล้อมในสวนสมรม  แล้ว ออกไปสำรวจตามใบกิจกรรม  นักเรียนบันทึกสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิตที่พบเห็น   สังเกตอุณหภูมิของน้ำ  ความเป็นกรดเป็นเบสของดิน  (นักเรียนทดสอบโดยใช้เทอร์โมมิเตอร์ และกระดาษลิตมัส  กระดาษpH )   หลังจากใช้เวลาในการสำรวจและทดสอบ       45 นาที  คุณครูขินก็สรุปให้ฟังอีกครั้ง  นักเรียนเดินทางกลับโรงเรียน  วันนี้เราใช้เวลาเกิน 2 ชั่วโมง ดีที่ชั่วโมงสุดท้ายเป็นชั่วโมงสอนเสริมตามกลุ่มสาระ  จึงไม่เบียดบังวิชาของคนอื่น  แต่ต่อไปเราคงต้องควบคุมเวลาใหม่   นักเรียนได้หยุดพัก 10 นาที ดื่มน้ำ แต่ละกลุ่มสรุปองค์ความรู้   และนำเสนอผลงานด้วยวาจา  และนำผลงาน ติดไว้ที่ป้ายนิเทศในห้องเรียน

 

ผลพลอยได้จากการเรียน

    - ความรู้จากประสบการณ์จริง

    - ความสนุกสนานในการเรียนนอกห้องเรียน

    - ความเป็นอิสระในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับภูมิปัญญา

    - ฯลฯ (มากมาย  บรรยายไม่หมด)

ครูผู้สอน  ได้สนุกสนาน  และมีความสุข ไปกับนักเรียนด้วย

สิ่งที่ต้องควบคุม

   1. เวลา

   2. วัสดุอุปกรณ์

   3. ใบความรู้   ใบกิจกรรม

   4. การประสานงานกับภูมิปัญญา

   ต้องเพียงพอ  และเหมาะสม

 

 

 

ภาคผนวก

ใบความรู้

“อำเภอลานสกา เป็นส่วนหนึ่งในจังหวัดนครศรีธรรมราช  ในอดีตได้จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอเรียกว่า กิ่งอำเภอเขาแก้ว ต่อมาเปลี่ยนชื่อ      เป็น  กิ่งอำเภอลานสกา  และได้ยกฐานะ  เป็นอำเภอลานสกา ในปีพ.ศ. 2501 จนถึงปัจจุบัน”

“ชาวลานสกามีวิถีชีวิตที่สงบ สังคม แบบเครือญาติ อาชีพหลักส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำสวนผลไม้ ที่เรียกว่า สวนสมรม    หรือ    สวนสมลม”

    ชาวลานสกาส่วนใหญ่ตั้งบ้านเรือนตามบริเวณที่ราบเชิงเขา  เช่น บ้านคีรีวง    บ้านเขาแก้ว บ้านลานสกา บ้านท่าดี และบ้านขุนทะเล   ในระยะหลังๆ  บริเวณที่ราบ          มีการปลูกผลไม้แยกเฉพาะกันบ้าง ได้แก่ มังคุด ลองกอง เงาะ แต่อย่างไรก็ตาม ในสวนยังมีผลไม้อื่นผสมอยู่บ้าง เรียกว่า  เกษตรแบบผสมผสาน  เกษตรธรรมชาติ หรือ  เกษตรธาตุสี่  แต่ชาวบ้านลานสกายังเรียกว่า “สวนสมรม”

 

                              ใบความรู้ที่ 2

เศรษฐกิจพอเพียง  เป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำรัส   ชี้แนะแนวทางการดำเนินชีวิต   แก่พสกนิกรชาวไทย  เพื่อให้สามารถพึ่งตนเองได้  โดยมีการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้ ให้เกิดประโยชน์ 

 

                                      ใบความรู้ที่ 3

สิ่งรอบตัวเรามีทั้งสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิตเรียกว่า สิ่งแวดล้อม สิ่งแวดล้อมที่มีชีวิต   เช่น   คน    สัตว์  พืช   จุลินทรีย์    เป็นต้นส่วน  สิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิต เช่น อากาศ  แสง  เสียง ความร้อน  น้ำ  สมุด ปากกา    เป็นต้น

             

ตัวอย่างผลงานนักเรียน

 

 

 

 

ดอกอัญชันที่เกิดขึ้นเองในสวนสมรม จัดเป็นพืชสมุนไพร