กิจกรรมของนักเรียนที่ไปเข้าค่าย ฯ ภายหลังที่ผ่านกระบวนการเรียนรู้ "หัวใจนักปราชญ์" โดยมีความรู้ความเข้าใจความหมายของเรื่องที่เรียนแล้ว  ซึ่งวิทยากรให้ความรู้ตามขั้นตอนของกระบวนการและสมกับวัยของผู้เรียน  เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้มีปฏิสัมพันธ์กับครูและเพื่อน และสรุปความสำคัญด้วยตัวผู้เรียน

ขอขอบคุณภาพจาก ดร.ขจิต

            กระบวนการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ สิ่งที่เรียนจะต้องเกิดจากความสนใจและความต้องการของผู้เรียน  วิทยากรจึงให้นักเรียนช่วยกันเสนอสิ่งที่น่าสนใจในชุมชน เป็นหัวข้อและเรียงลำดับต่อไปนี้ ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้านคำแดง  ลักษณะทางกายภาพ  ทรัพยากรธรรมชาติ อาชีพและรายได้ของประชากร บุคคลสำคัญ   การปกครอง  การรักษาพื้นบ้าน  ความเชื่อและประเพณี  หัตถกรรม  อาหารพื้นบ้าน ศิลปการละเล่นพื้นบ้าน  สถานที่สำคัญ 

           ข้อสังเกตและความคิดเห็นเพิ่มเติมน่าจะมีหัวข้อให้เรียนรู้เรื่อง  วิถีชีวิต  ความเปลี่ยนแปลงทางสังคม  และแนวโน้มที่อาจเกิดในอนาคต

           (๑) นักเรียนแต่ละกลุ่มช่วยกันฝึกตั้งคำถามเกี่ยวกับหัวข้อที่จะนำไปหาข้อมูล  และนำคำถามไปแลกเปลี่ยนให้เพื่อนกลุ่มอื่น ๆ ฟัง  

             ข้อสังเกต  ได้จากพฤติกรรมของนักเรียนขณะร่วมกิจกรรมพบว่า  นักเรียนที่สนใจใฝ่เรียนรู้จะเป็นนักเรียนหญิงมากกว่า  นักเรียนชายให้ความสนใจน้อยมาก  คำถามที่ได้จึงไม่เจาะลึก เมื่อนักเรียนไม่ร่วมมือกันทำให้การจัดการเรื่องเวลาไม่ลงตัว  กระบวนการตั้งปัญหาจึงไม่สัมฤทธิ์ผลเท่าที่ควร

           (๒) นักเรียนแต่ละกลุ่มออกไปเรียนรู้กับภูมิปัญญาในแหล่งเรียนรู้ของหมู่บ้านคำแดง 

               ข้อสังเกต  ได้จากสอบถามและพฤติกรรมของนักเรียนในขณะที่ติดตามเรียนรู้ไปพร้อมกับนักเรียนแล้วพบว่า 

                - นักเรียนแต่ละกลุ่มไปเรียนรู้เพียงแหล่งเดียวเท่านั้น  อุปสรรคและปัญหาพบว่านักเรียนไม่ได้ติดต่อประสานงานกับภูมิปัญญาไว้ล่วงหน้า 

                - เนื่องจากข้อจำกัดของเวลาซึ่งน้อยมากเพียง ๒ ชั่วโมง  ชุมชนกว้างใหญ่ถึง ๔ หมู่บ้าน กว่านักเรียนแต่ละกลุ่มจะเดินไปถึงแหล่งเรียนรู้เป็นการเสียเวลา

                - อีกประการหนึ่งนักเรียนหลายกลุ่มไปเรียนรู้กับภูมิปัญญาแหล่งเดียวกัน 

                - นักเรียนที่สนใจถามและจดบันทึกจะเป็นนักเรียนเพียงกลุ่มละ ๑-๒ คนเท่านั้น  นอกจากนั้นไม่มีความสนใจที่จะถามหรือแม้แต่จะฟัง 

            ประโยชน์ในการเรียนรู้ของนักเรียนโรงเรียนไทยรัฐวิทยา ๖๓  ในการเรียนรู้ครั้งนี้   จึงเปรียบเสมือนวิทยากรได้ทำการฝึกให้นักเรียนเกิดกระบวนการเรียนรู้อันเป็นพื้นฐานต่อไป  เพราะชุมชนบ้านคำแดงมีความงดงามและพื้นฐานความเข้มแข็ง รากฐานของความรักความสามัคคีเป็นต้นทุน และนักเรียนจะใส่ใจเรียนรู้มากขึ้นหากมีผู้มาจัดค่ายให้อีกต่อ ๆ ไป (รอจากพี่ มมส. ขอเป็นกำลังใจค่ะ)

            ความผิดพลาดและปัญหาอุปสรรคที่เกิดขึ้น  เนื่องจากนักเรียนขาดครูผู้ควบคุมดูแล  และวิทยากรไม่ใช่คนพื้นถิ่นจึงไม่มีความรู้เกี่ยวกับความเป็นมาของชุมชนบ้านคำแดงมาก่อน  ทำให้ไม่สามารถแนะนำเพิ่มเติมได้  คณะวิทยากรขอรับผิดชอบเพียงฝ่ายเดียว  ขอขอบคุณนักเรียนที่เป็นแหล่งข้อมูลในการนำไปพัฒนากับการจัดค่ายครั้งต่อไป

             ข้อเสนอแนะคราวต่อไป  คณะวิทยากรจะต้องไปรับการศึกษาเรียนรู้ข้อมูลพื้นฐานของโรงเรียนและชุมชนที่โรงเรียนตั้งอยู่ให้เข้าใจ  เพื่อนำมาวางแผนให้กิจกรรมดำเนินไปโดยเกิดประโยชน์กับผู้เรียนมากที่สุด  โดยคำนึงถึงสิ่งต่อไปนี้

              - กิจกรรมสาระการเรียนรู้ให้มีหัวข้อเท่ากับจำนวนวิทยากร  เพื่อสะดวกต่อการควบคุมดูแล 

             - นักเรียนจะต้องมีความรู้พื้นฐานด้านทักษะอยู่ในระดับใกล้เคียงกัน คือกลุ่มชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕-๖ และ ม.๒-๓

             -  นักเรียนจะต้องไปยังแหล่งเรียนภูมิปัญญามากกว่า ๑ แห่ง  เพื่อเพิ่มพูนข้อมูล 

            -   นักเรียนจะต้องได้รับการเรียนรู้จากภูมิปัญญา  โดยให้เวลามากกว่านี้ อาจเป็น ๑ วัน

            -  นักเรียนจะต้องรักษากำหนดเวลาอย่างเคร่งครัด อันเป็นลักษณะเด่นของการจัดค่าย

ถนนสายนี้ตรง...แต่ผิวดินอ่อนนุ่ม ไม่แข็งกระด้างนะคะ