สำหรับการซักถาม นักเรียนจะถามคำถามด้วยสำเนียงท้องถิ่น ผมฟังแล้วก็ยิ้มในใจด้วยความยินดี การพูดจาโต้ตอบของนักเรียนซึ่งเป็นลูกหลานในชุมชน เข้าไปขอความรู้จากผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ที่บ้างก็เป็นญาติ บ้างก็มิใช่ญาติ เป็นภาพที่งดงามเป็นอย่างยิ่งในสายตาผม

     ตั้งใจจะเข้านอนแต่หัวค่ำ เพราะอดหลับอดนอนและอ่อนเพลียจากการเดินทางมาราธอนวันก่อน แต่จนครึ่งคืนเข้าไปแล้วก็ยังมิได้เข้านอน

        แม้จะได้นอนนานเกือบ ๖ ชั่วโมง แต่ตื่นขึ้นมาก็ยังไม่ค่อยสดชื่นเท่าไรนัก ยอมรับว่าค่อนข้างกังวลกับกิจกรรมที่จะเกิดขึ้นในวันพรุ่งนี้ การนำความกังวลติดตัวไปคิดต่อก่อนนอนทำให้พะวักพะวนและหลับไม่สนิทเท่าที่ควรจะเป็น

        ผมนัดเด็กเพื่อร่วมกิจกรรม ๐๘.๓๐ น. แต่กว่าจะพร้อมหน้าพร้อมตากันก็ปาเข้าไปเกือบ ๐๙.๐๐ น. และหลังจากที่ทีมสันทนาการทำกิจกรรมเตรียมความพร้อมเด็ก ผมก็ได้เริ่มกิจกรรมหลังจากนั้นเกือบครึ่งชั่วโมง

        ตั้งแต่เมื่อคืน เด็ก ๆ ได้ช่วยกันคิดคำถามในประเด็นของกลุ่มตนเองสำหรับการนำไปสัมภาษณ์เก็บข้อมูลในชุมชน และในช่วงเช้าตรู่ อ.พรชัย ได้พบปะกับนักเรียนและนัดหมายการลงพื้นที่ของนักเรียนแต่ละกลุ่ม

        ผมปล่อยนักเรียนลงชุมชนเพื่อเก็บข้อมูลราว ๐๙.๔๕ น. โดยให้เวลาทั้งเช้าในการทำงานกลุ่มสัมภาษณ์ชาวบ้านตามประเด็นที่เตรียมไว้ ซึ่งการนัดหมายทางโรงเรียนได้ประสานงานไว้ล่วงหน้าแล้ว

        ผมตามลงไปดูการทำงานของนักเรียน ๒ กลุ่ม กลุ่มหนึ่งเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติหมู่บ้าน กลุ่มหนึ่งเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับสถานที่สำคัญในชุมชน

        ผมพบว่า นักเรียนที่ทำงานทั้งถามและจดในกลุ่มมีเพียง ๑ – ๒ คน ที่เหลือนั่งเป็นพระอันดับ ไม่ค่อยมีบทบาทเท่าใดนัก ซึ่งผมก็รับรู้มาก่อนหน้านี้แล้วว่าเหตุการณ์เหล่านี้เป็นเรื่องหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่การนั่งอยู่ในวงแบบนั้นด้วยอย่างน้อยก็ทำให้พระอันดับเหล่านั้นได้รับรู้เรื่องราวจากปากบุคคลผู้ให้ข้อมูล ซึ่งเป็นความรู้ของชุมชนเอง

        สำหรับการซักถาม นักเรียนจะถามคำถามด้วยสำเนียงท้องถิ่น ผมฟังแล้วก็ยิ้มในใจด้วยความยินดี การพูดจาโต้ตอบของนักเรียนซึ่งเป็นลูกหลานในชุมชน เข้าไปขอความรู้จากผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ที่บ้างก็เป็นญาติ บ้างก็มิใช่ญาติ เป็นภาพที่งดงามเป็นอย่างยิ่งในสายตาผม

        สภาพการณ์และความเป็นไปของสังคมปัจจุบัน ได้ถ่างเอาเด็ก/เยาวชน และคนเฒ่าคนแก่ให้ห่างออกจากกันเรื่อย ๆ แต่ละฝ่ายอยู่กันคนละที่ละทาง การพบปะทำกิจกรรมร่วมกันเป็นสิ่งที่เลือนลางจางหายลงไปทุกขณะ ในแทบทุกสังคมของเมืองไทย ไม่เว้นสังคมหมู่บ้านในชนบท

        เด็ก ๆ ใช้เวลาในการถามไถ่ขอข้อมูลในชุมชนตลอดทั้งเช้า บางกลุ่มเสร็จเร็วก็กลับมาก่อน ทุกกลุ่มกลับมาถึงโรงเรียนก่อนเที่ยง เมื่อแต่ละกลุ่มกลับมาถึงผมได้ให้สมาชิกกลุ่มช่วยกันเรียบเรียงข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์นั้นเป็นความเรียง โดยมีทีมวิทยากรบล็อคเกอร์ G2K คอยให้คำปรึกษาแนะนำเกี่ยวกับการเขียนอย่างใกล้ชิด

        การเรียบเรียงข้อมูลของเด็ก ๆ ดำเนินการตั้งแต่ก่อนรับประทานอาหารเรื่อยไปจนถึงบ่ายแก่ ๆ จากนั้นก็ให้แต่ละกลุ่มส่งตัวแทนออกมานำเสนอทีละกลุ่ม

        การนำเสนอผลงานของแต่ละกลุ่มจะมีเหล่าบล็อคเกอร์ G2K ทั้งผม ครูคิม ท่านวอญ่า และ อ.พรชัย ให้กำลังใจและคำชี้แนะเพิ่มเติมว่าควรเพิ่มเติมข้อมูลอะไรบ้าง เพื่อให้งานนั้นมีความสมบูรณ์

        ก่อนพักรับประทานอาหารเย็น มีการนำเสนอ ๖ กลุ่ม และหลังรับประมานอาหารเย็นเป็นการนำเสนอต่ออีก ๖ กลุ่ม

        เช้าวันรุ่งขึ้น แต่ละกลุ่มได้จัดทำโปสเตอร์เพื่อนำเสนอผลงานของกลุ่ม โดยทาง โรงเรียนได้เตรียมอุปกรณ์ต่าง ๆ ไว้ให้ เช่น กระดาษโปสเตอร์ขาวเทา สีเทียน สีไม้ สีเมจิก ฯลฯ

        สำหรับโปสเตอร์ที่นักเรียนแต่ละกลุ่มจัดทำนี้ จะถูกนำไปแสดงผลงานในการประชุมโรงเรียนไทยรัฐภาคอีสานที่ จ.ขอนแก่น เร็ว ๆ นี้

        การจัดทำโปสเตอร์นำเสนอผลงานของแต่ละกลุ่ม ใช้เวลาตลอดช่วงเช้า และมีการนำเสนอในช่วงบ่ายก่อนการปิดค่ายฯ

        ทั้งหมดนี้เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่จัดให้เด็ก ๆ ได้ฝึกฝนพัฒนาทักษะการเรียนรู้ตามหลักการหัวใจนักปราชญ์ “สุ จิ ปุ ลิ” ครับ