การไปร่วมประชุมสภาสถาบันสัญจรที่นครสวรรค์ ของสถาบันอาศรมศิลป์ เมื่อวันที่ ๒๖ ต.ค. ๕๒ ตามที่ผมเล่าแล้วในบันทึกเมื่อวานนี้    ทำให้ผมนึกถึงโจทย์วิจัยหัวข้อนี้ – พลวัตของสังคมชนบท   ซึ่งสามารถทำเป็นชุดโครงการวิจัยได้สบายๆ   โดยแต่ละโครงการย่อยจับที่หัวข้อย่อย ที่เมื่อเอาหลายๆ หัวข้อย่อยมาสังเคราะห์รวมกันจะเกิดความเข้าใจสภาพปัจจุบันและและอนาคตของชนบทไทยได้ชัดเจนขึ้นมากมาย   

          ผมไปเห็นที่โรงเรียนชาวนา ต. เกยไชย  อ. ชุมแสง ที่เขาแสดงตัวในฐานะกลุ่มที่เข้าร่วมเรียนรู้และพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ชุมชน ร่วมกับทีมของสถาบันอาศรมศิลป์   ได้เห็นการเปลี่ยนแปลงวิถีคิด ความมั่นใจตนเอง การรวมกลุ่มกันเรียนรู้และแบ่งปันในกลุ่ม และแก่ผู้มาเยือน 

          ผมอยากเห็นวิธีการที่ชาวบ้านรวมตัวกันต่อสู้กับกระแสทุนนิยม   ที่เป็นการต่อสู้แบบเงียบๆ ไม่โฉ่งฉ่าง ซึ่งถือได้ว่าเป็นค่านิยมและจารีตไทย   ที่จริงเราเห็นภาพนี้แฝงอยู่   แต่ก็ยังอยากเห็นการวิจัย ที่ช่วยทำให้ภูมิปัญญาไทยแนวแข็งขืนไม่ยอมตามกระแสที่เข้ามาฉกฉวยผลประโยชน์ เป็นภาพที่ชัด   เกิดความรู้ความเข้าใจแบบ explicit knowledge

 

วิจารณ์ พานิช
๑ พ.ย. ๕๒ 

อาคารศูนย์การเรียนรู้ชุมชนของโรงเรียนชาวนาบ้านเกยชัย

 

เป็นครั้งแรกที่ผมเห็นชาวนาปลูกข้าวเป็นไม้ประดับหน้าบ้าน สะท้อนความภาคภูมิใจในการเป็นชาวนา

 

เครื่องมือผลิตปุ๋ยอินทรีย์ เป็นส่วนหนึ่งของพลวัตชีวิตชาวนา