การดูแลด้วยหัวใจของความเป็นมนุษย์

ครั้งเมื่อมีโอกาสไปเรียนรู้กับรพ.น้ำพอง จ.ขอนแก่นที่มีชื่อเสียงโด่งดังในเรื่องของการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย ศึกษาจากเอกสารของรพ. เห็นความตั้งใจและกระบวนการดูแลแบบมีส่วนร่วม ดูแลด้วยหัวใจอย่างแท้จริงค่ะ นำมาเป็นตัวอย่างสำหรับรพ.ที่มีการดูแลเรื่องนี้

 

ผู้ป่วยระยะสุดท้ายเป็นความภาคภูมิใจของทีมงานที่ได้ให้การดูแลคนไข้และครอบครัวแบบองค์รวม โดยเฉพาะการดูแลในชุมชน  ตระหนักถึงการดูแลผู้ป่วยตามความต้องการว่าเป็นจุดบอบบางของจิตใจ “ไม่ว่าผู้ป่วยและญาติจะตัดสินใจเลือกแนวทางการรักษาโดยยื้อชีวิตหรือไม่ก็ตาม สิ่งสำคัญที่เราต้องตระหนักคือการให้การดูแลแบบองค์รวม มีความเข้าใจสภาวะจิตใจและเห็นใจในความทุกข์ของผู้ป่วยและญาติอย่างจริงใจ” เป็นสิ่งที่ทีมถือและตระหนักเสมอ

 

ในการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย โรงพยาบาลน้ำพองได้ดูแลผู้ป่วยทั้งในตึกผู้ป่วยในและในชุมชน แต่ว่าเป็นการดูแลแบบแยกส่วนกัน เมื่อผู้ป่วยระยะสุดท้ายขอกลับไปเสียชีวิตที่บ้าน โรงพยาบาลชุมชนก็จะส่งต่อ พยาบาลในตึกที่เคยดูแลผู้ป่วยอยู่แล้วนี้จะไม่ได้ติดตามอาการอย่างต่อเนื่อง   ถ้าหากผู้ป่วยอยู่ในเขตพื้นที่ที่มีเจ้าหน้าที่ที่มีทักษะในการดูแลผู้ป่วยในระยะสุดท้ายดีพอ ก็จะไม่ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่องเลย อีกทั้งการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายต้องใช้เวลา และมีศิลปะในการเข้าถึงปัญหา และความต้องการของผู้ป่วย เพื่อช่วยแก้ไขปัญหา และการดูแลแบบองค์รวมตั้งแต่เริ่มต้น จนกระทั่งเสียชีวิต

มีกิจกรรมการเยี่ยมบ้านผู้ป่วยระยะสุดท้ายที่มิใช่เพียงการเยียวยาแต่ร่างกาย หากแต่เป็น การเยียวยาจิตใจผู้ป่วยอย่างลึกซึ้ง โดยจัดทีมเจ้าหน้าที่จากโรงพยาบาลที่เคยดูแลผู้ป่วยแล้วออกเยี่ยมผู้ป่วยเพื่อเป็นการสานต่อการดูแลและร่วมกันดูแลพร้อมไปกับเจ้าหน้าที่ในชุมชน 

ที่สำคัญของการดูแลคือต้องเป็นบุคลากรที่เข้าใจ เข้าถึงจริงๆ จึงต้องมีพัฒนาศักยภาพ  โดยเฉพาะพยาบาลชุมชนและพยาบาล PCU     เพื่อให้มีทักษะการดูแล    สุขภาพแบบองค์รวม ตามหลักของธรรมชาติบัดและโยคะ-สมาธิบำบัด  โดยมีการพัฒนาจิตควบคู่ไปด้วย

 

เปิดโอกาสให้ญาติและครอบครัวมีส่วนร่วมในการดูแลและตัดสินใจ โดยการสนับสนุนและส่งเสริมให้ญาติและผู้ป่วยทำพิธีกรรมตามความเชื่อพื้นบ้าน วัฒนธรรมพื้นบ้านและวัฒนธรรมความตายของคนพื้นถิ่นอีสานส่วนใหญ่ ต้องการนำผู้ป่วยกลับไปเสียชีวิตที่บ้าน เมื่อผู้ป่วยเสียชีวิตทีมได้ร่วมงานศพ และประเพณีการคั่วข้าวตอก ร่วมกับครอบครัวผู้สูญเสีย

อำนวยความสะดวกในเรื่องใบรับรองการตายและการจัดการศพ และมีการเยียวยาหลังการสูญเสียทันทีที่ผู้ป่วยเสียชีวิตและดูแลต่อเนื่องโดยพยาบาลชุมชน

 ผลลัพธ์การดูแลผู้ป่วยของทีม ทีมงานผู้ให้บริการได้เรียนรู้และพัฒนาตนเองจากการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย ทีมได้สรุปบทเรียนสิ่งที่เกิดขึ้นเหนือความคาดหมายได้แก่

๑) เจ้าหน้าที่รู้สึกมีคุณค่าในตนเอง มีความอิ่มเอมใจ ปีติที่ได้ช่วยเหลือผู้ป่วย เกิดการเยียวยาจิตใจของเจ้าหน้าที่ให้รู้สึกมีคุณค่าในตนเองและเกิดความร่วมใจกันในการทำงานมากขึ้น อีกทั้งเป็นการขัดเกลาจิตใจผู้ปฏิบัติให้มีความละเอียดอ่อนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เกิดการเรียนรู้ มีการนำไปใช้กับคนใกล้ชิดหรือผู้อื่น เป็นการขยายความรู้ออกไปในชุมชนและทำให้คนในชุมชนเยียวยากันและกันต่อเนื่องไป ค้นพบบุคลากรในโรงพยาบาลที่มีคุณค่ามากมายในหลายสาขาวิชาชีพ เป็นอาสาสมัครในการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย

๒) ทำให้ผู้ดูแล (ญาติ) เกิดความภาคภูมิใจและเห็นคุณค่าในตัวเอง และเป็นการกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ

๓) เจ้าหน้าที่อื่นๆ เช่น แม่บ้าน ผู้ช่วยเหลือคนไข้ สามารถให้การดูแลพื้นฐานได้ เมื่อมีปัญหาจะนำมาปรึกษากับทีมดูแลและออกเยี่ยมในรายอื่นๆที่ต้องการ เกิดเป็นจิตเมตตาที่เชื่อมโยงและส่งผลให้เกิดการพูดคุยกันในความดีที่จะช่วยเหลือผู้อื่น

 

๔) ทีมสรุปบทเรียนให้เห็นจุดสำคัญของการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย ว่าควรคำนึงถึงความต้องการของผู้ป่วยเป็นสิ่งสำคัญ ไม่ใช่เพื่อความสบายใจของผู้ดูแลแต่เพียงฝ่ายเดียว  ขอให้มีจิตใจมุ่งที่ผู้ป่วยเป็นสำคัญ เพื่อความสุขสบายกายสบายใจและเพื่อจิตใจที่ดีงามและสงบของผู้ป่วย

 

ระยะสุดท้ายของชีวิตจบไป แต่สำหรับระยะสุดท้ายของความรัก อาจจะไม่จบด้วยชีวิต แต่ก็คงจบด้วยการแยกทาง ความเจ็บปวดของทั้งคู่ แต่ถ้าทั้งคู่ได้มีการประเมินตามความเป็นจริง โดยใช้ข้อมูลหลักฐานเชิงประจักษ์ทั้งทางวิทยาศาตร์และความรู้สึก ว่าไม่สามารถจะไปกันต่อได้ ปรึกษาแพทย์แล้ว จึงเห็นควรให้จบลง...โดยเร็ววัน ยิ่งฝืน ยิ่งอยู่กันไปก็ยิ่งทำให้ไม่มีความสุข หมดทางรักษาให้หายขาดแล้ว...นึกถึงเพลง ระยะสุดท้าย ของ บอย ค่ะ เคยฟังไหมคะ เอามาเชื่อมกันนิดนึงอ่ะค่ะ อิอิ

 

เนื้อเพลง ระยะสุดท้าย – บอย Peacemaker

เธอรักฉันน้อยลงใช่ไหม หรือเธอแอบมีใคร
หรือเป็นเพราะว่าฉันมันไม่ดี
หรือว่าฉันที่ทำผิดไป รักเธอจนหมดใจที่มี
มากจนเกินกว่าที่เธอต้องการ

* เรายิ่งฝืนยิ่งทนกันไป ยิ่งเสียใจเสียน้ำตา
ทรมานและเปลืองเวลา ปวดร้าวแทบขาดใจ

** เธอก็รู้ ว่ารักเรามันใกล้จะจบ เหมือนกับเป็นโรคร้ายในใจ
หมดทางเยียวยาให้ขาดหาย เราทั้งสองก็เหมือนคนที่ไม่สบาย
ป่วยระยะสุดท้าย รักษายังไงไม่หายต้องตายอยู่ดี

ทุกทุกครั้งที่มองสบตา สายตาที่มองฉัน
มันไม่ซึ้งไม่เหมือนที่แล้วมา
มือสองมือที่เคยจับกัน เหมือนมันมีอะไรกั้นกลาง
ไม่อุ่นใจ ไม่เหมือนที่ผ่านมา

ซ้ำ *,**,**
ต้องแยกกันไป ต้องพรากกันไปอยู่ดี..




ต้องการเพลงใหม่ๆ ใช่มั้ย คลิกที่นี่