ผมอยู่ร่วมกับเวทีแลกเปลี่ยนราวไม่ถึงครึ่งของเวลาทั้งหมด แต่เวลาสั้น ๆ ของผมในนั้น ผมเห็นรอยยิ้ม เสียงหัวเราะ กระทั่งน้ำตาแห่งปิติ เป็นระยะ อากัปกิริยาเหล่านี้ไม่เพียงพบกับผู้คนที่เข้าร่วมเท่านั้น มันเกิดขึ้นกับผมเช่นเดียวกัน

ประการที่สาม “ความสำเร็จของเวที”

 

    ในตอนที่แล้ว (Humanized Educare : บทเรียนและความรู้ (๒))ผมได้กล่าวถึงรายละเอียดการดำเนินของเวที Humanized Educare ซึ่งประกอบไปด้วยชุดกิจกรรมต่าง ๆ ได้แก่ การพูดคุยในกลุ่มย่อย, การพูดคุยนอกวงอย่างไม่เป็นทางการ, การชม VCD, กิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ และการสรุปบทเรียนร่วมกัน

    ในตอนนี้ ผมจะกล่าวถึงว่า ความสำเร็จของเวทีแลกเปลี่ยนนี้ว่ามีอะไรบ้าง ?

 

   ประการแรก เวทีสร้างสุข

    ผมอยู่ร่วมกับเวทีแลกเปลี่ยนราวไม่ถึงครึ่งของเวลาทั้งหมด แต่เวลาสั้น ๆ ของผมในนั้น ผมเห็นรอยยิ้ม เสียงหัวเราะ กระทั่งน้ำตาแห่งปิติ เป็นระยะ อากัปกิริยาเหล่านี้ไม่เพียงพบกับผู้คนที่เข้าร่วมเท่านั้น มันเกิดขึ้นกับผมเช่นเดียวกัน

    อาการอย่างนี้ แถวบ้านผมเรียกว่า คนมีความสุขครับ ทุกคนมีความสุขจากการเข้าร่วม

    มีความสุขจากการได้เล่าเรื่องราวดี ๆ ของตนเองให้เพื่อน ๆ ฟัง และ        ความสุขที่ได้รับฟังเรื่องราวดี ๆ ที่กลั่นมาจากประสบการณ์จริง เป็นของจริง มิใช่จดจำมาจากตำรา ในการพูดคุยทั้งกลุ่มย่อยและกลุ่มใหญ่

    ความสุขจากการพูดคุยแลกเปลี่ยนในบรรยากาศที่ไม่เป็นทางการ ในห้องพัก ที่ทางเดินตอนเช้า ในห้องอาหาร หน้าห้องประชุม กระทั่งในห้องสุขา...

    ความสุขเหล่านี้ดำรงอยู่จวบจนนาทีสุดท้ายของเวที ผมไม่เคยเห็นการร่ำลาครั้งใดที่เยิ่นเย้อขนาดนี้ บางคนยกมือไหว้ลากันเป็นครั้งที่สาม สี่ แต่ก็ยังไม่ยอมจากลา เนื่องจากยังมีความสุขกับการพูดคุยวิสาสะ

    ลากันแล้วที่วงประชุมในห้อง เดินออกจากวงก็ยังพูดคุยพาที ไหว้ลาอีกที เรื่องยังหมดคุยต่อกระทั่งถึงหน้าห้อง ยังยืนคุยกันต่อ ไหว้สาร่ำลาเดินแยกย้าย ไปเจอกันหน้าเคาน์เตอร์โรงแรม ก็คุยกันอีก กว่าจะได้ลาจากต่างฝ่ายไหว้และรับไหว้ไปคนละหลายรอบ

    คุณครูท่านนึงกล่าวในทำนองว่า

    ...ไม่เคยเจอการประชุมที่ไหนที่ทำให้เข้าร่วมนั่งฟังได้นานขนาดนี้ ถึงขนาดปวดท้องแล้วก็ยังทนไม่ยอมลุกไปห้องน้ำ นอนหลังก็ยังฝันถึงเวที...

 

   ประการที่สอง เวทีสร้างความรู้

    โรงเรียนที่เข้าร่วมเวทีเรียนรู้อย่างต่อเนื่องมาเป็นครั้งที่สามนี้ ล้วนเป็นโรงเรียนที่ถูกคัดเลือกว่าเป็นโรงเรียนที่มีความโดดเด่นในการพัฒนาความเป็นมนุษย์ในตัวนักเรียน ผ่านกิจกรรมที่หลากหลายรวมทั้งการบริหารงานที่ชาญฉลาดของผู้บริหาร

    ในเวทีมีการเล่าเรื่องสะท้อนประสบการณ์ดังกล่าวมากมาย ทั้งประสบการณ์จากการทำกิจกรรม ประสบการณ์ในการบริหารจัดการเพื่อเอื้อให้กิจกรรมนั้นสามารถดำเนินการและประสบผลสำเร็จ ดังเช่นที่ผมได้เล่าไว้บางส่วนในบันทึก

    สำหรับในส่วนตัวผมนั้น ผมมองว่าความรู้เหล่านี้มีคุณค่ามาก เป็นความรู้ที่มีชีวิตชีวา ไม่แห้งแล้งดังเช่นความรู้ที่เป็นวิชาการ/หลักการ

    ในเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในครั้งนี้ ได้มีการบันทึกทั้งภาพเคลื่อนไหวและเสียงการเล่าเรื่องแทบจะเรียกได้ว่าตลอดเวลาของการจัดเวที ความรู้เหล่านั้นได้ถูกบันทึกไว้ด้วยระบบอีเลคทรอนิค ซึ่งวัตถุดิบเหล่านี้สามารถนำไปจัดทำสื่อเพื่อเผยแพร่ขยายผลต่อได้อีกหลายรูปแบบ เช่น หนังสือ วิดิทัศน์ ฯลฯ

    ในขณะเดียวกัน ข้อมูลจำนวนมากก็อาจนำไปสู่การวิเคราะห์/สังเคราะห์ เพื่อยกระดับ/พัฒนา/สร้างความรู้ในเชิงหลักการสำหรับการจัดการศึกษาในแนวทางนี้ได้เช่นกัน

    นอกจากความรู้ที่สามารถสกัดได้จากแต่ละเรื่องเล่าแล้ว กระบวนการในเวทียังช่วยให้ผู้เข้าร่วมแต่ละคนได้มีโอกาสทบทวน ไตร่ตรอง ความรู้ที่เกิดจากการลงมือของตนเองด้วย

 

   ประการที่สาม เวทีสร้างเครือข่ายฯ

    ผมเห็นทุกท่านที่เข้าร่วม ขอและจดที่อยู่ของเพื่อนต่างโรงเรียน หลายคนให้สัญญากันว่าจะแวะไปเยี่ยมที่โรงเรียน      การติดต่อสื่อสารกันในลักษณะนี้น่าจะเรียกว่าเป็นความสัมพันธ์แบบ “เครือข่ายฯ”

    เชื่อว่าความสัมพันธ์แบบเครือข่ายที่เกิดขึ้นนี้ น่าจะมีประโยชน์ทั้งเรื่องการเรียนรู้และเกื้อหนุนการทำงานระหว่างกันต่อไปในอนาคตได้

 

   ประการที่สี่ เวทีสร้างความเชื่อมั่นและกำลังใจ

    ผมเชื่อว่าโรงเรียนที่มีการดำเนินการดังเช่นโรงเรียนที่มาเข้าร่วมเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้นี้ ทั้งผู้บริหารและครูผู้ปฏิบัติงาน เป็นบุคคลกลุ่มน้อยในวงการ อีกทั้งเป็นการทำงานสวนกระแสสังคมและขนบการจัดการศึกษาทั่วไป แน่นอนว่ามีความยากลำบากไม่น้อยเพื่อให้งานที่กระทำนั้นดำเนินการไปได้กระทั่งประสบผลสำเร็จ

    การจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในโครงการนี้ เป็นการนำคนคอเดียวกันมาพูดคุยกัน พูดคุยในเรื่องราวการทำความดี การทำหน้าที่เพื่อศิษย์ การทำหน้าที่ครูแท้ ๆ ของตนเองและของโรงเรียน

    แน่นอนว่าโอกาสการพบปะเจอคนคอเดียวกัน เพื่อพูดคุยแลกเปลี่ยนแบ่งปันกับกัลยาณมิตรต่างพื้นที่ต่างโรงเรียนมิใช่สิ่งที่จะเกิดขึ้นได้โดยง่าย และอีกเช่นกันเวทีแลกเปลี่ยนที่สามารถสร้างความเชื่อมั่นในสิ่งที่ตนเองกระทำ รวมไปถึงกำลังใจในการดำเนินการต่อไป ก็ทำนองเดียวกัน

    เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้สองวันที่ผ่านไป ได้สร้างความเชื่อมั่นและกำลังใจให้ทั้งผู้บริหารและคุณครูที่จะทำหน้าที่นี้ต่อไปอย่างไม่ย่อท้อ แม้ว่าจะต้องเผชิญกับอุปสรรคเพียงใด จากการสะท้อนของหลายท่านผ่านการทำ AAR

    ...เห็นความดีของเพื่อนมากมาย เป็นการเสริมแรงกัน...

    ...มีเรื่องราวดี ๆ ไม่มาก เก็บเกี่ยวไปเต็มที่ มีกำลังใจมากขึ้น...