การคิดเป็นกลไกของสมองที่เกิดขึ้นตลอดเวลา ซึ่งเป็นไปตามธรรมชาติ ซึ่ง "การคิด" หมายถึง พฤติกรรมภายในที่เกิดจากกระบวนการทำงานของสมอง ในการรวบรวมจัดระบบข้อมูลและประสบการณ์ต่าง ๆ ทำให้เกิดเป็นรูปร่างหรือมโนภาพที่เป็นเรื่องราวขึ้นในใจและสื่อสารออกมาโดยใช้คำพูดหรือแสดงออก...

    ในวันเสาร์ที่ 1 สิงหาคม 2552 ที่ผ่านมาเป็นวันหยุดราชการ แต่ผู้เขียนได้รับมอบหมายให้เข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการการสร้างแบบทักษะการคิด พร้อมกับคณะครูในโรงเรียนอีก 7 คน ที่โรงเรียนประจำจังหวัด งานนี้จัดโดยกลุ่มเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการจัดการมัธยมศึกษาจังหวัดเลย

    โดยการจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการ ครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ

     1. ให้ครูมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมทักษะการคิด ลักษณะการคิด และกระบวนการคิด

     2. ให้ครูสามารถจัดการเรียนรู้ที่ส่งเสริมทักษะการคิด ลักษณะการคิด และกระบวนการคิด

    กำหนดการประชุม เริ่มตั้งแต่ 08.00 น. จนถึงเวลา 17.00 น. โดยมี ดร.สุวิทย์ มูลคำ ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสมุทรปราการ เขต 3 เป็นวิทยากร ให้ความรู้ สร้างความเข้าใจและลงมือปฎิบัติกิจกรรมตลอดงาน จนเกินเวลาเลิกประชุมฯ  (งานนี้ได้รับความรู้แบบเข้มข้นมากๆ)

     กิจกรรมการประชุมเชิงปฏิบัติการการสร้างแบบทักษะการคิด สามารถสรุปความรู้พอสังเขป คือ

  • กรอบความคิดในการพัฒนาความสามารถทางการคิด (มิติคิด 6 ด้าน)

  • กลยุทธ์การสอนการคิดวิเคราะห์ และการคิดเปรียบเทียบ

  • กลยุทธ์การสอนคิดวิพากษ์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ และการคิดแก้ปัญหา

  • กลยุทธ์การสอนคิดสังเคราะห์ การคิดประยุกต์ และการคิดสร้างสรรค์

  • กลยุทธ์การสอนคิดเชิงมโนทัศน์ การคิดบูรณาการ การคิดเชิงกลยุทธ์และการคิดอนาคต

  • การสรุปประมวลความรู้ด้านการคิด 12 แบบ และการให้ซักถามปัญหาข้อสงสัย

  • การดำเนินกิจกรรมทุกหัวข้อมีเอกสารประกอบและได้ลงมือปฏิบัติ เพื่อให้เข้าใจการคิดแต่และแบบอย่างชัดเจน

    การเข้ารับการประชุมฯ ทำให้ผู้เขียนได้เปิดมุมมองด้านการพัฒนาทักษะกระบวนการคิดอย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น ซึ่งการจัดกระบวนการเรียนรู้ในชั้นเรียนของครูทุกคน จะมีการจัดกระบวนการสอนที่ได้พัฒนาทักษะการคิดให้กับนักเรียนอยู่แล้ว เพียงแต่ เมื่อมีคำถามให้ระบุว่า ตรงไหน คือการสอนการคิดแบบใด ครูส่วนใหญ่จะตอบคำถามไม่ได้ทันที ซึ่งก็ทำให้กระบวนการตรวจสอบไม่ได้รับคำตอบ ส่งผลต่อการประเมินทักษะด้านการคิดในแต่ละครั้งไม่ได้เกณฑ์มาตรฐานที่กำหนดไว้

 

    ถ้าครูผู้สอนสามารถเข้าใจว่า การสอนตรงไหน ส่งเสริมกระบวนการคิดของเด็กด้านใด ครูจะสามารถเติมเต็มและพัฒนากระบวนการคิดของเด็กได้อย่างถูกต้อง เหมาะสม  ส่งเสริมให้เด็กสามารถพัฒนากระบวนการคิดของตนเองได้เต็มตามศักยภาพต่อไป

    ...เมื่อได้ทราบแล้ว ก่อนกลับโรงเรียน ผู้เขียนได้แวะร้านหนังสือ ตรงเข้าไปหยิบ หนังสือ "อัจฉริยะ...เรียนสนุก" เขียนโดย หนูดี วนิษา เรช ซื้อกลับบ้าน หลังจากี่ลังเล เปิดอ่านหลายครั้งแล้ว...ครั้งนี้ตั้งใจซื้อเป็นของตัวเอง และเผื่อแผ่ถึงนักเรียนอีกหลายๆ คน... พร้อมกับข้อคิดที่จำได้ในบันทึก การประชุม ..."คนฉลาดเปลี่ยนแปลงได้ คนโง่ไซร้ไม่ยอมเปลี่ยน"... สอดคล้องกับข้อความในหนังสือของหนูดี ที่ว่า ..."ถ้าคุณคิดว่าการศึกษามีราคาแพง ก็ลองจ่ายราคาของความไม่ฉลาดดูสิ : If you think educaton is expensive, try ignorance"... (หน้า 5-6)