มหาวิทยาลัยวิจัยต้องทำงานเชื่อมโยงกับทุกภาคส่วนของสังคม   และทุกภาคส่วนของระบบการศึกษา    และเนื่องจากในระบบการศึกษา ส่วนการศึกษาระดับพื้นฐานสำคัญที่สุด   เพราะเป็นรากฐานของการศึกษา    อุดมศึกษาจึงต้องเข้าไปร่วมขับเคลื่อนด้วย ในฐานะกองหนุน ผ่านความร่วมมือที่ซับซ้อน   โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การร่วมวิจัยเพื่อสร้างคุณภาพ    โดยการริเริ่มวิธีการเรียนรู้รูปแบบใหม่ๆ 


          คุณภาพของการศึกษาระดับพื้นฐานนั้น    เกี่ยวข้องกับหลากหลายปัจจัย   ไม่เฉพาะปัจจัยด้านที่เกี่ยวข้องกับครู หลักสูตร สพฐ.   ยังเกี่ยวข้องกับสภาพครอบครัว   สภาพสังคม   การทำมาหากินกับเด็ก   ธุรกิจกวดวิชา  ฯลฯ    มหาวิทยาลัยวิจัยสามารถเข้าไปร่วมทำวิจัยเพื่อหาทางเปลี่ยนทิศทางการศึกษาระดับพื้นฐานที่กำลังดิ่งเหว   

 
          ที่จริง ในท่ามกลางวิกฤติการศึกษาระดับพื้นฐาน ได้มีการริเริ่มใหม่ๆ เกิดขึ้นในสังคมไทยมากมาย   ในชื่อรวมๆ ว่าการศึกษาทางเลือก   โดยมีเครือข่ายโรงเรียนไทยไทกำลังขับเคลื่อนการเรียนรู้แนวใหม่อย่างแข็งขัน   มหาวิทยาลัยวิจัยควรหาทางเข้าไปร่วม    เท่ากับร่วมกันสร้างคุณภาพคนในระดับรากฐานให้แก่สังคม    เป็นกำลังเสริม สพฐ. โดยไม่ตกร่องเดิม ตกร่องผลประโยชน์ของคนกลุ่มเดิมๆ


          มหาวิทยาลัยวิจัยสามารถร่วมกิจกรรมระดับการศึกษาพื้นฐานได้หลากหลายกิจกรรม เช่น การเรียนล่วงหน้า (AP – Advanced Placement Program), การส่งเสริมวิทยาศาสตร์, การส่งเสริมความสามารถพิเศษหลากหลายด้าน, การเรียนรู้จากกิจกรรม, การเรียนรู้จากกิจกรรมอาสาสมัคร, การจัดค่ายกิจกรรมเพื่อเรียนรู้ความรู้ด้านที่จำเพาะ, ยุววิจัย, ครุวิจัย  เป็นต้น 

วิจารณ์ พานิช
๒๐ ก.ค. ๕๒