การผันวรรณยุกต์ จะผันตามหมู่ของอักษร ดังนี้

อักษรกลาง มี 9 ตัว ได้แก่ ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ

อักษรกลางผันได้ 5 เสียง พื้นเสียงเป็นเสียงสามัญ เช่น

สามัญ              เอก               โท                    ตรี                       จัตวา  

ปา                    ป่า                ป้า                   ป๊า                         ป๋า

อาง                  อ่าง               อ้าง                 อ๊าง                       อ๋าง

 

อักษรสูง  มี 11  ตัว ได้แก่  ข  ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห

อักษรสูงผันได้ 3 เสียง พืิ้นเสียงเป็นเสียง จัตวา

 

สามัญ     เอก      โท       ตรี          จัตวา

-           ข่า         ข้า       -              ขา

-           ห่าง      ห้าง       -              หาง

 

 

อักษรต่ำ     มี   24  ตัว  ได้แก่  ค  ฅ  ฆ  ง  ช  ซ 

 ฌ   ญ  ฑ  ฒ  ณ  ท  ธ  น  พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ

 

ผันได้ 3 เสียง พื้นเสียงเป็นเสียง สามัญ

สามัญ      เอก     โท        ตรี        จัตวา

คา           -        ค่า         ค้า          -

ลาง         -        ล่าง         ล้าง       -