ผู้ฟังที่ดีแบบฉบับผู้ฟังการจัดการความรู้

          มีความประทับใจในหลาย ๆ เรื่องในการเยี่ยมชม  ถอดองค์ความรู้  ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ตาม บันทึกที่ 1  บันทึกนี้ขอยกความประทับใจที่ผมมีให้กับทีมงานที่ไปร่วมกัน  เวทีเรียนรู้ของเราถือว่าประสบความสำเร็จ  ตามแบบฉบับของนักจัดกระบวนการ KM คือเป็นผู้ฟังที่ดีในลักษณะ  ฟังด้วยความสนใจ  ฟังเชิงลึก  ไม่คุยกันเอง ฟังและจดบันทึก  ถามเท่าที่จำเป็นและเป็นจังหวะ ไม่ทำให้ผู้เล่าเสียสมาธิในการเล่าที่ท่านต้องการเล่าถ่ายทอดให้เรารู้  และผู้เล่าเล่าอย่างมีความสุขเมื่อผู้ฟังตั้งใจ  เพราะท่านยืนเรานั่งท่านเห็นพฤติกรรมเราได้หมด

               

อาจารย์วิรัฐ กาญจนพรหม (เสื้อชมพู) คุณจำเนียร กาญจนพรหม (เสื้อเหลือง) ภรรยา

         ผู้ร่วมเวทีด้วยกันทุกคนก็สามารถมีสมาธิในการคิดตามและจับประเด็น พี่เดโช พลายชุม (เสื้อนอกน้ำเงิน) เป็นผู้ดำเนินการ "คุณอำนวย" และ"ลิขิต" ไปด้วยการทำ Mind Map นำทางไว้ล่วงหน้าโดยแตกกิ่งประเด็นไว้ก่อนในประเด็นที่ต้องการรู้  และดูเหมือนอาจารย์ วิรัฐ จะสอดรับได้เป็นอย่างดี  เป็นวิธีการอย่างหนึ่งที่สามารถนำไปปรับใช้ในกรณีที่เวลามีน้อยแต่เราอยากรู้ในประเด็นใดก็ขึ้น Mind Map ให้เห็นผู้เล่าจะได้เล่าให้เรารู้ในประเด็นที่ต้องการได้   สำหรับผมยังไม่คุ้นชิน  ก็เลยต้องจดบันทึกไปตามความถนัดของตนเองคือตามที่เคยปฏิบัติมา   คือฟังเสียงผ่านหูโดยใช้เสียงที่ได้ยินเป็นหลักตามองที่เครื่องมือที่ทำอยู่ จับประเด็น และสั่งมือ เขียนเป็น Mind Map เหมือนกัน สาระใกล้เคียงกันแต่หน้าตาแตกต่างไปตามความคิดความถนัดของแต่ละคนถือได้ว่าครั้งนี้ได้แลกเปลี่ยนการใช้เครื่องด้วยอีกประเด็นหนึ่ง

        วันนี้ได้เรียนรู้ว่าตนเองถนัดแบบไหน  เมื่อมาร่วมกิจกรรมกับพี่ ๆ เพื่อน ๆ น้อง ๆ  หลาย ๆคน  ผมสังเกตุว่าพี่เดโช  คล้ายกับผมอย่างหนึ่งคือ ทำหน้าที่ไปพร้อมกัน 2 หน้าที่ คือ เป็นคุณอำนวย + คุณลิขิต ซึ่งผมก็ถนัดแบบนี้  ถ้าเป็นคุณอำนวยอย่างเดียวผมรู้สึกฝืดไม่ลื่นไหลต้องลิขิตด้วยโดย Mind Map นี่แหละรู้สึกว่าสมองจะคิดตามเพื่อตั้งคำถามจะทำให้ลื่นไหลกว่ามาก   แต่ถ้าทำหน้าที่ลิขิตอย่างเดียวก็ไม่เป็นไร

               

           ภาพนี้เป็น Mind Map ในกระดาษฟาง ปิดหน้าเวทีตอนถอดองค์ความรู้ที่เราต้องการ โดยพี่เดโช สร้างกิ่งหลักไว้ก่อน เมื่อผู้เล่าเล่าไปก็นำประเด็นไปใส่ตามกิ่งประเด็นนั้น ๆ โดยประเด็นที่ต้องการรู้ครั้งนี้คือการบริหารจัดการ ศูนย์เศรษฐกิจพอเพียงศูนย์นี้

               

          ภาพนี้คือลิขิตของผมในกระดาษ เอ 4 ตามที่ผมถนัด  ฟังแล้วคิดตาม และเขียน จนจบการฟัง การสร้างตามแบบพี่เดโช ผมต้องฝึกเพิ่มอีก เพราะบางครั้งต้องนำไปปรับใช้บ้างในเวทีที่มีเวลาสั้น ๆ   ประเด็นที่ได้ก็เหมือนกันครับ แตกต่างตรงวิธีการตามความคิดที่ตนถนัด

         เวทีครั้งนี้ผมว่าถ้าสถานที่อำนวย เวลามีพอควร ทุกคนทั้งผู้เล่า ผู้ฟังนั่งหันเข้าหากันเป็นรูปตัวยู  ส่วนคุณลิขิต+อำนวยยืนเดินเป็นธรรมดาอยู่แล้ว คงสนุกมาก ๆ เพราะทุกคนเปิดใจเข้าหากัน  ที่เด่นในการกระบวนการที่เกิดขึ้นก็คือ เรามีโอกาสได้ผ่อนคลายในช่วงที่ไปถึงสถานที่ใหม่ ๆ โดยเดินชมก่อนด้วยภาพของจริง พร้อมกับการบอกเล่าสั้น ๆ  เมื่อมาฟังเรื่องเล่ายาวทำให้ทุกคนประติดประต่อประเด็นกับภาพจริงที่เห็นได้ โดยคำถามแบบจุกจิกจึงไม่เกิดขึ้นเราจึงได้สาระเยอะมาก  เสียดายที่เวลาเราน้อย แต่อย่างไรก็ตามเห็นบรรยากาศเวทีแบบนี้แล้วมีความสุข

บันทึกนี้จากเหตุการณ์ ระหว่างวันที่ 13-15 กรกฎาคม 2552  สำนักส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 5 จังหวัดสงขลา จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการระดับเขตภาคใต้ ครั้งที่ 2/2552 ณ โรงแรมวัฒนา พาร์ค จังหวัดตรัง โดยมีเป้าหมายนักวิชาการส่งเสริมการเกษตร จาก 14 จังหวัดภาคใต้ จังหวัดละ 3 คน