พี่หมออนามัย จาก ตำบลคำสร้างเที่ยง กิ่ง อ.สามชัย จ.กาฬสินธุ์ เกือบสุดเขตจังหวัดกาฬสินธุ์ติดกับเขต อ.วังสามหมอ อุดรธานี พี่เขามาเรียนปริญญาโทสาธารณสุขศาสตร์ ที่ มมส.

ขับรถจากบ้านพักสถานีอนามัย ไปกลับ มมส. 240 กิโลเมตร.. พี่เขาไม่ค่อยได้พักค้างคืนที่มหาสารคาม เพราะต้องกลับไปดูแลลูกสาว 3 คนที่บ้านคำสร้างเที่ยง ขับรถไกลก็ต้องยอม

มาถึงช่วงโค้งสุดท้ายของการเรียนปริญญาโท กับการทำวิทยานิพนธ์ การหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเปิดโรคไข้เลือดออกในพื้นที่จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยใช้สถิติ Logistic Regression ในการวิเคราะห์หาปัจจัยดังกล่าว

พี่เขาเคยไปอบรมการใช้สถิติ Logistic ที่คณะสาธารณสุขศาสตร์ ม.ขอนแก่น เคยจัดอบรมเมื่อปี 2548 ได้ความรู้มาพอสมควร ในตอนนั้น ได้หัดใช้โปรแกรม SAS ได้รับเอกสารประกอบการอบรมที่อธิบายได้ดีทีเดียว แต่เวลาที่ผ่านไป มีโอกาสได้ทบทวนน้อย เมื่อกลับมาอ่านเอกสารอีกครั้ง เกิดความสงสัยในหลายประเด็น

เพื่อนร่วมรุ่นที่ มมส. จะใช้โปรแกรมวิเคราะห์สถิติ SPSS ถึงกับขนาด write CD แจกกันเลย เป็นแผ่น CD โปรแกรม SPSS เวอร์ชั่น 9-12 ที่ต้องแจกจ่างเนื่องจาก เจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่มาเรียนปริญญาโทรุ่นเดียวกัน ไม่มีโปรแกรม SPSS เลย เพราะไม่ค่อยได้ทำวิจัยทางวิชาการ

เมื่อพี่หมออนามัยต้องทำวิทยานิพนธ์ จึงต้องไปค้นหาเอกสารงานวิจัยในแนวทางที่คล้ายๆกัน แล้วดูเปรียบเทียบวิธีการคิด - วิเคราะห์ ทำความเข้าใจด้วยตัวเอง เพราะอยู่ไกลจาก มมส. และอาจารย์ที่ปรึกษาไม่ค่อยจะมีเวลาว่าง ทำให้นานๆครั้งถึงมีโอกาสได้เจอสักครั้งหนึ่ง หลายครั้งต้องไปรอที่บ้านพักของอาจารย์ในตอนเย็นๆ

เมื่อต้องศึกษาด้วยตัวเอง จึงต้องนำข้อมูลของคนอื่นมาลองวิเคราะห์ดูว่า จะได้ผลการวิเคราะห์ตรงกับที่รายงานออกมาหรือไม่ .. แน่นอน วิทยานิพนธ์ต้นแบบ ถ่ายเอกสารมาจาก ม.ขอนแก่น บางเรื่อง พอนำมาลองวิเคราะห์ กลับพบว่า ที่เค้าวิเคราะห์มานั้น ผิดอย่างเห็นๆ แค่รวมตัวเลขในตาราง ผลรวมในช่องสุดท้ายยังผิด คาดว่า คงเป็นเพราะการรีบเร่งแก้ไขวิทยานิพนธ์เพื่อให้ทันส่งตามกำหนด หรือขาดการตรวจสอบข้อมูล หรือนักศึกษา ไม่ค่อยได้ไปพบอาจารย์ที่ปรึกษา เพื่อให้ช่วยดู ช่วยตรวจสอบก่อนส่ง ทำให้วิทยานิพนธ์บางเล่ม ที่อยู่ในห้องสมุด มข. มีบางหน้า ที่ผลการคำนวณผิดพลาดอย่างไม่น่าให้อภัย

พี่หมออนามัย จึงต้องขวนขวายเรียนรู้ด้วยตัวเองต่อไป ลองวิเคราะห์ Logistic regression ด้วย SPSS เวอร์ชั่น 11 หาค่าสัมประสิทธิได้ตามการวิเคราะห์วิทยานิพนธ์ต้นแบบ แต่ เอ๊ะ... ค่าคงที่ทีจะได้จาก สมการ regression ดูจากตรงไหนในผลการคำนวณจาก SPSS

ลองรันโปรแกรมวิเคราะห์ครั้งแล้วครั้งเล่า เข้าไปกำหนด option ก่อนคลิก OK เพื่อรันผลวิเคราะห์หลายแบบ ก็ยังหาค่าคงที่ ไม่เจอ ในที่สุดเมื่อนัดพบ อาจารย์ที่ปรึกษาได้ พี่เขาจึงต้องหอบ Notebook ไปนั่งวิเคราะห์สถิติให้อาจารย์ช่วยดู

หลังจากอาจารย์อธิบายให้เข้าใจ แล้วให้คำแนะนำว่า ให้ลอง search จาก google ดูด้วย จะได้เจอตัวอย่างการวิเคราะห์สถิติ Multiple regression ในรูปแบบต่างๆ ที่อธิบายได้อย่างละเอียดมากๆ เพียงแต่เป็นภาษาอังกฤษเท่านั้น ซึ่งท่านอาจารย์ได้ save เวบนั้นไว้แล้ว ว่างๆจะเอามาแปล แล้วเขียนเป็นหนังสือออกมา ในเรื่องของ Multiple Regression ในงานวิจัยทางสาธารณสุขศาสตร์

เมื่อต้องอยู่ไกลมหาวิทยาลัย จึงต้องหาแนวทางการเรียนรู้ในแบบของตัวเองเพื่อความเข้าใจให้ได้.......