ทพ.ปริญญา ดวงศรี หัวหน้าฝ่ายทันตฯ ที่ สสจ.อำนาจเจริญนี่ละค่ะ น้องเป็นคนเก่า (แต่ไม่แก่นะคะ) ของทางอีสานนี้ ได้แอบเปิดเผยความในใจ อันเนื่องมาจากประสบการณ์ที่รับงานทันตฯ มาเนิ่มนานไว้ ว่า
อำนาจเจริญมี 7 อำเภอ 56 ตำบล 607 หมู่บ้าน ประชากร 369,475 คน อาชีพส่วนใหญ่ คือ เกษตรกรรม และทำนา เนื่องจากเราอยู่ในที่ดินที่คุณสมบัติเฉพาะ สามารถปลูกข้าวหอมมะลิชั้นดี ประกวดได้ชนะเลิศระดับประเทศหลายครั้ง ประเพณีที่เริ่มมาไม่กี่ปี คือ ประเพณีบุญคูนลาน ที่นำมาสานต่อเป็นประเพณีของจังหวัด จะมีการทำบุญหลังจากการเก็บเกี่ยวข้าว
หลายปีที่ผ่านมา ทีมของพวกเราทำงานกันไม่มีทิศทาง เหมือนอยู่ท่ามกลางความมืดมน ทางกองทันตฯ เอง ที่ผ่านมา คือ เราทำงานเชิงตั้งรับเป็นส่วนใหญ่ อาจเนื่องจากกำลังคนที่เรามีน้อย แม้กระทั่งกลวิธีต่างๆ ที่เราใช้คนอื่นมาช่วย ไม่ว่าจะเป็นฝึกอบรมเขาทำขูดหินปูน ทาฟลูออไรด์ หรืออื่นๆ พอถึงจุดหนึ่ง เขาก็ละงานไปด้วยภารกิจ ตรงส่วนนี้ เราก็ต้องดูงานของเราต่อ
เรามานั่งคิดว่า เราถอนฟัน อุดฟัน เราทำที่ปลายเหตุมาด้วยระยะเวลาที่เนิ่นนาน มันยังไม่เห็นทางออกจริงๆ เราทำกันทุกๆ วัน บางคนกลับมาด้วยความเหน็ดเหนื่อย บางคนก็เปลี่ยนสายอาชีพไปแล้ว ก็เยอะแยะ ถึงจุดหนึ่ง การทำงานก็ล้ามาก บางทีก็เห็นประกายความหวังขึ้นมาบ้างเล็กน้อย
เมื่อเริ่มมีโครงการที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมสุขภาพช่องปาก ซึ่งสอดคล้องกับการสร้างสุขภาพของทางกระทรวงฯ มา มีหลายโครงการที่ออกมาในช่วง 4-5 ปีที่ผ่านมา เช่น Vertical program งานต่างๆ ... มันเริ่มมีทางออกมากขึ้น เราเห็นทางเดินแล้วว่า งานส่งเสริมป้องกัน งานที่เกี่ยวกับการป้องกันให้เกิดโรคเป็นทางออกที่ดีที่สุด ซึ่งเราเองดีใจเป็นอย่างยิ่ง
ปีแรกที่ทำเรื่องงานส่งเสริมป้องกันในเชิงรุก การทำ sealant สัดส่วนการให้บริการของเราติดอันดับหนึ่งของประเทศ เราเองก็ตกใจว่า เราทำงานตามปกติ แต่ก็ติดอันดับ คิดสัดส่วน 200 กว่า% ... เราก็สามารถที่จะไปยืนเคียงบ่าเคียงไหล่กับจังหวัดอื่นได้ ทั้งๆ ที่เราเป็นจังหวัดเล็กๆ และบุคลากรของเราก็ไม่ได้ต่างกับเพื่อนๆ เท่าไร แต่ด้วยทีมงานที่ขยันขันแข็ง และส่วนหนึ่งเราได้มีการกระจายกำลังน้องๆ ทันตาฯ ไปอยู่ในอนามัยไว้ก่อนหน้าที่จะมีโครงการนี้แล้ว และมีการ support เรื่องครุภัณฑ์ สถานที่ รวมทั้งมีการหาเงินจ้างลูกจ้าง ช่วยทันตาฯ ในพื้นที่ เพราะว่า การทำฟันเด็กๆ เป็นเรื่องยากมาก ถ้าออกโรงเรียนแล้วไม่มีคนช่วย
ทีมงานเรามีประมาณ 90 คน ทันตแพทย์ 16 คน รพท. 5 คน รพช. แห่งละ 2 คน ยกเว้นที่ปทุมราชวงศา กับชานุมาน มีแห่งละ 1 คน สสจ. 1 คน คิดสัดส่วน 1:23,000 ซึ่งไม่ได้ต่างกับระดับที่จังหวัดอื่นๆ ทันตาภิบาลเรามีกระจายอยู่ที่ สอ. 21 แห่ง และมีผู้ช่วยทันตแพทย์ 6 คน ช่างทันตกรรม 1 คน ลูกจ้างทางทันตกรรม 38 คน
เราก็พยายามที่ให้โบนัสตัวเองด้วยการไปทัศนศึกษาร่วมกัน ตั้งแต่มี Vertical Program เรา happy มาก เราบริหารจัดการได้ ... แต่ก็คงไม่ยั่งยืน เพราะว่าต่อไปคงต้องปรับเข้าระบบปกติ
ส่วนหนึ่งก็เป็นการจุดประกาย เพราะว่าหลายองค์กรหันมาสนใจสาธารณสุข ไม่ว่าจะเป็น องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น เขาก็มีงบฯ ที่จะให้ ... เขาก็เริ่มมองมาที่คนว่า กินอยู่อิ่มหรือเปล่า เจ็บไข้ได้ป่วยหรือเปล่า มีฟันปลอมหรือปล่าว
แงๆๆแม่หมอ วันอังคารถึงพฤหัสฯ ไปสิงห์บุรี วันศุกร์ อบรมให้ครูภาษาอังกฤษที่ตราดครับ พลาดกันไป พลาดกันมาหนอ ฝากทักทายพี่เขี้ยวด้วยครับ..