ปกกะโดงค้างตุงไว้ในบ้านมักฉิบหายแล

ยินดีกับหมู่เฮาตังหลายที่เข้ามาแว่แอ่วแล้วก็อ่านตำนานขึดเกี่ยวกับตุงล้านนา....

มีคำถามหลายแนวที่จะต้องตอบ  อย่างเช่นของอินหน้อยเนปาลีที่ถามว่า"แขวนตุงไว้ในบ้านขึดก่อจาหา??????"  ลองติดตามและอ่านต่อไปนี้..

คัมภีร์  ตำรา  การปฏิบัติเกี่ยวกับตุงในล้านนามีหลากหลายที่ผู้คนได้อ่าน ยึดถือเป็นแนวทางปฏิบัติ  เป็นฮีตกองมาตรฐานในวิถีชวิต  เป็นแบบเบ้าในการจัดกิจกรรมต่างๆในงานป๋าเวณี(ประเพณี)ที่ต้องมีตุงมาเป็นเครื่องสักการะบูชา  และที่สุด หลักฐาน ข้อปฏิบัติ  คำบอกกล่าวเหล่านี้ทั้งหลายได้กลายเป็นสิ่งต้องห้ามในการนำตุงมาแขวนไว้ในบ้านตามคัมภีร์โบราณ  ไม่ว่า ธรรมดาจารีต(สิ่งที่ต้องปฏิบัติทั่วไปในวิถีชีวิตจริง)   คัมภีร์มูลขึดหรือมูละขึด ๆและอีกหลายๆตำราได้กล่าวไว้ตรงกัน...

อย่างเช่นในคัมภีร์กล่าวไว้ว่า" ปกกะโดงก๊าง(ค้าง)ตุงไว้ในบ้าน  หอเรือน(เฮือน)ขึดนักมักฉิบหายแล"

คำว่า"ปก" หมายถึงการตั้งขึ้น   คำว่า "กะโดง" หมายถึง "เสา"   คำว่า"ก๊าง"หมายถึง ค้าง

สรุปความได้ว่า "การตั้งเสาค้างตุงไว้ในบ้านขึดหรือจะเกิดเภทภัย  อาถรรพ์ อาจถึงขั้นฉิบหาย"

จากหลักฐานต่างๆดังกล่าวหากเราไปเที่ยวหมู่บ้านคนล้านนา(พันธุ์แท้)  เราจะไม่พบ  ไม่เห็นเลยว่ามีคนแปลกแหวกแนวเอาตุงไปแขวนไว้ในบ้านตนเองเพราะผู้คนเหล่านี้ได้ยึดถือข้อปฏิบัติจากบรรพบุรุษที่ได้รับการสั่งสมพฤติกรรมที่ถูกต้อง  ได้รับสั่งสอนให้ปฏิบัติจนเป็นนิสัยกระทั่งที่สุดวัฒนธรรมที่ดีงามได้เข้าสู่สายเลือดหล่อมหลอมเป็นเอกลักษณ์แบบเบ้าของชาวล้านนาพันธุ์แท้ จนไม่กล้าที่จะทำสิ่งใดๆที่เรียกกันว่า"ขึด"หากผู้ใหญ่บอกเด็กๆว่า" อย่าทำเพราะมันขึด " เด็กจะหยุดกระทำทันทีแม้เด็กผู้นั้นจะซนปานใดก็ตาม พฤติกรรมที่เลวร้ายในการกระทำเกี่ยวกับขึดที่ได้รับการกล่อมเกลาอย่างดียิ่งนี้จะติดแน่นเนาในจิตใจเด็กจนกระทั่งชีวิตเขาลาจากโลกนี้ไป

เหตุใดฤา?  การปกกะโดงค้างตุงไว้ในบ้านจึงขึด???......

ดังได้เคยเล่าไว้ในหลายที่แล้วว่า "ตุงไจคือเครื่องสักการะบูชาพระพุทธเจ้าถึง  5   พระองค์"   ที่ต้องใช้ให้ถูกต้องตามกาละ  เทศะ  และฮีตกอง"

ตามหลักสามประการดังกล่าว  ต้องถูกต้องตามกาละ  คือเวลาที่ใช้ตุงไจ  จะต้องใช้เป็นเครื่องสักการะบุชาในเมื่อวัดมีงานปอยหลวงเท่านั้น เพราะจะได้เป็นเครื่องหมาย สัญญาณ  กำหนดให้ผู้คนทราบว่าหากเห็นตุงไจเมื่อใดเป็นที่รู้ที่ทราบกันว่าให้ชาวบ้าน ศรัทธาสาธุชนทั้งหลายเตรียมตัวทำบุญ   ชาวบ้านไม่สับสน   ตุงไจจึงเป็นเอกลักษณ์ของงานปอยหลวง จนบางท้องถิ่นเรียกตุงไจว่า "ตุงปอยหลวง"ก็มี    ต่อไปคือถูกต้องตามเทศะ คือสถานที่  บริเวณ  อาณาเขต   คือจะต้องนำตุงไจไปสักการะบูชาตามที่ที่วัดได้กำหนด เช่นถนนหนทางเข้าสู่วัด  หรือทางวัดได้กำหนดสถานที่ปักตุงไจไว้ให้  เพื่อเกิดความสง่างาม เกิดความเป็นระเบียบ  และสุดท้ายถูกต้องตาม"ฮีตกอง" หมายถึงการกระทำตามแบบเบ้า ร่องรอย  มาตรฐานที่บรรพบุรุษสร้างเป็นมรดกทางวัฒนธรรมไว้ให้

ดังนั้นเมื่อทุกคนทำตามสิ่งที่บรรพบุรุษกำหนดให้จึงส่งผลให้สังคมมีแต่ความดีงาม มีความเป็นระเบียบ เกิดเอกลักษณ์ของสังคมนั้นๆ  ทุกคนไม่ทำขึด ทุกคนจึงร่วมกันรับความสุขจากการทำบุญงานปอยหลวงความสุขที่ได้ทำสิ่งดีงามที่ไม่ขึด   ความสุขที่ร่วมมือกันเป็นน้ำใจเดียวกัน

แต่หากผู้ใดทำขึดปกกะโดงค้างตุงไว้ในบ้านมักเกิดขึดอาถรรพ์เป็นต้นว่าฟ้าผ่าเสาตุงเพราะเสาสูงกว่าบ้านอาจเป็นเสาสื่อล่อสายฟ้ายามฝนฟ้าคะนอง  สายลมแรงโหมกระหน่ำพัดเสาตุงหักโค่นฟาดหลังคาบ้านเสียหาย

และอีกต่างๆนานาจิปาถะที่จะเกิดขึ้นตามที่บรรพบุรุษคนล้านนากำหนดไว้ว่า  "ปกกะโดงค้างตุงไว้ในบ้านมันขึด  มักฉิบหายแล"