เมื่อวาน ( 14  พ.ค.  2552)  ผมได้มีโอกาสไปร่วมเวทีการเรียนรู้ของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการลดต้นทุกการผลิตข้าวที่อำเภอลานกระบือ     โดยการนัดหมายกันผ่านทางโทรศัพท์จากคุณมานพ  จันทร์ต๊ะโมก  นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร  ประจำตำบลหนองหลวง  อำเภอลานกระบือ  

          ซึ่งในวันนี้มีคุณดรรชนี  เมธเศรษฐ์  นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร สำนักงานเกษตรจังหวัดกำแพงเพชร  อาสาไปช่วยกระบวนการและช่วยวัดพิกัด GPS ให้ เนื่องจากเป็นนักวิชาการที่ได้เข้ารับการอบรมการใช้เครื่อง GPS มาแล้ว  เนื่องจากวันก่อนไปที่พรานกระต่าย   จับพิกัดไม่ทันครับเพราะต้องออกไปกลางทุ่งนา  จะทำให้ใช้เวลามาก

          กระบวนการที่ดำเนินในเวทีเริ่มด้วยการทบทวนประเด็นปัญหาที่พบบ่อยในการปลูกข้าว  หรือจุดคอดขวด  4 เรื่อง  ซึ่งคุณดรรชนีช่วยนำเวทีร่วมกับครูติดแผ่นดิน  ซึ่งส่วนใหญ่ก็เป็นไปตาม 4 ประเด็นที่เป็นจุดคอขวด(ปัญหาหลัก)   ทำให้เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการพอจะเห็นถึงสาเหตุที่ทำให้ตันทุนการปลูกข้าวสูงขึ้น

         

        จากนั้นก็เป็นการให้ข้อมูลถึงกระบวนการ การลดต้นทุนการปลูกข้าวในส่วนของการใช้ปุ๋ยให้ตรงกับค่าการวิเคราะห์ธาตุอาหาร  ว่าสามารถลดต้นทุนได้  หากมีการตรวจวิเคราะห์ธาตุอาหารในดินก่อน  และใช้ปุ๋ยให้เหมาะสม

          จากนั้นก็เป็นการตรวจวิเคราะห์ธาตุอาหารในดิน และค่า pH ในดินของแปลงเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ  จำนวน  10 ราย  11 ตัวอย่าง  โดยมีเจ้าของดิน /เจ้าของแปลง  ที่ได้เรียนรู้วิธีเก็บแล้วเก็บมาตรวจในวันนี้ คอยลุ้นกันอยู่ใกล้ๆ  ช่วยเขย่าหลอดทดสอบและเปรียบเทียบค่าการวิเคราะห์ด้วยตัวเอง  หลายรายที่ดินเป็นกรด  และมีธาตุอาหารในดินต่ำโดยเฉพาะธาตุ K ซึ่งก็สอดคล้องกับข้อมูลเดินที่มีการปลูกข้าวและใช้ปุ๋ยเคมีติดต่อกันมาเป็นเวลานาน  อันเป็นข้อมูลเบื้องต้นที่สำคัญที่นักส่งเสริมการเกษตรในพื้นที่และครูติดแผ่นดินข้าวจะได้ให้คำและนำและวางแผนการจัดการแปลงนาได้อย่างเหมาะในโอกาสต่อไป

         สรุปบทเรียนจากการได้เข้าร่วมในเวทีการเรียนรู้ และการตรวจวัดค่า pH และปริมาณธาตุอาหาร N-P-K อย่างง่าย  มีประเด็นที่ขอบันทึกไว้เพื่อเป็นประโยชน์ต่อการทำงานในครั้งต่อๆ ไปก็คือ

  • ต้องมีแบบจัดเก็บที่ง่ายต่อการใช้ และการแสดงข้อมูล  ซึ่งในประเด็นนี้ ผมได้ออกแบบไว้แล้วจากการที่ไปร่วมเวทีที่พรานกระต่าย   http://gotoknow.org/file/yutkpp/s2552.xls  และพบว่าแบบที่ออกแบบไว้ใช้ได้ง่าย  สะดวก และแสดงข้อมูลให้เห็นและเปรียบเทียบได้ดีพอสมควร
  • หลอดแก้วที่ใช้และมาพร้อมกับชุดทดสอบ  พบว่า สามารถตรวจวิเคราะห์ครั้งละ  3 ตัวอย่าง  ดังนั้นเราสามารถทำการตรวจวิเคราะห์พร้อมกันครั้งละ 3 ตัวอย่าง  จะทำให้ตรวจสอบได้ไวขึ้น 
  • หลอดแก้วที่ใช้  ผมเขียนเบอร์ไว้เพื่อกันหลง  ด้วยการเขียนเลข 1,2,3  อย่างละ  3 หลอด(ต่อหนึ่งตัวอย่าง) จะได้รู้ว่าเป็นรายใด และรับรองว่าไม่มีการหลง
  • อีกประเด็นหนึ่งที่สำคัญมาก  และหากจะทำตามขั้นตอนที่กำหนดอาจจะช้า และไม่สอดคล้องกับการจัดเวที นั่นก็คือการตรวจหาชุดดินว่าเป็นดินชุดใด  หากจะวัดค่าพิกัดแล้วส่งตรวจสอบทางเน็ตต้องใช้เวลาหลายวัน  ดังนั้นทางที่ดี  ต้องหาชื่อชุดดินแถบนั้นไว้ก่อน  ก่อนที่จะเข้าไปตรวจวิเคราะห์ธาตุอาหารให้แก่เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ   เพื่อที่จะได้แนะนำอัตราส่วนของสูตรปุ๋ย และคำแนะนำอื่นๆ ได้ทันทีแล้วเสร็จภายในวันนั้น  โดยอาจสอบถามจากพัฒนาที่ดินจังหวัด หรือลงไปวัดพิกัดของที่ตั้งแปลงนาส่วนใหญ่ไว้ล่วงหน้าก่อนก็ได้

          หลังจากกลับจากอำเภอลานกระบือ  ทีมงานเราก็ไปเก็บข้อมูลที่ตั้งบ้านและแปลงของคุณสมหมาย  พลอาจ เกษตรกรต้นแบบ/ครูติดแผ่นดินข้าวของอำเภอพรานกระต่าย  พร้อมทั้งให้ข้อแนะนำเพิ่มเติมในการใช้แบบกรอกข้อมูล  และการให้คำแนะนำเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการของอำเภอพรานกระต่าย

บันทึกมาเพื่อการ ลปรร. ครับ

วีรยุทธ  สมป่าสัก  15  พ.ค. 2552