๒๘ เมษายน ๒๕๕๒ ขอเข้ามาเพิ่มเติมข้อมูลเพื่อประโยชน์ของการศึกษา เนื่องจากมีจำนวนผู้ให้ความสนใจมาดาวน์โหลดวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของผู้เขียนในบันทึกนี้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ  http://gotoknow.org/blog/k-creation/92695 

ส่วนใหญ่คงอยากได้ศึกษาแนวทางในการทำวิทยานิพนธ์ด้านการจัดการความรู้ แต่ก็มีผู้สนใจจำนวนหนึ่งแม้ไม่มาก กะว่าจะมาดูแนวทางการเขียนรูปเล่มวิทยานิพนธ์ ซึ่งไม่ใช่วัตถุประสงค์ของผู้เขียน

จึงอยากขอบอกกล่าวมายังผู้สนใจสาระของวิทยานิพนธ์ว่า การนำไปศึกษานั้นให้เน้นที่วิธีคิดและกระบวนการคิด กระบวนการปฏิบัติ อย่ามายึดรูปแบบการเขียนงานวิจัยไปใช้ เพราะแนวทางที่ผู้เขียนทำนี้อาจไม่เป็นที่ยอมรับของครูบาอาจารย์ที่เน้น Format งานวิจัย ว่าบทที่หนึ่งต้องเป็นอย่างนี้ บทที่สองต้องเป็นอย่างนั้น

คณาอาจารย์ของผู้เขียนส่วนใหญ่ไม่ใช่คนไทย และเป็นผู้มีใจกว้างมาก ที่ยอมให้ผู้เขียนทำในสิ่งที่คิดว่าเหมาะสม

ขอนำบันทึกที่อาจารย์ วิจารณ์ พานิช เขียนไว้นานแล้ว ท่านได้วิเคราะห์ ชี้แนะประเด็นต่างๆที่จะเป็นประโยชน์ในการไปต่อยอดงานวิจัยมาไว้ที่นี้และเพื่อความสะดวกของผู้เข้ามาอ่านด้วยค่ะ

Wednesday, May 18, 2005

วิทยานิพนธ์ปริญญาเอก เรื่องการจัดการความรู้
วิจารณ์ พานิช
18 พ.ค.48

วิทยานิพนธ์นี้เป็นของคุณยุวนุช ทินนะลักษณ์ ([email protected]) เสนอต่อมหาวิทยาลัยปอยเตียรส์ ประเทศฝรั่งเศส และกำลังจะสอบวิทยานิพนธ์ในปลายเดือน พ.ค. 48 นี้

ผมอ่านวิทยานิพนธ์นี้มาเป็นเวลาสัปดาห์เศษ ๆ ด้วยความอิ่มเอม และชื่นชมแกมขัดใจ ขัดใจตัวเองที่ไม่มีเวลาอ่านรวดเดียวจบ

ชื่อวิทยานิพนธ์นี้คือ Knowledge Creation and Sustainable Development : A Collaborative Process between Thai Local Wisdom and Modern Sciences โดยมีอาจาย์ที่ปรึกษาคือ ศาสตราจารย์ Pierre Fayard

วิทยานิพนธ์นี้เน้นที่การสร้างความรู้จากปฏิสัมพันธ์ระหว่างภูมิปัญญาท้องถิ่น (LW – Local Wisdom) กับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสมัยใหม่ (MST – Modern Science & Technology)

ศาสตราจารย์ฟายาร์ด อีเมล์มาด้วยความตื่นเต้นว่าวิทยานิพนธ์นี้ให้ความรู้ใหม่แก่วงการ KM อย่างน่าภาคภูมิใจ ซึ่งผมเห็นด้วย

และผมยังเห็นต่ออีกว่า นักศึกษาปริญญาเอกในประเทศไทยที่สนใจทำวิทยานิพนธ์เกี่ยวกับ KM น่าจะอ่านวิทยานิพนธ์ฉบับนี้คนละอย่างน้อย 3 เที่ยว เพื่อค้นหาโจทย์วิจัยสำหรับทำวิทยานิพนธ์ ซึ่งมีซุกซ่อนอยู่ในนั้นเต็มไปหมด ผมจะยกมาบางประเด็น และคงจะมีอีกมากประเด็นที่ผมมองไม่เห็น

ผมเข้าใจว่า เพราะวิทยานิพนธ์นี้เป็นเรื่องของสังคมไทยล้วน ๆ แต่เป็นวิทยานิพนธ์ที่นำเสนอต่อมหาวิทยาลัยในฝรั่งเศส ดังนั้นจึงต้องมีการนำเสนอสภาพสังคมไทยทั้งในเชิงประวัติศาสตร์และเสนอสภาพปัจจุบัน สำหรับให้ผู้อ่านและผู้สอบวิทยานิพนธ์ได้เข้าใจ context ของการสร้างความรู้จากปฏิสัมพันธ์ระหว่าง LW กับ MST ในสังคมไทย ผมอ่านส่วนนี้อย่างเพลิดเพลินและได้ความรู้มาก พร้อมทั้งชื่นชมความรู้อันกว้างขวางของคุณยุวนุช

คุณยุวนุชไม่ได้บรรยายเฉพาะบริบทของสังคมไทยเท่านั้น ยังได้บรรยายบริบทของตัวเองไว้ด้วย ผมเข้าใจว่าเป็นการบอกผู้อ่านว่าที่เขียนมาทั้งหมดนี้ผ่านการตีความของคนที่จบปริญญาตรีด้านศิลปศาสตร์ (มช.) และปริญญาโทด้าน Science Communication (Illinois State U.) และมีประสบการณ์การทำงาน 20 ปี ในหน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีคือ 14 ปี ในตำแหน่งหัวหน้างานประชาสัมพันธ์และวิเทศสัมพันธ์ของพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทย และ 6 ปีในตำแหน่งผู้จัดการประชาสัมพันธ์ของ สวทช. (สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ) จนถึงปี 2545 จึงลาออกมาศึกษาต่อปริญญาเอก

จากการทำงานนั้นเอง คุณยุวนุชสั่งสมความสงสัยหรือความอยากรู้มาเป็นโจทย์วิจัยเพื่อวิทยานิพนธ์ เป็นความพิศวงเพราะหลงใหลเรื่องผ้า การผสมผสานภูมิปัญญาเดิมกับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ในการผลิตผ้าพื้นเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งของภาคอีสาน

ชีวิตทั้งชีวิตของคุณยุวนุช ทำงานด้าน PCST – Public Communication in Science and Technology และด้วยการเข้าร่วมประชุมนานาชาติด้านนี้แหละจึงได้พบ ศ. ฟายาร์ด นำไปสู่การเรียนต่อปริญญาเอกและทำวิทยานิพนธ์ในเรื่องนี้

ท่านเห็นแรงบันดาลใจในตัวคน นำไปสู่การสร้างสรรค์ทางวิชาการไหมครับ

แรงบันดาลใจที่ดีคือ ความอยากรู้ อยากตอบข้อสงสัย แรงบันดาลใจที่ไม่ค่อยดี คืออยากได้แค่แผ่นกระดาษ คือปริญญาเอก

Review ที่ผมอ่านแล้วได้ความรู้มากและอีกมาก คือการ review MST และ PCST ในโลกและประเทศไทย สรุปสั้น ๆ คือมีการสร้างในโลกตะวันตก และประเทศไทยเป็นผู้รับถ่ายทอดมา พูดในถ้อยคำของผมก็คือโลกตะวันตกเป็นผู้สร้าง (producer) ไทยเป็นผู้เสพ (consumer) เอกสารส่วนนี้ยาวถึง 47 หน้า อ่านแล้วได้ความรู้มากจริง ๆ

review เรื่อง LW ในสังคมไทยยิ่งมีความยาวมากถึง 73 หน้า นำเสนอให้รู้จักสังคมไทยด้านประวัติศาสตร์, ศาสนาและวัฒนธรรม, ลักษณะเฉพาะด้านพฤติกรรมของคนไทย, รัฐบาลและการเมือง, LW ยุคก่อน MST จะเข้ามาในประเทศไทย, LW ยุคที่ MST เข้ามาลงรากในสังคมไทย, การพัฒนา LW ในสังคมไทยในอดีต ปัจจุบัน และแนวโน้ม