ทีมสาว ๓ ซ่า PO เคยเล่าเรื่องตามไปดูคลินิกเบาหวานของโรงพยาบาลพยุหะคีรีเมื่อหลายวันก่อน (ตามดูคลินิกเบาหวาน) วันนี้คุณสมเสี้ยว อิ่มเนย พยาบาลวิชาชีพ ได้เล่าเรื่องการทำกิจกรรมกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานมาให้ทราบรายละเอียด แสดงให้เห็นว่าการจัดการความรู้ของผู้ป่วยสามารถสอดแทรกอยู่ในการบริการปกติได้ ถ้าได้มีการบันทึก "คลังความรู้" ไว้ด้วย ก็จะยิ่งมีประโยชน์สำหรับผู้ป่วยรายอื่นๆ นะคะ

วัลลา ตันตโยทัย วันที่ ๑๗ สิงหาคม ๒๕๔๘

"จัดกลุ่มแลกเปลี่ยนประสบการณ์"

คลินิกเบาหวานโรงพยาบาลพยุหะคีรี  เปิดให้บริการทุกวันพฤหัสบดีและวันศุกร์ ผู้เป็นเบาหวานมาจับเบอร์คิวตรวจ เวลาประมาณ ๐๖:๓๐ น. ห้องชันสูตรโรคทำการเจาะเลือด หลังจากนั้นทางโรงพยาบาลมีข้าวต้ม และน้ำสมุนไพรเลี้ยง (ฟรี!) ทุกคน

ประมาณ ๐๘:๐๐ น. เชิญผู้ที่สนใจและสมัครใจร่วมออกกำลังกาย โดยเจ้าหน้าที่และบางครั้งเป็นผู้มารับบริการตรวจเบาหวานเป็นผู้นำ ลักษณะกิจกรรม ส่วนใหญ่ จะเป็นรำไม้พลองป้าบุญมี บางครั้งจะสอนท่าบริหารเท้า หรือยืดคลายกล้ามเนื้อ ประมาณ 15 นาที เพื่อเป็นตัวอย่างและกระตุ้นให้เห็นความสำคัญของการออกกำลังกาย ก่อนออกกำลังกายทุกครั้งจะให้ความรู้ถึงประโยชน์ของการออกกำลังกายอย่างย่อๆ

ต่อจากนั้น เจ้าหน้าที่ชันสูตร (ตรวจเลือด) จะคัดใบสั่งยาผู้ป่วยแยกเป็น กลุ่มผู้มีระดับน้ำตาลปกติ และน้ำตาลในเลือดสูง พยาบาลประจำแผนกผู้ป่วยนอกจะประกาศชื่อผู้มีน้ำตาลสูงเพื่อเข้ากลุ่ม

ช่วงที่เริ่มทำกลุ่มครั้งแรกๆ เน้นให้คำปรึกษาในกลุ่มผู้มีน้ำตาลสูงตั้งแต่  ๑๘๐ มก./ดล. โดยให้ผู้ป่วยสมัครใจ ถ้าเป็นรายใหม่ คือครั้งแรกที่น้ำตาลสูงเกิน ๑๘๐ มก./ดล.จะแยกให้คำปรึกษารายบุคคลก่อน ทุกครั้งที่ทำกลุ่มจะเน้น ประเมินความพึงพอใจของผู้รับบริการ ทุกคนจะมาด้วยความสมัครใจ ไม่มีการบังคับ เนื้อเรื่องการทำกลุ่มเป็นเรื่องเกี่ยวกับการดูแลตัวเอง, การควบคุมอาหาร การออกกำลังกาย, การใช้ยา (เชิญเภสัชกรมาร่วมทำกลุ่มให้ความรู้), ภาวะแทรกซ้อน บางครั้ง มีการประเมินความเครียดและภาวะซึมเศร้าในกลุ่มและฝึกเทคนิคคลายเครียดด้วย กลุ่มที่จัดเป็นลักษณะของกิจกรรมกลุ่มทั่วๆ ไป แต่จะไม่เข้มงวดเรื่องระเบียบการทำกลุ่มเท่าไรนัก เน้นทุกคนมีส่วนร่วม และแลกเปลี่ยนประสบการณ์  

ปัจจุบันการคัดเลือกกลุ่มจะเชิญผู้ที่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้ปกติมาเข้ากลุ่มด้วย โดยมาเล่าเรื่องการดูแลตนเองให้สมาชิกในกลุ่มรับฟัง บรรยากาศในการทำกลุ่มทุกครั้งจะเป็นกันเอง และทุกคนสนุกสนาน ให้ความสนใจ ร่วมมือเป็นอย่างดี เพราะสมาชิกส่วนมากจะค่อนข้างคุ้นเคยกัน และจะเป็นผู้รับบริการในเขตอำเภอพยุหะคีรีทั้งหมด

กระบวนการที่ใช้ก็ยึดรูปแบบการทำกลุ่มทั่วๆ ไป เริ่มจากการทักทาย แนะนำตัวจะใช้วิธีเรียกชื่อและบอกผลน้ำตาลในเลือดของแต่ละคน ซึ่งเป็นช่วงทีทุกคนลุ้นกับผลน้ำตาลในเลือด และบอกกติกาเล็กน้อย เช่น พูดทีละคน, ก่อนจะลุกจากกลุ่มให้แจ้งก่อน บอกระยะเวลาที่ใช้ บอกวัตถุประสงค์ว่า "ที่ทำกลุ่มเป็นการเรียนรู้ร่วมกันหรือแลกเปลี่ยนประสบการณ์ซึ่งกันและกัน ไม่ใช่การลงโทษ"

จำนวนสมาชิกในกลุ่มแต่ละครั้งมีประมาณ ๗-๙ คน ถ้ามีสมาชิกมากจะแบ่งเป็น ๒ กลุ่ม

จากการดำเนินงานที่ผ่านมา ผู้รับบริการให้ความสนใจดี และมีความพึงพอใจในการเข้ากลุ่ม ส่วนในเรื่องผลลัพธ์ปัจจุบันอยู่ระหว่างเริ่มเก็บข้อมูลและติดตามผลระดับน้ำตาลในเลือดของสมาชิกที่เข้ากลุ่มแต่ละคน เดิมมีเพียงการบันทึกทะเบียนผู้มีระดับน้ำตาลสูงแต่ละเดือน และบันทึกการทำกลุ่ม ปัจจุบันกำลังปรับปรุงวิธีการเก็บข้อมูลให้ชัดเจน และประเมินผลได้ชัดเจนขึ้น แต่ประโยชน์สำหรับผู้รับบริการที่ได้คือ ความรู้สึกเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ไม่ได้ป่วยอยู่คนเดียว ได้เห็นตัวอย่างคนที่ดูแลตัวเองและสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างปกติ ทำให้มีกำลังใจและไม่ท้อแท้ นอกจากนี้ยังได้เพิ่มพูนความรู้ในการดูแลตัวเองอีกด้วย ซึ่งจัดเป็นรูปแบบหนึ่งของการให้ความรู้และผู้ป่วยไม่เบื่อหน่าย

ผู้เล่าเรื่อง : คุณส้มเสี้ยว อิ่มเนย โรงพยาบาลพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์ โทร. ๐-๕๖๓๔-๑๗๕๕