การศึกษาในจังหวัดชายแดนภาคใต้

            

         ได้เห็น "ใบไม้สีทอง"ครั้งแรกเมื่อหลายปีที่แล้ว ที่น้ำตกบาโจ อ.บาเจาะ จ.นราธิวาส ซึ่งอยู่บนเขาบูโด แนวเทือกเขาสันคาราคีรี  รู้สึกเฉยๆกับใบไม้ที่มีแปลกๆในป่าและคิดว่าที่อื่นจะมีพันธุ์ไม้ชนิดนี้เหมือนกัน

              แต่..เมื่อมาอยู่นราธิวาส มีต้นใบไม้สีทองปลูกอยู่ตรงรั้วบ้านพัก เลื้อยยาวไปตามสายโทรศัพท์ ประกอบกับเมื่อไปร่วมงานหลายงาน จะได้รับของที่ระลึกเป็นใบไม้สีทองใส่กรอบสวยๆ ทั้งประเภท1 ใบ 2 -5ใบ  จัดใส่กรอบพลาสติกใสตกแต่งอย่างสวยงาม มีคุณค่า และเป็นใบไม้สีทอง ที่นำมาจัดบ้าน ทำให้ดูมีคุณค่า จึงตั้งใจที่จะศึกษาเรื่องนี้ขึ้นมาอย่างจริงจัง

             ใบไม้สีทอง มีความเป็นมา ดังนี้

  • ชื่อวิทยาศาสตร์: Bauthinia aureifolia

  • ผู้ตั้งชื่อ : ศาสตราจารย์ ไค ลาร์เสน (Pros.Kai Lasenm) นักพฤกษศาสตร์ ชาวเดนมาร์ก เมื่อปี   พ.ศ. ๒๕๓๒

  • ชื่อสามัญ: ใบไม้สีทอง

  • ชื่อพื้นเมืองอื่นๆ: ย่านดาโอ๊ะ/ใบไม้สีทอง

  • ลักษณะ: เป็นไม้เลื้อย มีลำต้นเป็นเถาขนาดใหญ่ การเจริญ เติบโตโดยการเกาะเลื้อยพันขึ้นไปผลิใยคลุมเรือนยอดของต้นไม้ ใหญ่ในป่า สูงถึง ๓๐ เมตร

  • ใบ: ใบแก่มีขนาดใหญ่ รูปร่างคล้ายใบชงโคแต่มีขนาดใหญ่มาก ใบที่สมบูรณ์เต็มที่มีขนาดประมาณ ๑๐ x ๑๘ เชนติเมตร ใบรูปหัวใจ (Cordate) ปลายใบรูปหัวใจกลับ (obovate) ผิวใบมีขน ละเอียดคล้าย กำมะหยี่สีทองหรือสีเหลืองเคลือบสีเงินปกคลุม ใบ มีสองชนิด คือกลุ่มใบสีเขียวทำหน้าที่สังเคราะห์แสงและกลุ่มใบสีทองซึ่งบริเวณปลายกิ่งขณะยังเป็นใบอ่อนมีสีม่วงแล้วค่อยๆเปลี่ยนเมื่อใบแก่ขึ้นเป็นลำดับจนกระทั่งใบแก่เต็มที่จะเป็นสีคล้ายสีทองแดงระยะสุดท้ายจะเปลี่ยนเป็นสีเงินแล้วจะทิ้งใบ ระยะที่จะเห็นใบเป็นสีทองชัดเจนในช่วงเดือน มิถุนายน -กรกฎาคม ของทุกปี ต้นที่ปรากฏใบสีทองต้องมีอายุมากกว่า ๕ ปี

  • ดอก: สีขาวเกิดเป็นช่ออยู่บริเวณปลายกิ่ง ลักษณะคล้าย ดอกเสี้ยว เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๒ เชนติเมตร ช่อหนึ่งๆ มี ตั้งแต่ ๑๐ ดอกขึ้นไปมีกลิ่นหอม ออกดอกประมาณเดือน ตุลาคม - กุมภาพันธ์

  • ลักษณะผล : เป็นฝักแบบคล้ายฝักดาบ ขนาด ๒๐ - ๒๓ x ๕.๕ -๖ เชนติเมตร มีขนสีน้ำตาลแดงคล้ายกำมะหยี่ปกคลุม ฝักหนึ่งๆ มี ประมาณ ๔ - ๖ เมล็ด

  • เขตกระจายพันธุ์และถิ่นกำเนิด : พบเฉพาะในเขตจังหวัดปัตตานี นราธิวาส และยะลา ขึ้นตามที่โล่งริมลำธารในป่าดิบชื้น อุทยานแห่งชาติน้ำตกบาโจ และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฮาลา-บาลา ระดับความสูง ๕๐-๒๐๐ เมตร ออกดอกและผลเดือน สิงหาคม – ธันวาคม
    สถานภาพ : พืชถิ่นเดียวและพืชหายากในสภาพธรรมชาติ ปัจจุบันนำมาขยายพันธุ์และปลูกเป็นไม้ประดับกันบ้าง แต่ยังไม่แพร่หลาย

             การนำใบไม้สีทอง มาประดิษฐ์เป็นของที่ระลึก จึงมีมากในจังหวัดนราธิวาส กลายเป็นสินค้า OTOP และเป็นผลผลิตที่สถานศึกษานำมาให้นักเรียนได้ออกแบบ เป็นตอกไม้เป็นช่อที่สวยงามนอกจากนั้นยังนำใบไม้มาผสมผสานกับวัสดุอื่นๆ ออกมาในลักษณะต่างๆแล้วแต่ครูหรือวิทยากรจะสร้างแนวคิดและให้เด็กเป็นผู้ออกแบบ

            วันนี้ผมไม่รู้สึกเฉยๆกับ"ใบไม้สีทอง"แต่มีความรู้สึกว่า มันมีแห่งเดียวในประเทศไทยและมนุษย์ได้นำมาเพิ่มคุณค่า สืบสานผ่านเด็กนักเรียนได้หาผลประโยชน์จากมันได้มากมาย