"... หนูดมไม่เป็นแล้วหนูยิ่งจะ fixed ศัลย์อยู่ด้วย ต้องเจออาจารย์อีก ดมยาให้อาจารย์ทีไรโดนดุทุกที”

ที่ผ่านมาสองวันก่อนนั้นโชคดีที่ได้เวียนมาเปิดหูเปิดตากับบรรยากาศการผ่าตัดทางศัลยกรรม  ได้ดมยาสลบผ่าตัดตับในผู้ป่วยเป็นมะเร็งตับ

 

การดมยาสลบเป็นการทำงานร่วมกันในทีมวิสัญญีที่มีอาจารย์แพทย์ แพทย์ผู้เข้าฝึกอบรมวิสัญญีแพทย์ปีที่ 1(พชท./พจบ)  ตัวผู้เขียน  และน้องพยาบาลที่เข้าฝึกอบรมเป็นวิสัญญีพยาบาล โดยมีน้องวิสัญญีพยาบาลที่มาช่วยเหลือ เมื่อพชท./พจบ ไปเรียนทฤษฎี  การตรวจเยี่ยมเพื่อประเมินและการเตรียมพร้อมของผู้ป่วยทางวิสัญญีได้กระทำและตรวจสอบก่อนหน้าวันผ่าตัดแล้วหนึ่งวัน

 

การเตรียมเครื่องมือและอุปกรณ์ในเบื้องต้นนั้นกระทำโดยผู้เข้าฝึกอบรม  ผู้เขียนลงมาตรวจสอบความเรียบร้อยและเพิ่มเติมส่วนที่ขาดตกบกพร่องบางส่วน  มีการวางแผนกระทำร่วมกันโดยมีอาจารย์วิสัญญีแพทย์เป็นผู้นำในทีม และเมื่อ พชท./พจบ.ออกไปเรียน  ทำให้ผู้เขียนต้องเป็นตัวหลักในการเฝ้าผู้ป่วยร่วมกับน้องวิสัญญีพยาบาลที่มาช่วยเหลือ

 

นานๆได้เข้ามาดมยาสลบเพื่อผ่าตัดตับสักครั้ง  ดูเผินๆว่าไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงทางเทคนิค เราใส่สายที่หลังทางช่องไขสันหลังเพื่อให้ยาชาด้วยแบบ Continuous epidural block เพื่อช่วยควบคุมความดันเลือดและให้ยาระงับปวดแบบ PCEA ด้วยเลยเมื่อเสร็จผ่าตัด

 

ผู้เขียนได้ยินอาจารย์แพทย์ผ่าตัดถามภายหลังการผ่าตัดเริ่มไปสักพักว่า

“ตอนนี้ CVP(central venous pressure) เท่าไหร่พี่”

“CVP 7cm.H2O ค่ะ”

“อย่าให้ สูงนะพี่”

“อาจารย์จะเอาเท่าไหร่” 

ผู้เขียนเรียนถามเชิงหยอกล้อด้วยความคุ้นเคยโดยมิได้มีเจตนาจะประชด  แต่เพราะไม่ทราบจริงๆว่าอาจมีเทคนิคอะไรใหม่ๆที่เราไม่ทราบ

“สัก 5 ครับพี่...แล้วถ้า Hct ไม่ต่ำกว่า 25 ไม่ต้องให้เลือด”

“OK ได้เลยค่ะ...”

  “คนไข้เป็นยังไงบ้างครับ”

มีการสั่งปรับเตียงศรีษะต่ำ 15 องศา(ผู้เขียนนึกขำว่าทำได้จริงรึ 15 องศา...คิดว่าอาจารย์ล้อเล่น) มีการเรียกใช้ CUSA  มีการสั่ง on clamp (ซึ่งเป็นการ clamp Inferior Vena Cava : IVC) ใช้เวลาราว 15 นาที 

 

“BP ประมาณ 90/60 ถึง 110/ 70 ค่ะ  HR (Heart rate)ไม่เร็ว  CVP 5  Urine ออกน้อยสักหน่อย BT(body temperature : อุณหภูมิกาย) ต่ำนิดหน่อย  อื่นๆดูดีค่ะ”

ฉันว่าที่อาจารย์อยากได้ยินคือ... ค่าความดัน CVP น่ะ

 

ผู้เขียนมักให้เกียรติ(ตามใจ)อาจารย์แพทย์ผ่าตัดเจ้าของผู้ป่วย  ด้วยถือว่าเป็นผู้ดูแลรับผิดชอบการรักษาหลัก  และเชื่อว่าสิ่งที่ต้องการอยู่บนความปลอดภัย ทันสมัยกว่า (ลึกๆออกจะรู้สึกว่า CVP ที่ต้องการดูจะต่ำไปสักหน่อยหากเทียบกับทฤษฎีเก่าๆที่เรียนมา แต่ผู้เขียนเองก็รายงานและปรึกษาอาจารย์วิสัญญีแพทย์เป็นระยะ) การผ่าตัดเป็นไปด้วยดี  ผู้เขียนสามารถทำให้ได้ 5 ตามต้องการ แม้ปัสสาวะจะออกน้อยหน่อยในช่วงสั้นๆก็อยู่ในเกณฑ์รับได้ โดยทั่วไปผู้ป่วยดูดีมากๆ

 

ช่วงพักเที่ยงมีการเปลี่ยนกันทานข้าวเที่ยงโดยน้อง  ผู้เขียนลงมาอีกที น้องรายงานว่าเสียเลือดมากขึ้นจึงให้สารน้ำและเลือดมากหน่อย ตอนนี้ CVP10 และลงมาเป็น 7-8

“อาจารย์อยากได้ CVP5” น้องบอก...

“อืมม.....” ฉันรับคำ

ผู้เขียนเฝ้าต่อร่วมกับน้องสามารถรักษา CVP ได้ที่ 4-5 อีกครั้ง  ปัสสาวะออกดี 

เมื่อสามารถตัดตับสำเร็จ ห้ามเลือดได้  อาจารย์แพทย์ผ่าตัดมือหนึ่งวางมือและให้แพทย์ผ่าตัดมือสองทำต่อ  ผู้เขียนรายงานโดยสรุปคร่าวๆให้อาจารย์แพทย์ผ่าตัดทราบและบอกเพิ่มเติมเรื่องยาระงับปวดที่วางแผนให้ผ่านทางสาย continuous epidural catheter

“ครับ...ขอบคุณครับพี่” อาจารย์กล่าวแล้วผละจากไป

 

หลังจากนั้นฉันได้ยินเสียงน้องเปรยเบาๆว่า

“สงสัยหนูต้องไปเรียนดมยา Hepatec ใหม่แล้ว”

“ทำไมเหรอ” ฉันถาม

“หนูถูกอาจารย์ดุ  ว่าทำไมทำให้ CVP สูงจัง..... ” ดูน้องจะน้อยใจ

“เฮ้ย...ไม่หรอก...หนูลองไปค้นคว้าเพิ่มเติมดูซิว่า ตอนนี้เทคนิคใหม่เขาว่ายังไงเกี่ยวกับ CVP ... ไม่รู้ก็ต้องไปอ่านให้รู้  ยิ่งหนูต้องอยู่ศัลย์ด้วยยิ่งน่ารู้ไปใหญ่...ยิ่งท้าทายรู้มั้ย” ผู้เขียนพยายามเปลี่ยนวิกฤตของน้องให้เป็นโอกาส

...ตลอดระยะเวลาการผ่าตัด  เป็นที่น่าสังเกตว่ามีการให้ความสำคัญกับค่า CVP ตลอดเวลา  มันทำให้ผู้เขียนข้องใจและไม่อาจปล่อยให้ผ่านไปได้  ด้วยเพราะปล่อยคำถามนี้ค้างคาในใจมานานแล้วว่า   

ผู้เขียนมิได้ดมยาทางศัลยกรรมบ่อยนัก  จึงขอลองค้นหาเพิ่มเติม...ด้วยความอยากรู้ว่า

...มีอะไร  ระหว่าง CVP และ Hepatectomy...เลยได้พบกับ

และก็ได้พบอะไรดีๆอีกมากมายมากกว่าสิ่งที่อยากรู้  มากจนทำให้ทราบว่าตัวเรานี้...เชยระเบิดนัก....