มารู้จัก...ที่มา...ของแมงมัน...กันก่อน

(¯`•._.•   แมงมัน • •._.•´¯)

แมงมัน หมายถึง  ลูกมดชนิดหนึ่ง เรียกมดชนิดนี้ว่า "แม่แมงมัน"

รูปร่างของแมงมันจะมีลักษณะคล้ายลูกมดแดง (ที่ชาวบ้านเรียกว่า "แม่เพ้อ")

คือมีปีกสำหรับบินไปผสมพันธุ์ แมงมันมี ๒ ประเภทได้แก่

๑. แมงมันตัวเมีย มีสีแดงคล้ำ ตัวใหญ่ มีรสมันนิยมนำมาบริโภคเป็นอาหาร  

เรียกกันทั่วไปว่า "แมงมันแม่"
๒. แมงมันตัวผู้ มีสีเหลือง ตัวเล็กกว่าแมงมันตัวเมีย ไม่นิยมรับประทานเพราะมีรสขม

เรียกกันทั่วไปว่า "แมงมันปู๊" หรือ "แมงมันคา"

..ชีวิตของแมงมัน..

หลังจากผสมพันธุ์แล้ว ตัวแม่จะลงดินหาที่ไข่ ไข่ครั้งแรกจะไข่เป็น "มดแม่หมัน"

เพื่อเป็นมดงานที่มีหน้าที่สร้างรัง สร้างรูและหาอาหาร ไข่ครั้งที่สองไข่เป็นมดงานเรียกว่า "แย็บ"    มดทหารเรียกว่า "แย็บใหญ่"

มดตัวผู้เรียกว่า "เต้งรอง" และมดตัวเมียเรียกว่า "เต้งใหญ่"

เมื่อไข่เจริญเป็นตัวแล้ว มดงานและมดทหารจะทำงานตามหน้าที่

กล่าวคือ มดงานจะทำงาน มดทหารจะรักษาความปลอดภัยจากการรุกรานของมดชนิดอื่น

แต่มดตัวผู้และมดตัวเมียไม่ได้ทำอะไร

พอถึงฤดูกาลประมาณเดือนพฤษภาคม ฝนตก ดินเปียก

มดงานจะกัดดินเป็นรู เพื่อให้มดตัวผู้และมดตัวเมียออกไปทำหน้าที่ผสมพันธุ์

 เมื่อเสร็จภารกิจแล้วมดตัวผู้จะตาย ตัวเมียจะหาที่ว่างไข่ต่อไป

แมงมัน เป็นสัตว์สังคม มีโครงสร้างทางสังคมโดยธรรมชาติมีการแบ่งหน้าที่ชัดเจน

มีการใช้หนวด ปล่อยสาร Pheromone เพื่อส่งกลิ่นสัญญาณ

เช่น ชุมนุมหามอาหาร   หาทางเดิน ทักทาย เตือนภัย

ขอความช่วยเหลือ รวมทั้งการเกี้ยวพาราสีกัน


..การบริโภคแมงมัน..

ส่วนไข่แมงมันจะนิยมนำมาแกงใส่ผักหวานหรือผสมไข่เจียว  หรือนำไปดองกับน้ำแช่ข้าวเหนียว (น้ำข้าวมวก) เรียกว่า "แมงมันจ่อม"  ปรุงแล้วรับประทานกับข้าวเหนียว

 

 

...การขุด...


ในช่วงฤดูแล้งประมาณเดือนกุมภาพันธ์ ชาวบ้านจะขุดบริเวณที่แมงมันเคยออก ขุดเพื่อหารูโดยสังเกตจากการพบแม่แมงมัน จากนั้นจึงไล่รูไปตามแนวนอนไปเรื่อยๆ จนถึงแนวดิ่งจะพบโพรงไข่สำรองที่เรียกว่า "โผ้งเผาะ" ให้บรรจงตักด้วยจวัก ตักทั้งรังทั้งแม่และไข่ออกใส่ภาชนะไว้ จากนั้นค่อยๆ ขุดลงไปจะพบโพรงจริงที่เรียกว่า "โผ้งใหญ่" จะพบไข่เป็นจำนวนมาก ให้บรรจงตักด้วยลักษณะเดิม แล้งนำไข่ทั้งหมดมากรองด้วยผ้าขาวบางเรียกว่า

"ถะหลอง" เพื่อคัดเอาเศษสวะ เศษรากไม้ออก ส่วนหลุมเดิมให้โยนเศษกระดูกสัตว์ใส่ไว้ก่อนกลบโดยเชื่อว่าแมงมันจะไม่ย้ายไปไหน ด้วยชื่นชอบในรสเศษกระดูก

 



แมงมัน สำหรับชาวล้านนาแล้ว ถือเป็นอาหารพิเศษชั้นยอด

เมื่อถึงฤดูกาลจะมีราคาที่สูงมากและนอกจากนี้ยังพบว่าบางท้องถิ่นมีความเชื่อว่า

การบริโภคแมงมันจะทำให้มีพละกำลังและเพิ่มสมรรถภาพทางเพศอีกด้วย.

 

 

ขอบคุณข้อมูล  จากสารานุกรมไทย "แมงมัน"

อย่าลืม... ติดตามอาหารจากไข่แมงมันรสเลิศ...นะคะ