หลักการทรงงาน คนมีคุณธรรม ภูมิสังคม องค์รวม ทำให้ง่าย

           หลักการทรงงาน

  ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

            เมื่อวานนี้ นั่งอ่านหนังสือพิมพ์"มติชน" รายวันฉบับวันที่  ๑๗ กุมภาพันธ์  ๒๕๕๒ อ่านเจอ บทความ"หลักการทรงงานในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว " ซึ่งเป็นการประมวลจากคำบรรยายของ นายแพทย์เกษม  วัฒนชัย องคมนตรี ในการสัมมนาเรื่อง องค์การที่มีคุณธรรม จริยธรรม และธรรมาภิบาล จัดโดยสำนักพระราชวัง มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้าราชการสำนักพึงน้อมรับใส่เกล้าฯ เป็นแนวทางปฏิบัติ

            อ่านแล้ว พี่น้องเราชาว G2K และผู้อ่านทุกท่าน พึงน้อมรับใส่เกล้าฯ เป็นแนวทางปฏิบัติได้ด้วยค่ะ 

            มนุษย์ สามารถเข้าถึงที่สูงสุด 3 ประการ คือ  ความดี  ความจริง  ความงาม  ในความจริงมีทั้งความดีและความงาม ในความงามที่มีทั้งความจริงและความดี

            คุณธรรม คือสิ่งที่กำกับจิตใจ ให้ปรากฏออกมาเป็นพฤติกรรมที่กำหนดได้ว่าเป็นความดี ความจริง และความงาม

            คนมีคุณธรรม คือคนที่มีเครื่องกำกับจิตใจให้การกระทำและคำพูดปรากฏออกมาเป็นความดี ความจริงและความงาม

            คนไร้คุณธรรม คือคนที่มีเครื่องกำกับจิตใจให้การกระทำและคำพูดปรากฏออกมาเป็นความเลว ความเท็จ และความอัปลักษณ์

            หลักการทรงงาน  ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว " ๖๐ ปีครองราชย์ ประโยชน์สุข ประชาราษฎร์" 

            ๑.ศึกษาข้อมูลอย่างเป็นระบบ  การที่จะพระราชทานโครงการใดโครงการหนึ่ง จะทรงศึกษาข้อมูล รายละอียดอย่างเป็นระบบ ทั้งจากข้อมูลเยื้องต้น จากเอกสาร แผนที่ สอบถามเจ้าหน้าที่ นักวิชาการ และราษฎรในพื้นที่ ให้ได้รายละเอียดที่ถูกต้อง เพื่อจะพระราชทานความช่วยเหลือได้อย่างถูกต้อง และรวดเร็วตามความต้องการของประชาชน 

             ๒.ระเบิดจากข้างใน หมายความว่าต้องสร้างความเข้มแข็งใหเคนในชุมชนที่เราเข้าไปพัฒนาให้มีสภาพพร้อมที่จะรับการพัฒนาเสียก่อน มิใช่การนำเอาความเจริญหรือบุคคลจากสังคมภายนอก เข้ไปหาชุมชนหมู่บ้านที่ยังไม่ทันได้มีโอกาสเตรียมตัวหรือตั้งตัว

             ๓.แก้ปัญหาที่จุดเล็ก ทรงมองปัญหาในภาพรวม ก่อนเสมอ แต่การแก้ปัญหาจะเริ่มต้นจากจุดเล็กๆๆ คือการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าที่คนมักมองข้าม "...ถ้าปวดหัวคิดอะไรไม่ออก...ต้องแก้ไขปวดหัวนี้ก่อน....เพื่อให้อยู่ในสภาพที่คิดได้.."

              ๔.ทำตามลำดับขั้นตอน ทรงเริ่มต้นจากสิ่งที่จำเป็นที่สุดของประชาชนก่อนได้แก่ สาธารณสุข ต่อไปจึงเป็นเรื่องสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน และสิ่งจำเป็นสำหรับประกอบอาชีพ การพัฒนาประเทศต้องสร้างพื้นฐานคือ ความพอมี พอกิน พอใช้ ของประชาชนส่วนใหญ่ก่อนจึงค่อยสร้าง ค่อยเสริมความเจริญ และเศรษฐกิจขั้นสูงโดยลำดับต่อไป

              ๕.ภูมิสังคม  การพัฒนาใดๆ ต้องคำนึงถึง (๑) ภูมิประเทศของบริเวณนั้น (ดิน,น้ำ,ป่า,เขา ฯลฯ) (๒) สังคมวิทยา(นิสัยใจคอของผู้คน ตลอดจนวัฒนธรรมประเพณีของท้องถิ่น)

               ๖.องค์รวม  ทรงมีวิธีคิดอย่างองค์รวม (holistic) หรือมองอย่างครบวงจร   ทรงมองเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น และแนวทางแก้ไขอย่างเชื่อมโยง

               ๗.ไม่ติดตำรา  การพัฒนาตามแนวพระราชดำริ มีลักษณะของการพัฒนาที่อนุโลม และรอมชอมกับสภาพธรรมชาติสิ่งแวดล้อม และสภาพของสังคมจิตวิทยาแห่งชุมชน "ไม่ติดตำรา" ไม่ผูกมัดกับวิชาการและเทคโนโลยีที่ไม่เหมาะสมกับสภาพชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทย 

               ๘. ประหยัด เรียบง่าย ได้ประโยชน์สูงสุด  ทรงใช้หลักในการแก้ไขปัญหาด้วยความเรียบง่ายและประหยัด ราษฎรสามารถทำได้เอง หาได้ในท้องถิ่น และประยุกต์ใช้ในภูมิภาคนั้นๆมาแก้ไขปัญหา โดยไม่ต้องลงทุนสูงหรือใช้เทคโนโลยีที่ไม่ยุ่งยากนัก "ให้ปลูกป่า โดยไม่ต้องปลูกป่า โดยปล่อยให้ขึ้นเองตามธรรมชาติ จะได้ประหยัดงบประมาณ"

               ๙.ทำให้ง่าย - simplicity  ทรงคิดค้น ดัดแปลง ปรับปรุง และแก้ไขงานการพัฒนาประเทศตามแนวพระราชดำริโดยง่าย ไม่ยุ่งยากซับซ้อน ทรงโปรดที่จะทำสิ่งยากให้กลายเป็นง่าย ทำสิ่งที่สลับซับซ้อนให้เข้าใจง่าย "ทำให้ง่าย"

               ๑๐. การมีส่วนร่วม ทรงเป็นนักประชาธิปไตย เปิดโอกาสให้สาธารณชน หรือเจ้าหน้าที่ทุกระดับ ได้มาร่วมแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับเรื่องที่ต้องคำนึงถึงความคิดเห็นของประชาชน หรือความต้องการของสาธารณชน "ต้องหัดทำใจให้กว้างขวาง หนักแน่น รู้จักรับฟังความคิดเห็นแม้กระทั่งความวิพากษ์วิจารณ์จากผู้อื่นอย่างฉลาด เพราะการรู้จักรับฟังอย่างฉลาดนั้นแท้จริงคือ การระดมสติปัญญา และประสบการณ์อันหลากหลายมาอำนวยการปฏิบัติบริหารงานให้ประสบความสำเร็จที่สมบูรณ์นั่นเอง..."  

            ขอนำเสนอเพียง ....๑๐ ข้อก่อน....แล้วจะเสนอต่อไปค่ะ

            ได้เวลาเสนอต่อแล้วค่ะ  ๑๑.ประโยชน์ส่วนรวม "ใครต่อใครมาบอกว่า ขอให้คิดถึงประโยชน์ส่วนรวม อาจมานึกในใจว่า ให้ๆๆอยู่เรื่อยแล้ว ส่วนตัวจะได้อะไร ขอให้คิดว่า ตนที่ให้เพื่อส่วนรวมนั้นมิได้ให้แต่ส่วนรวมอย่างเดียวเป็นการให้เพื่อตัวเองสามารถที่มีส่วนรวม ที่จะอาศัยได้..." (มข.2514) พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงระลึกถึงประโยชน์ของส่วนรวมเป็นสำคัญเสมอ

             ๑๒.บริการที่จุดเดียว ทรงให้ "ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ"เป็นต้นแบบในการบริหารรวมที่จุดเดียว เพื่อประโยชน์ต่อประชาชนที่จะมาใช้บริการ จะประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย โดยมีหน่วยราชการต่างๆ มาร่วมดำเนินการและให้บริการประชาชน ณ ที่แห่งเดียว

             ๑๓.ใช้ธรรมชาติช่วยธรรมชาติ การเข้าใจธรรมชาติ และต้องการให้ประชาชนใกล้ชิดกับธรรมชาติ ทรงมองอย่างละเอียดถึงปัญหาของธรรมชาติ หากเราต้องการแก้ไขธรรมชาติจะต้องใช้ธรรมชาติเข้าช่วยเหลือ เช่น การแก้ไขปัญหาป่าเสื่อมโทรม โดยพระราชทานพระราชดำริ การปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูก (ต้นไม้) ปล่อยให้ธรรมชาติช่วยในการฟื้นฟูธรรมชาติ

             ๑๔.ใช้อธรรมปราบอธรรม ทรงนำความจริงในเรื่องความเป็นไปแห่งธรรมชาติ และกฏเกณฑ์ของธรรมชาติมาเป็นหลักการและแนวปฏิบัติที่สำคัญในการแก้ปัญหาและปรับปรุงเปลี่ยนแปลงสภาววะที่ไม่ปกติ เข้าสู่ระบบที่เป็นปกติ เช่นการนำน้ำดีขับไล่น้ำเสีย การใช้ผักตบชวาบำบัดน้ำเสีย โดยดูดซึมสิ่งสกปรกปนเปื้อนในน้ำ

             ๑๕.ปลูกป่าในใจคน "เจ้าหน้าที่ป่าไม้ควรจะปลูกต้นไม้ลงในใจคนเสียก่อน แล้วคนเหล่านั้นก็จะพากันปลูกต้นไม้ลงบนแผ่นดิน และรักษาต้นไม้ด้วยตนเอง..." การจะฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติให้กลับคืนมา จะต้องปลูกจิตสำนึกให้คนรักป่าเสียก่อน

              ๑๖.ขาดทุนคือกำไร  "ขาดทุนคือกำไร Our loss is our gain...การเสียคือการได้ ประเทศก็จะก้าวหน้า และการที่คนจะอยู่ดีมีสุขนั้นเป็นการนับที่เป็นมูลค่าเงินไม่ได้"

                  หลักการคือ "การให้" และ "การเสียสละ" เป็นการกระทำอันมีผลเป็นกำไร คือความอยู่ดีมีสุขของราษฎร

               ๑๗.การพึ่งตนเอง  การพัฒนาตามแนวพระราชดำริ เพื่อแก้ไขปัญหาในเบื้องต้น ด้วยการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า เพื่อให้เขาแข็งแรงพอที่จะดำรงชีวิตได้ต่อไป แล้วจั้นต่อไปก็คือ การพัฒนาให้เขาสามารถอยู่ในสังคมได้ตามสภาพแวดล้อม และสามารถ "พึ่งตนเองได้" ในที่สุด

              ๑๘.พออยู่พอกิน สำหรับประชาชนที่ตกอยู่ในวงจรแห่งความทุกข์เข็ญนั้น ได้พระราชทานความช่วยเหลือให้เขาสามารถอยู่ในนั้น "พออยู่พอกิน" เสียก่อนแล้วจึงค่อยขยับขยายให้มีขีดสมรรถนะที่ก้าวหน้าต่อไป

              ๑๙.เศรษฐกิจพอเพียง เป็นแนวทางการดำเนินชีวิต เพื่อสร้างความเข้มแข็งหรือภูมิคุ้มกันทุกด้าน ซึ่งจะสามารถทำให้อยู่ได้อย่างสมดุล ในโลกแหงการเปลี่ยนแปลง

                    ปรัชญานี้ ได้มีการประยุกต์ใช้ทั้งระดับบุคคล องค์กร ชุมชน และทุกภาคส่วนมาแล้วอย่างได้ผล

               ๒๐.ความซื่อสัตย์สุจริต จริงใจต่อกัน  "...ผู้ที่มีความสุจริตและบริสุทธิ์ใจ  แม้จะมีความรู้น้อยก็ย่อมทำประโยชน์ให้แก่ส่วนรวมได้มากกว่าผู้ที่รู้มากแต่ไม่มีความสุจริต ไม่มีความบริสุทธิ์ใจ"

                ๒๑.ทำงานอย่างมีความสุข พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระเกษมสำราญและทรงมีความสุข ทุกคราที่ช่วยเหลือประชาชน "..ทำงานกับฉัน  ฉันไม่มีอะไรจะให้ นอกจากการมีความสุขร่วมกันในการทำประโยชน์ให้กับผู้อื่น..."

                ๒๒.ความเพียร : พระมหาชนก พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงริเริ่มทำโครงการต่างๆๆในระยะแรกที่ไม่มีความพร้อมมากนัก และทรงใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ทั้งสิ้น แต่พระองค์ก็มิได้ท้อพระราชหฤทัย มุ่งมั่นพัฒนาบ้านเมืองให้บังเกิดความร่มเย็นเป็นสุข 

                ๒๓.รู้-รัก-สามัคคี

                      รู้  การที่เราจะลงมือทำสิ่งใดนั้น จะต้องรู้เสียก่อน รู้ถึงปัจจันทั้งหมด รู้ถึงปัญหา และรู้ถีงวิธีแก้ปัญหา

                      รัก   เมื่อเรารู้ครบด้วยกระบวนความแล้ว จะต้องเห็นคุณค่า  เกิดศรัทธา เกิดความรักที่จะเข้าไปลงมือปฏิบัติแก้ปัญหานั้น

                      สามัคคี เมื่อถึงขั้นลงมือปฏิบัติ ต้องคำนึงถึงเสมอว่า เราทำคนเดียวไม่ได้ ต้องร่วมมือร่วมใจกัน สามัคคีกันเป็นหมู่คณะ จึงจะเกิดพลังในการแก้ปัญหาให้ลุล่วงด้วยดี

                     ขอเรียนเชิญทุกๆๆท่านน้อมรับใส่เกล้าค่ะ