ทฤษฎีเกี่ยวกับการคิดของต่างประเทศ
ทิศนา แขมมณี (2540) ได้กล่าวว่ามีนักคิด นักจิตวิทยา และนักวิชาการจากต่างประเทศ จำนวนมากที่ได้ศึกษาเกี่ยวทฤษฎี หลักการ และแนวคิด ในเรื่องเกี่ยวกับการคิด และได้รวบรวมทฤษฎีที่เกี่ยวกับการคิดที่สำคัญ ๆ ของต่างประเทศดังนี้ บลูม ได้จำแนกการรู้ (Cognition) ออกเป็น 6 ขั้น ได้แก่ การรู้ขั้นความรู้ การรู้ขั้นเข้าใจ การรู้ขั้นนำไปใช้ การรู้ขั้นวิเคราะห์ การรู้ขั้นสังเคราะห์ และการรู้ขั้นประเมิน ทอแรนซ์ ได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับองค์ประกอบของความคิดสร้างสรรค์ว่าประกอบไปด้วย ความคล่องแคล่วในการคิด (Fluency) ความยืดหยุ่นในการคิด (Flexibity) และความคิดริเริ่มในการคิด (Originality) ออซูเบล ได้อธิบายว่า การเรียนรู้อย่างมีความหมาย (Meaningful Verbal Learning) จะเกิดขึ้นได้ หากการเรียนรู้นั้นสามารถเชื่อมโยงกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่มีมาก่อน ดังนั้น การให้กรอบความคิดแก่ผู้เรียนก่อนการสอนเนื้อหาสาระใด ๆ จะช่วยเป็นสะพานหรือโครงสร้างที่ผู้เรียนสามารถนำเนื้อหาสิ่งที่เรียนใหม่ไปเชื่อมโยงยึดเกาะได้ ทำให้การเรียนรู้เป็นไปอย่างมีความหมาย นอกจากนี้ เพียเจต์ ได้อธิบายพัฒนาการทางสติปัญญาว่าเป็นผลเนื่องมาจากการประชาสัมพันธ์ระหว่างบุคคลกับสิ่งแวดล้อม โดยบุคคลพยายามปรับตัวโดยใช้กระบวนการดูดซึม (Assimilation) และกระบวนการปรับให้เหมาะ (Accommodation) โดยการพยายามปรับความรู้ ความคิดเดิมกับสิ่งแวดล้อมใหม่ ซึ่งทำให้บุคคลอยู่ในภาวะสมดุล สำหรับบรุนเนอร์ กล่าวว่าเด็กเริ่มต้นเรียนรู้จากการกระทำ ต่อไปจึงจะสามารถจินตนาการ หรือสร้างภายในใจ หรือในความคิดขึ้นได้ แล้วจึงถึงขั้นการคิดและเข้าใจในสิ่งที่เป็นนามธรรม กานเย ได้อธิบายว่าผลการเรียนรู้ของมนุษย์มี 5 ประเภท ได้แก่ - ทักษะทางปัญญา (Intellectual Skills) ซึ่งประกอบด้วยทักษะย่อย 4 ระดับ คือการจำแนกแยกแยะ การสร้างความคิดรวบยอด การสร้างกฎ การสร้างกระบวนการหรือกฎขั้นสูง - กลวิธีในการเรียนรู้ (Cognitive Stratcgics) ซึ่งประกอบด้วยกลวิธีการใส่ใจ การรับและทำความเข้าใจข้อมูล การดึงความรู้จากความทรงจำ การแก้ปัญหา และกลวิธีการคิด - ภาษา (Verbal Information) - ทักษะการเคลื่อนไหว (Motor Skills) - เจตคติ (Attitudcs)
ส่วน ลิมแมน และคณะ ได้นำเสนอแนวคิดในการสอนคิดผ่านทางการสอนปรัชญา (Teaching Philosophy) โดยมีความเชื่อว่า ความคิดเชิงปรัชญา เป็นสิ่งที่ขาดแคลนมากในปัจจุบันเราจำเป็นต้องสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ (Community of Inquiry) ที่ผู้คนสามารถร่วมสนทนากัน เพื่อแสวงหาความรู้ความเข้าใจทางการคิด ปรัชญาเป็นวิชาที่จะช่วยเตรียมให้เด็กฝึกฝนการคิดสำหรับแนวคิดของ ปรัชญาคอนสตรัควิสซึ่ม (Constructivism) อธิบายว่า การเรียนรู้เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นภายในบุคคล บุคคลเป็นผู้สร้าง (Construct) ความรู้จากการสัมพันธ์สิ่งที่พบเห็นกับความรู้ความเข้าใจที่มีอยู่เดิม เกิดเป็นโครงสร้างทางปัญญา (Cognitive Structure) แนวคิดของ การ์ดเนอร์ เป็นผู้บุกเบิกแนวคิดใหม่เกี่ยวกับสติปัญญาของมนุษย์ คือ ทฤษฎีพหุปัญญา (Multiple Intelligences) ซึ่งแต่เดิม ทฤษฎีทางสติปัญญามักกล่าวถึงความสามารถเพียงหนึ่งหรือสองด้าน แต่การ์ดเนอร์ เสนอไว้ถึง 8 ด้าน ได้แก่ ด้านดนตรี ด้านการเคลื่อนไหวร่างกายและ กล้ามเนื้อ ด้านการใช้เหตุผลเชิงตรรกะและคณิตศาสตร์ ด้านภาษา ด้านมิติสัมพันธ์ ด้านการเข้ากับผู้อื่น ด้านการเข้าใจตนเอง และด้านความเข้าใจในธรรมชาติ
นอกจากนี้ ทิศนา แขมมณี (2540) กล่าวว่าได้มีผู้นำเสนอแนวคิดและแนวทางในการพัฒนาการคิดไว้จำนวนมาก แนวทางในการพัฒนาการคิดในต่างประเทศ เช่น เอ็ดเวิร์ด เดอ โบโน ได้นำเสนอแนวทางการพัฒนาการคิดไว้จำนวนมาก เช่น การพัฒนาการคิดโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป การใช้เทคนิคหมวก 6 ใบ ฯลฯ มีการจัดตั้ง ศูนย์พัฒนาการคิดอย่างมีวิจารณญาณ (Center for Critical Thinking,Sonoma State University,1996) ซึ่งศูนย์แห่งนี้ได้พัฒนาคู่มือการสอนเพื่อพัฒนาการคิดอย่างมีวิจารณญาณสำหรับการสอนในโรงเรียนทุกระดับ และยังได้ผลิตสื่อประเภทเทปเสียงบรรยาย และ
วิดิทัศน์ขึ้นเป็นจำนวนมากมีนักการศึกษาจำนวนหลายท่านได้ พัฒนารูปแบบการสอนที่เน้นการพัฒนากระบวนการคิดขึ้นหลายรูปแบบเช่น จอยส์และเวลส์ เอนนิสและวิลเลียมส์ เป็นต้น
ดร.ธารทิพย์ แก้วเหลี่ยม
ดีๆๆมากค่ะ