บอนสี พื้นเมือง เรียกเป็นตับ

           การปลูกบอนสีเท่าที่เห็นเป็นเรื่องยากพอสมควร ต้องเลี้ยงในกระโจมพลาสติกต้องได้แสงอย่างเพียงพอ การขยายพันธุ์ต่อผ่าหัวเลี้ยงหน่อ กว่าจะโตต้องดูแลเรื่องน้ำเรื่องแสง รวมทั้งดินและธาตุอาหาร อันนี้เฉพาะพันธุ์ต่างประเทศ หรือพันธุ์ลูกผสม  ส่วนพันธุ์พื้นเมืองบ้านเราที่สวยงามทนทานก็มีมากมาย บางครั้งเราเดินเข้าป่า เชิงเขา ป่าสวนยางยังเจอบอนสีสวยๆขึ้นเต็มไปหมด  ที่จริงผมแกล้งเล่าให้ดูว่าเลี้ยงยากเท่านั้นเอง..ไม่ยากครับ

         ผมไม่รู้จะเริ่มจากตรงไหนดีเรื่องบอนสีนั้นมีรายละเอียดมากมายเหลือเกิน ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ มีราก ลำต้น(หัว) ก้านใบ ใบ ดอก  ผล เมล็ด  การกำหนดคำศัพย์ในวงการบอนสีเช่น สดือ ..หมายถึง จุดที่เส้นใบมาจรดกัน  กระดูก..หมายถึง บริเวณเส้นกลางใบ..

การตั้งชื่อบอนสีพิจารณาจากลักษณะต่างๆของบอนเช่นสีของพื้นใบ ก้านใบ  ประจุด ซึ่งใช้ในการกำหนดตั้งชื่อบอน ต่อไปนี้ ความหมายของสีพื้นใบ  ความหมายจากรูปลักษณะใบในแบบต่างๆ  ความหมายจากประจุด ขนาดความถี่ห่างลักษณะและสภาพองประจุด ความหมายจากทรวดทรง 

ความหมายจากสีของพื้นใบ เช่นสีเหลือง หมายถึงนักบวช อาจารย์ผู้ทรงศีล  สืแดงหมายถึง ความแกร่งกล้า  ใจร้อน สีจางอ่อนหมายถึงผู้มีอายุน้อยสตรีเพศ 

ความหมายจากรูปลักษณะใบแบบต่างๆ เช่นใบกว้างใบกลม หมายถึงความสว่าง ความมีสกุล ใจคอกว้างขวาง   ใบไผ่ หมายถึงอาวุธเช่นกอก ทวน ดาบ  ใบไทย จะเป็นบอนตับขุนช้างขุนแผนและตับนก

ความหมายจากประจุด (เม็ด พร่า) ประจุดถี่เป็นระเบียบหมายถึงความละเอียดอ่อนเที่ยงธรรม แสดงถึงนิสัยใจคอที่อ่อนโยน ประจุดเล็กห่างไม่เป็นระเบียบ หมายถึงความสันโดษ มักน้อย ความชรา

นอกจากนี้ยังมีความหมายของประจุดใหญ่ สภาพของประจุด ความหมายของทรวดทรง  ความหมายของขนาดและลำต้

การจำแนกประเภทบอนสี   จำแนกตามรูปแบบของใบแบ่งออกเป็น

1.บอนใบไทย รูปใบคล้ายรูปหัวใจ ก้านใหญ่อยู่กึ่งกลางใบปลายใบแหลม หูใบฉีกไม่ถึงก้านใบ

2.บอนใบยาว ใบเรียวป้อม ปลายใบแหลม ก้านใหญาอยู่ตรงรอยหยักบริเวณโคนใบ หูใบยาวฉีกถึงก้านใน

3.บอนใบกลม รูปใบมีลักษณะค่อนข้างกลม คล้ายใบบัวหรือรีปลายใบมน ก้านใยอยู่กึ่งกลางใบ

4. บอนใบกาบ รูปร่างของก้านใบจะแผ่แบนตั้งแต่โคนใบถึงคอใบลักษณะคล้ายใบผักกาด

5.บอนใบไผ่ ปลายใบแคบเรียวยาวเป็นเส้น ปลายใบเรียวแหลมหูใบสั้นมากคลายใบไผ่

ดูกันเอาเองนะครับ ว่ารูปไหนเป็นประเภทไหน ที่เล่ามาเป็นรายละเอียดเพี่ยงเล็กน้อยเท่านั้นครับ เรื่องบอนเรื่องยาว ไม่ใชเรื่องหมูๆ แต่ก็ไช่เรื่องยากสำหรับผู้สนใจ(รายละเอียดจาก บอนสี นางอรวรรณ  วิชัยลักษณ์ กลุ่มส่งเสริมการผลิตไม้ดอกไม้ประดับ สำนักส่งเสริมและจัดการสินค้าเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร 2548)