ไม่มีตัวตนแต่ทำงานได้ เช่น พลังงานไฟฟ้า หมุนมอเตอร์พัดลมได้ ทำให้หลอดไฟสว่างได้ แต่ใครเคยเห็นพลังงานไฟฟ้าบ้าง ว่าหน้าตาเป็นอย่างไร? จะว่าไปแล้ว ตรงข้ามกับคนเลย คนมีตัวตน แต่ไม่ยอมทำงาน การบ้านใครยังไม่เสร็จบ้าง?

(ภาพ:วัดโพธิญาณ ต.หัวรอ อ.เมือง จ.พิษณุโลก)

สิ่งสำคัญที่นักเรียนควรรู้ และเข้าใจเป็นเบื้องต้น ในการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ คือ ความเป็นผู้มีเหตุมีผล ดังนั้น ชั่วโมงแรกๆ ของชั้น ม.1 จึงเป็นดังนี้

ครู : นักเรียนว่าผีมีจริงมั้ย?
นักเรียน : มี
ครู : ทำไมว่ามีล่ะ?
นักเรียน : ก็ผมเคยเห็นมาแล้ว หนูก็เคยถูกผีหลอกมาแล้ว
ครู : "แล้ว 2 คนนี้ล่ะ?" ผมหันไปถามเจ้า 2 คน ที่บอกว่าผีไม่มีจริง
นักเรียน : ไม่เคยเห็นครับ ไม่เคยเห็นค่ะ
ครู : "แล้วพวกที่ไม่ยกมือทั้งหลายนี่ล่ะ?" ผมหันมาถามเสียงส่วนใหญ่ของห้อง
นักเรียน : ไม่แน่ใจค่ะ ไม่แน่ใจครับ ไม่รู้ครับ!
ครู : แล้วกลัวผีกันมั้ยล่ะ ใครกลัวผีบ้าง?
นักเรียน : พรึ่บ! ยกมือพร้อมเพรียงกันทั้งห้อง (ฮา)
ครู : ครูเคยอ่านหนังสือ"นักฟิสิกส์สมัยใหม่ เริ่มจะเชื่อแล้วเหมือนกันว่า ผีมีจริง ผีเป็นพลังงานรูปหนึ่ง"

ครู : พลังงานคืออะไร?
นักเรียน : ความสามารถในการทำงาน ไม่มีตัวตน ไม่ต้องการที่อยู่
ครู : ไม่มีตัวตนแต่ทำงานได้ เช่น พลังงานไฟฟ้า หมุนมอเตอร์พัดลมได้ ทำให้หลอดไฟสว่างได้ แต่ใครเคยเห็นพลังงานไฟฟ้าบ้าง ว่าหน้าตาเป็นอย่างไร? จะว่าไปแล้ว ตรงข้ามกับพวกเราเลย มีตัวตน แต่ไม่ยอมทำงาน การบ้านใครยังไม่เสร็จบ้าง? (ฮา)

ครู : ผีก็เป็นพลังงาน "ไม่มีตัวตน แต่ทำงานได้"
นักเรียน : "ผีทำงานได้!" เสียงนักเรียนสูง ท่างงๆ คิ้วขมวดทั้งห้อง
ครู : ก็หลอกคนนั่นไง งานของผี งงไปได้! (ฮา)

ครู : ลองดูข้อมูลนี้นะ พร้อมอธิบายเพิ่มเติมว่า ครอบครัวหนึ่งมีสมาชิก 6 คน วันหนึ่งซื้ออาหารสำเร็จจากนอกบ้านมากิน ปรากฎว่า สมาชิก 3 คน ท้องเดินอย่างรุนแรง จนต้องนำส่งโรงพยาบาล เมื่อปลอดภัยดีแล้ว กลับถึงบ้าน ทุกคนพูดคุยถึงสาเหตุ ที่ทำให้เกิดอาการดังกล่าว โดยคิดว่าน่าจะมาจากอาหาร จึงรวบรวมข้อมูลอาหาร ที่แต่ละคนกิน ปรากฎว่า

วิริยะ = เครื่องในวัวต้ม ไก่ย่าง เนื้อเค็ม
วัชระ = เครื่องในวัวต้ม ข้าวเหนียว ไก่ย่าง ส้มตำ เนื้อเค็ม ผักสด
วัชรินทร์ = เครื่องในวัวต้ม ไก่ย่าง ผักสด
วันวิสาข์ = ลาบ เครื่องในวัวต้ม ข้าวเหนียว ส้มตำ เนื้อเค็ม ผักสด
วชิรา = ลาบ เครื่องในวัวต้ม ข้าวเหนียว ไก่ย่าง เนื้อเค็ม ผักสด
วรินทร์ = เครื่องในวัวต้ม ข้าวเหนียว ส้มตำ

ครู : ถ้าผู้ที่ท้องเดินคือวัชระ วันวิสาข์ และวรินทร์ อาหารชนิดใดน่าจะเป็นสาเหตุ?
นักเรียน : ส้มตำ
ครู : ทำไมจึงคิดว่าส้มตำ?
นักเรียน : เพราะรสจัด มีปูดอง มีปลาร้า ซึ่งไม่สะอาด
ครู : คำตอบอย่างนี้ คิดเอาเองนี่ เอาประสบการณ์ในชีวิตประจำวันมาตอบ ครูไม่เคยบอกสักคำว่า ส้มตำนี้รสจัด ใส่ปูดอง ใส่ปลาร้า หรือไม่สะอาด ฉะนั้น คิดไปเองต่างหาก คิดใหม่ดีกว่า เหตุผลคือ?
นักเรียน : "เพราะวัชระ วันวิสาข์ และวรินทร์ กินส้มตำเหมือนกัน แค่ 3 คน" นักเรียนบางคนตอบได้
ครู : เครื่องในวัวต้มล่ะ? กินทุกคนเลยด้วยซ้ำ
นักเรียน : แต่วิริยะ วัชรินทร์ รวมทั้งวชิรา ท้องไม่เดิน
ครู : "เยี่ยมๆ" แสดงว่านักเรียนส่วนใหญ่ไม่ค่อยมีเหตุผล จึงตอบถูกแค่บางคน (ฮา)

ครู : งั้นครูถามใหม่ "ผีมีจริงมั้ย"
นักเรียน : มี
ครู : "เพราะเห็นกับตามาแล้ว" ผมช่วยนักเรียนตอบ

ครู : ดูรูปนี้ ความสูงของแก้วกับความยาวของจานรองเท่ากันมั้ย? อย่างไร?

นักเรียน : ไม่เท่า! แก้วสูงกว่า
ครู : "จะวัดให้ดู" ว่าแล้วผมก็เอาไม้บรรทัด วัดเปรียบเทียบให้ดู พร้อมสีหน้าเย้ยหยันนิดๆ "เท่ามั้ย?"

นักเรียน : ถึงตอนนี้ ในห้องเรียนมีแต่รอยยิ้ม "เท่าค่ะ..เท่าครับ"
ครู : เห็นกับตาตัวเองนะเนี่ย ยังตอบไม่ถูกเลย แล้วจะให้ครูเชื่อได้อย่างไรว่า ที่พวกเราเห็นกับตาเหมือนกัน เป็นผีจริงๆ

ครู : นิทานเรื่องหนึ่ง มีชายคนหนึ่ง ภรรยาตาย เขาจึงมีภรรยาใหม่ ทำให้วิญญาณของภรรยาเก่า ซึ่งมีความหึงหวงเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว ตามหลอกตามหลอน ปรากฎตัวให้เห็นไม่เว้นแต่ละวัน ผีจะมาในเวลากลางคืน ชายคนนี้กลัวมาก จนกระทั่งทนไม่ได้ จึงไปหาพระรูปหนึ่ง เล่าเรื่องของผีภรรยาเก่าให้ฟัง พระรูปนั้นมอบถั่วเขียวให้ชายคนดังกล่าวมา 1 กระป๋อง พร้อมกำชับว่า "ถ้าคืนนี้ผีมาอีก ให้เอาถั่วเขียวจากกระป๋องมา 1 กำมือ แล้วถามผีว่า ในกำมือนี้มีถั่วกี่เมล็ด" วันรุ่งขึ้น ชายคนดังกล่าวกลับมาหาพระรูปเดิมอีกครั้ง ด้วยความดีใจ พร้อมเล่าว่า "ได้ทำอย่างที่พระอาจารย์บอกแล้ว ผีหายวับไป และไม่ปรากฎให้เห็นอีกเลย"

ครู : "จบแล้ว" นักเรียนอ้าปากค้าง ตั้งใจฟังนิทานตามประสาเด็กๆ
ครู : ทำไม? เพราะอะไร? ผีกลัวถั่วเขียว?
นักเรียน : เงียบทั้งห้อง
ครู : ว่าไง? ทำไม?
นักเรียน : ยังเงียบเช่นเดิม
ครู : ใจไง! ตัวเขาเองก็ไม่รู้ เมื่อใจไม่รู้ แล้วผีจะไปรู้ได้อย่างไร เพราะผีก็มาจากจิตใจเขานั่นแหละ เป็นเรื่องของใจ เรื่องของความคิด "ผีไม่ได้หลอก แต่หลอกตัวเอง"

ครู : คงพอเข้าใจนะ "พอจะเป็นผู้เชี่ยวชาญเรื่องผีได้หรือยัง?"
นักเรียน : หลายคนยิ้ม
ครู : เอาใหม่...ผีมีจริงมั๊ย?
นักเรียน : "ไม่จริงครับ ไม่จริงค่ะ" ผมค่อยยิ้มออก
ครู : กลัวผีมั้ย?
นักเรียน : พร้อมใจกันตอบอย่างดังว่า "กลัว" (ฮา)
ครู : "อย่าให้อารมณ์อยู่เหนือเหตุผล" ผมสรุป ทั้งที่ขำ