รายงานดิบกลุ่มย่อย กรณีศึกษาภาคอีสานใต้

เรื่องวิถีชีวิตรอยตะเข็บชายแดนไทย-กัมพูชา

ด่านช่องจอม -จังหวัดสุรินทร์ -ศรีสะเกษ-อุบลราชธานี

วันที่10ตุลาคม2551

 

พี่น้องครับ นักศึกษาหลักสูตรการเสริมสร้างสันติสุขรุ่นที่1 มีตารางศึกษานอกสถานที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือหลายเรื่อง เลือกจังหวัดอุบลราชธานีเป็นศูนย์กลางในการศึกษา และมีกรณีพิเศษแวดล้อมจังหวัดใกล้เคียงเป็นประเด็นเสริม สถาบันพระปกเกล้าจัดกลุ่มย่อยเฉพาะกิจลงไปเจาะลึกตามที่แบ่งกลุ่มไว้ กลุ่มผมติดเรื่องราวตามแนวตะเข็บชายแดน เช่น เรื่องความเป็นอยู่ กรณีพิพาทเขาพระวิหาร กรณีบ่อนการพนัน และกรณีศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการสร้างเสริมสันติสุข

ท่านประธานกลุ่มที่5 นายอภัย จันทนจุลกะ เห็นชอบมอบให้ครูบา..อ้าว! อย่างนี้ก็ยุ่งนะสิครับ ผมเป็นผู้ประสานงานกลุ่มนะขอรับ ไหนๆก็ไหนๆเอาอย่างนี้ดีไหมครับ สมาชิกกลุ่มที่ลงเรือลำเดียวกัน กรุณาเสนอแนะความเห็นประเด็นพิเศษที่ท่านโดนใจ ดังตัวอย่างพี่อัมรา พวงชมภู เสนอที่เขื่อนสิรินธร หรือประเด็นที่หลวงพี่ติ๊กและท่านผู้สันทัดกรณีช่วยกันสอบถามในการสนทนากลุ่มกับวิทยากรด้านภูมิปัญญาท้องถิ่น ส่งให้เลขาคณะพี่เยาวลักษณ์ กุลพานิช เราจะได้ร่วมด้วยช่วยกันทำการบ้านส่งกรรมการภาคต่อไป

การเดินทางเข้าพื้นที่ดังกล่าวจำเป็นเหาะเหินเดินอากาศ ผมออกจากรังนกกระจอกประมาณตี2ครึ่ง นั้งรถทัวร์ไปโคราช ไปถึง6โมงเช้า ท่านพลตรีธวัชชัย สมุทรสาคร หรือพี่เยิ้มของหมู่เฮา ให้ลูกน้องมารับที่บขส.ไปบ้านพักในกองกำลังสุรนารี เช้าๆอากาศดีกินกาแฟกับก้วยจับญวนเสร็จ รองแม่ทัพภาค2 ชวนขึ้นเฮลิคอปเตอร์เดินทางไปยังเขามออีแดง

  

ผมนั่งเฮลิคอปเตอร์เป็นครั้งแรก มีจุดพิเศษตรงกับพันธกิจอย่างยิ่ง ตรงที่บินต่ำและบินช้ากว่าเครื่องบินโดยสาร ผมมีหน้าที่เก็บข้อมูลด้วยภาพ เตรียมแบตเตอรี่ไป2ก้อน มีหน่วยความจำ8กิ๊กที่หลวงพี่ติ๊กประทานให้..หลังนักบินมี2ที่นั่งด้านหน้า จึงเหมาะเจาะกับการเตรียมกดชั๊นเตอร์ทุกประการ

  

ฟ้าเป็นใจใสกระจ่างไร้หมู่เมฆ ภาษานักบินเรียกว่าทัศนวิสัยดีมาก ภาพทุ่งนา ภูเขา ป่าไม้ หมู่บ้านผ่านสายตาในมุมกว้าง จุดไหนที่น่าสนใจเรามีเวลาซูมภาพตั้งโฟกัสเก็บภาพมุมสูง มาประกอบการสรุปรายงานได้คุ้มกับที่ตับสั่น

ทำไมถึงตับสั้น ฮ้าวว!.. นึกดูนะครับ

เฮลิคอปเตอร์มีใบพัดขนาดใหญ่หมุนอยู่ข้างบนพับๆ..

ย่อมเกิดการสั้นสะเทือนไปทั้งลำ คนนั่งจึงสั่นไปทั้งตัว

ถามว่าแรงแค่ไหน

น่าจะประมาณการใช้เครื่องสั่นร่างกายเพื่อลดไขมันตามฟิตเนสนั่นแหละขอรับ

คนที่กลัวความสูง นอกจากสั่นปกติแล้ว

ยังหนาวสั่นเข้าไปถึงตับไตใส้พุง สาเหตุตับสั่นจึงมีด้วยประการฉะนี้

  

(มุมมองด้วยสาตาเห็นเขาพระวิหารอยู่ลิบๆ ที่เชิงเขาทหารทั้ง2ฝ่ายตั้งเต็นท์ห่างกัน2เมตร

ที่ผามอดินแดง มีฐานทหารตั้งประชิดเฝ้าระวัง เป็นจุดที่เราถอนเสาธงที่เคยตั้งอยู่ใจกลางเขาพระวิหาร  ออกชูธงขึ้นสู่ยอดเขาอีกครั้งหนึ่งหลังจากศาลโลกตัดสินคดีพิพาทเรื่องเขาพระวิหาร ผมได้คุยกับทหารไทยหลายคน ที่ทำหน้าที่เพื่อป้องกันชายแดน จิตใจยังเข้มข้นพร้อมประจัญบาน ถ้ามีการรุกรานเกิดขึ้น ก่อนหน้าที่เราไปไม่กี่วัน มีการปะทะเพราะความเข้าใจผิด ทหารไทยเหยียบกับระเบิด2คน จุดเปราะบางเหล่านี้มีเหตุการณ์ที่พร้อมพลิกคว่ำพลิกหงายได้เสมอ มีผู้สันทัดกรณีเสนอแนวทางแก้ไข เช่นการเมืองนำการทหาร  หมายถึงใช้ปิยวาจาแทนลูกกระสุนหรือกับระเบิด

  

     (ส่องกล้อง แล้วถ่ายภาพผ่านเลนท์กล้องส่องทางไกลมาอวด)

“ปัญหาอยู่ที่เบื้องหลังการเจรจา ถ้าตรงไปตรงมาไม่มีผลประโยชน์มืด ความสมานฉันท์จะเกิดขึ้นได้ตามปกติ กรณีการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ถ้าพิจารณาย้อนหลังมาถึงปัจจุบัน จะเห็นว่าThailandสอบตกวิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ลาว-เขมร-เวียตนามจับมือกันทำมาหากิน ข้าราชการ นักการทหารระดับกลางขึ้นไป ได้รับทุนไปศึกษาที่เวียตนามคราวละ6เดือน ความสนิทชิดเชื้อทำให้เราเห็นธงชาตเวียตนามชักชูสู่ยอดเขาเคียงคู่ธงชาติกัมพูชา ..การที่ธงชาติคู่กันมันตีความหมายถึงความมั่นยืนระหว่างกันลึกซึ้งนัก

“ภาคใต้มาเลเซีย สิงคโปร์พัฒนารุดหน้า ประเทศไทยเหมือนไก่ในสุ่ม จิกตีกันเอง ว่างๆก็จิกตีกับคนอื่น ประเทศเพื่อนบ้านดูข่าวสารจากทีวีไทยแล้ว เขาสอนลูกสอนหลานว่าอย่าเอาตัวอย่างประเทศนี้..ประเทศไทยกลายเป็นตำราที่ไม่ควรเอาเยี่ยงอย่าง ถามว่าประเทศเราวางตัวอย่างไร สังคมมีพฤติกรรมอย่างไร จึงโดนประเทศเพื่อนบ้านปล่อยเกาะ”

เร็วๆนี้จะเป็นเจ้าภาพประชุมกลุ่มประเทศอาเชียน

อย่าเผลอปล่อยไก่ก็แล้วกันนะขอรับ

 

พันธกิจศึกษาปัญหาด้านชายแดนกัมพูชา เราไปดูความเป็นอยู่ของพี่น้องตามตะเข็บชายแดน และแว๊บเข้าไปดูบ่อนการพนัน้ฝั่งกัมพูชา เราถึงมอดินแดงเพื่อรับสมาชิกสมทบประมาณ1ชั่วโมง ผมมีเวลาปีนเขามอดินแดง ไปดูการเฝ้าระวังชายแดนด้านข้างเขาพระวิหาร (กำพูชายังไม่เปิดให้คนไทยเข้าไปชมเขาพระวิหาร) เห้นแล้วแทบไม่น่าเชื่อ เต้นท์ทหารของไทย-กัมพูชาห่างกันประมาณ2เมตร อย่าว่าแต่ตาจ้องตาเลย ตดยังเหม็นถึงกัน ทหารอยู่ กิน นอน ทำหน้าที่อย่างไร คณะคุณโลภณ องค์การณ์ แห่ง The Nation ชวนกันไต่ลงยอดเขาไปจับเข่าสัมภาษณ์ด้วตัวเอง กลับมาเล่าให้พวกเราฟัง..ระทึกระทวยใจมาก รายละเอียดคงมีปรากฎในรายงานนะครับ ถ้าสนใจยกมือขอได้ จะเอามาบริการภายหลัง

ช่วงบ่ายคณะสมทบขึ้นบินไปชายแดน หลังจากมีการสับเปลี่ยนตัวจนมั่นอกมั้นใจ นอกจากผมกับพี่เยื้อนแล้ว มีครูหยุย(วัลลภ ตังคณานุรักษ์) พี่ติ๋มทีวีพลู (พรรทิภา สกุลขัย) พี่ต๋อยพ.ต.ท (หญิง)เอมอร ไชยบัวแดง พี่มุ้ย (กรวรรณ วัฒนชัย) พี่(ดิ่ง)ชยาวุธ จันทร ผู้โดยสาร7นักบิน2ช่างเครื่อง2 เต็มอัตราที่นั่ง10คน เชื่อไหมครับ หน่วยอาสาเก็บข้อมูลชายแดนทั้งหมดไม่มีใครเคยขึ้นฮอฯ ก่อนเดินทางมีถ่ายรูปหมู่ไว้ประกอบข่าวด้วยนะครับ เรื่องใจตุ๊บต้อมๆนั้นแน่นอนอยู่แล้ว ส่วนจะสวดอิปิโสภัควาคนละกี่จบไม่อาจนับได้

 

 (พูดคุยหาข้อมูลเบื้องต้นกับตัวแทนชาวกัมพูชาที่ค้าขายและไปมาแถบชายแดน)

 .. เราบินตรงไปยังอำเภอกาบเชิง ชายแดนด้านจังหวัดสุรินทร์ ลงจอดที่ศูนย์ศึกษาพัฒนาชายแดน เจ้าภาพพาไปเลี้ยงอาหารร้านที่ฝีมืออร่อยระดับแม่ช้อยนางรำสะอื้น ผักปลาต้มทอดปลาสดๆ ไก่กรอบเนื้อหวาน อิ่มกันหน้าบานแล้วขึ้นรถตรงเข้าเขตชายแดน ผู้ประสานงานได้จัดให้เราสัมภาษณ์ ผู้นำชุมชน ตัวแทนชาวบ้าน นักศึกษา แม่หน้าหน้าแฉล้ม ชาวกัมพูชาที่ทำมาหากินทางชายแดน ทุกคนพูดไทยรู้เรื่อง คณะเราจึงแยกสัมภาษณ์ได้สะดวก

เสียงสะท้อนจากชายแดน..ประชาชน2ฝั่งไม่ได้มีปัญหาอะไรกัน

ประชาชนอยู่ใกล้ชิดกัน ถ้อยทีถ้อยถ้อยอาศัยกัน บางคนมีเครือญาติ

ไม่ได้มีปัญหาอะไรกันในระดับล่าง

ไปต่างความคิด ติดปัญหานโยบายข้างบน

กำพูชาค้าขาย พึ่งพาสินค้าจากไทยส่วนใหญ่

ถ้ามีปัญหาด้านการเมือง เขาหันไปนำเข้าสินค้าจากจีน เวียตนามมากขึ้น

ดูทีวีไทย รับฟังข่าวสารไทยควบคู่กับรายการทีวีกัมพูชา

ประชากรชายแดนไม่อยากให้เกิดกรณีพิพาทกัน

ต้องการจะอยู่เย็นเป็นสุข ภายใต้ความเข้าใจ เห็นใจกันและกัน

 

       (ข้ามไปดูสภาพบ้านเมืองในแดนกัมพูชา และแวะชมร้านค้า)

หลังจากนั้นเราเดินทางเข้าไปดูหมู่บ้านฝั่งกัมพูชา สภาพทั่วไปคล้ายกับชนบทไทยเมื่อ50ปีที่แล้ว ไปยังไม่เข้ารูปเข้ารอย ดูระเกะระกะรอการพัฒนาทุกด้าน เราวกกลับมายังตลาดร้านค้าชายแดน คณะลงรถไปช่วยอุดหนุนร้านขายกระเป๋า เหมากันมา4-5ใบจ่ายไป3พันกว่าบาท แถมยังแลกเบอร์โทรกันอีกแน๊ะ..ผมมองหาซีดีเพลงเขมร เจอแต่เพลงลูกทุ่งไทยวางขายเกลื่อนราคา 3 แผ่นร้อย

ออกจากร้านค้า พี่เยิ้มพาลุยบ่อนช่องจอม บ่อนที่ว่าตั้งติดชายแดนอยู่ฝังกัมพูชา มี2แห่งอยู่เยื้องกันคนละฝั่งถนน บ่อนแรกโอ่อ่ากำลังต่อเติมโดยด้านหน้า กฎกติกาต่างๆก็คงจะมีบ้าง เนื่องจากบารมีท่านผู้นำทำให้เราผ่านตลอด ผู้จัดการบ่อนออกมาต้อนรับพาเช้าชมกิจการ เราเดินผ่านนักเผชิญโชคหน้าดำคร่ำเคร่งในห้องโถงขนาดใหญ่ ผ่านไปยังห้องรับรอง เลี้ยงน้ำชากาแฟ แล้วสัมภาษณ์

  

(บ่อนการพนันภายนอก  และภาพในบ้าน/ร้านค้า จะมีภาพผู้นำประดับข้างผนัง)

กฎกติกาของบ่อน อนุญาตให้เข้าเล่นได้เฉพาะคนไทยเท่านั้น ขีดเส้นใต้ไว้เลย ถ้าแลกชิฟรายละ35,000บาท บริการดี ที่มีพักฟรี อาหารการกินฟรี ถ้าแลกชิฟรายละ200,000 บาท ระดับวีไอพี มีบริการทนุถนอมยังกับไข่ในหิน เท่าที่สังเกตกิเลศเฟื่องฟูมาก หน้าตาท่าทางนักล่าหาความเจ๊ง น่าจะเป็นพ่อค้าแม่ขาย ข้าราชการ นักเสี่ยงพนัน นั่งลุ้นโชคชะตากันหน้าดำคร่ำเครียดวันละเป็นพันคน เห็นแล้วปลง..อยากจะรวยมากๆ รวยง่ายๆ รวยเร็วๆ ออกมาด้านนอกจะมีตู้วางขาย นาฬิกา สร้อย เครื่องประดับ โทรศัพท์ทุกรุ่นในราคาเจ๊งแล้วจ้า! เข้าทำนองที่ว่า..ผีการพนันมันเจี๊ยะสร้อย เจี๊ยะแหวน เจี๊ยะนาฬิกา เสื้อผ้า เหล้าบุหรี่ สินค้าปลอดภาษีมีบริการ ยังมีเรื่องยาเสพติด แรงงานข้ามแดน โรคเอดส์โรคอดระบาดหนัก นอกจากนี้ยังมีเรื่องอีแอบซ่อนอยู่เบื้องหลังมากมายนัก ภายในบ่อนไม่อนุญาตให้ถ่ายภาพอย่างเด็ดขาด จึงเก็บข้อมูลไว้ในความคิดคำนึง ประเด็นพิเศษเหล่านี้เก็บไว้เล่าในภายหลังดีไหมครับ ..

ผมไม่ทราบว่าพวกเราคิดอย่างไร ที่บ่อนวางมาตรการไว้ดักผีพนันไทยให้หลงหลุมอบายมุข มันประเมินอะไรได้ไม่น้อย เราประกาศวาระแห่งชาติว่าเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง เราลงทุนพัฒนาปัจจัยสังคมทุกด้าน เรื่องการศึกษา ด้านศีลธรรม คุณธรรม จริยธรรม แต่หน้าที่พลเมืองกลับซ้ำทรุด.. ไม่ได้คิดอะไรมากหรอกระขอรับ แต่เห็นคนไทยกลุ่มหนึ่ง กำลังสมานฉันท์กับอบายมุขให้ประเทศเพื่อนบ้านเขาหัวเราะ มันยิ่งกว่าเห็นโลงศพแล้วหลั่งน้ำตา อึ้งกิมกี่..ไม่รู้กี่ตระหลบ เศรษฐกิจพอเดี้ยง หรือเศรษฐกิจพอเพียง ที่ชายแดนมีรายละเอียดเยอะ ติดตามอ่านในตอนต่อไปดีไหมครับ?

ประเด็น ฉุกคิด

1.    เราจะเอาความรู้อะไรไปใส่ลงในประชาคมชายแดนเหล่านี้

2.    หน้าที่หน่วยงานส่งเสริมและพัฒนา จะปรับให้ถูกตัวถูกฝาได้อย่างไร

3.    แผนงานเร่งรัดพัฒนาผ่านการวิจัยภาคสนาม/ในพื้นที่แล้วหรือยัง

4.    จะบรรเทาการบำรุงบำเรอกิเลศแถบชายแดนได้อย่างไร

5.    ปัญหาปีนเกลียว ยาเสพติด โรคติดต่อ อาวุธสงคราม การพนัน

6.    ความมั่นคง แรงงานเถื่อน สินค้าเถื่อน อำนาจเถื่อน

7.    ปัญหาชนเผ่าชายแดน ผู้อพยพจากชาติตะวันตก

8.    การแซงชั่นจากภายนอกภายใน

9.    มาตรการกำกับควบคุมปัญหา

10.    นโยบายปัญหาชายแดน ให้รู้เท่ารู้ทันประเทศเพื่อนบ้าน

11.  วันนี้สมเด็จฮุนเซ็นยื่นคำขาดให้รัฐบาลไทยถอยทหารออกมาจากพื้นที่ซับซ้อนภายในเที่ยงวันนี้ ฝ่ายไทยหารือเครียดเราจะถอยหรือไม่ถอยอย่างไร กี่เมตรกี่ก้าว!!! บททดสอบกรณีความสัมพันธระหว่างประเทศเริ่มอุ่นเครื่องแล้ว ภายในกำหนดเส้นตาย24ชั่วโมง เจอเข้าแล้วไหมละ