ผมเลยคิดว่าน่าจะเขียนสรุปประเด็นของปุ๋ยชนิดต่างๆ ข้อดี ข้อเสีย ไว้ ณ ที่นี้เพื่อเป็นข้อมูลและความชัดเจน

เมื่อเช้า (๗ ก.ย. ๕๑) ผมดูรายการทีวีช่องหนึ่ง เรื่องการทำเกษตรอินทรีย์ เขาไปสัมภาษณ์นักวิชาการที่ทำงานวิจัยเกษตรอินทรีย์ (เขาว่าอย่างนั้น) แต่ก็พบว่า การให้สัมภาษณ์ค่อนข้างจะไม่ชัดเจนว่าอะไร เป็นอะไร และพิธีกรเองก็ถามแบบตัวเองก็ไม่ค่อยจะเข้าใจ จึงดูเหมือนคุยกันแบบให้คนดูงงมากกว่าเดิม ผมเลยคิดว่าน่าจะเขียนสรุปประเด็นของปุ๋ยชนิดต่างๆ ข้อดี ข้อเสีย ไว้ ณ ที่นี้เพื่อเป็นข้อมูลและความชัดเจน ดังนี้

·       ปุ๋ยเคมี

o   เป็นสารที่สังเคราะห์ให้มีธาตุอาหารบางชนิดแบบเข้มข้น จึงใช้น้อย และใช้แรงงานน้อยในการทำงาน

o   เกษตรกรมักใช้ในการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าไปเรื่อยๆ โดยไม่คำนึงถึงผลเสียระยะยาว

o   มักมีราคาแพง จากต้นทุนการจัดการ กำไร และค่าขนส่งของบริษัทผู้ผลิต ผู้ค้า

o   ใช้ปรับปรุงการเจริญเติบโตของพืช แต่มักไม่บำรุงดิน

o   ปุ๋ยเคมีบำรุงดิน ไม่เห็นผลทันที เกษตรกรจึงไม่นิยมใช้

o   การใช้ปุ๋ยเคมี มักใช้ในปริมาณมาก เพื่อประหยัดเวลาในการจัดการ ปริมาณจึงมักเกินกว่าที่พืชจะใช้ได้ทัน และสูญเสียมาก

o   มักมีผลตกค้างที่เป็นกรด หรือเป็นเกลือ

o   มีผลในการเร่งการสลายตัวของอินทรียวัตถุในดิน และการปลดปล่อยธาตุอาหาร ทำให้ดินเสื่อมโทรมได้อย่างรวดเร็ว ถ้าใช้ติดต่อกันเป็นเวลานาน

o   เมื่อเกิดความเสื่อมโทรมของระบบพื้นฐาน ก็ต้องเพิ่มอัตราการใช้ไปเรื่อยๆ ที่เป็นสาเหตุของต้นทุนสูง และการขาดทุน

 

·       ปุ๋ยอินทรีย์

o   สารที่ได้จากธรรมชาติ หรือระบบที่เกิดขึ้นแบบธรรมชาติ

o   เป็นสารปรับปรุงดิน และระบบนิเวศน์

o   จะเป็นทั้งตัวดูดซับ และค่อยๆปลดปล่อยธาตุอาหารให้กับพืช

o   เป็นแหล่งอาหารของจุลินทรีย์ และสิ่งที่มีชีวิตในดิน

o   ช่วยปรับโครงสร้างของดิน แก้ไขปัญหาการอัดแน่นตัวของดิน คลุมดิน  และดูดซับน้ำ ให้ดินสามารถเป็นที่เจริญเติบโตของพืชได้ดี

o   ช่วยปรับสมดุลธาตุอาหาร ความเป็นกรด และการปลดปล่อยธาตุอาหารจากการดูดซับไว้ในสารอินทรีย์

o   ช่วยพัฒนาดินทั้งระยะสั้น และระยะยาว

o   สามารถทำงานร่วมกับปุ๋ยเคมีเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ธาตุอาหารจากการลดการสูญเสียไปในอากาศ หรือไหลไปตามน้ำ

o   สามารถผลิตได้เอง และเพิ่มขีดความสามารถในการพึ่งตนเองได้สูง

o   สามารถพัฒนาจากระบบนิเวศน์ ให้มีการพึ่งพากันเองผ่านระบบของปุ๋ยอินทรีย์ เช่น ในระบบเกษตรผสมผสาน เกษตรอินทรีย์ และเกษตรธรรมชาติ

 

·       ปุ๋ยชีวภาพ

o   วัสดุที่มีสิ่งมีชีวิตเป็นตัวออกฤทธิ์

o   ส่วนใหญ่เป็นจุลินทรีย์จากธรรมชาติ หรือคัดเลือกจากธรรมชาติ

o   ปุ๋ยชีวภาพที่เกษตรกรผลิตเอง ส่วนใหญ่จะอยู่ในรูปของน้ำหมัก หรือปุ๋ยหมักชีวภาพ

o   จุลินทรีย์ส่วนใหญ่จะมีผลในการสำรอง ย่อยสลาย  และปลดปล่อยธาตุอาหารพืช ให้กับพืชที่ปลูกอย่างต่อเนื่อง ซึ่งมีผลให้พืชเจริญเติบโตได้ดี จากการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ธาตุอาหาร

o   จุลินทรีย์บางชนิดอาจช่วยเพิ่มธาตุอาหารให้กับพืช โดยเฉพาะไนโตรเจน และฟอสฟอรัส

o   มักแสดงผลเชิงสนับสนุนการเจริญเติบโตของพืช หรือผ่านระบบการปรับปรุงดิน จนสามารถทำให้พืชเจริญเติบโตได้ดี

o   อาจผลิตร่วมกับปุ๋ยอินทรีย์เป็นปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ

 

·       ปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ

o   ปุ๋ยอินทรีย์ที่มีสิ่งมีชีวิตเป็นตัวออกฤทธิ์ร่วมอยู่ด้วย

o   เป็นปุ๋ยที่เกษตรกรผลิตได้เอง ในระบบนิเวศน์ทางการเกษตรของแต่ละพื้นที่

o   ผู้ผลิตจะต้องเข้าใจถึงบทบาท  การผลิต การดูแลรักษา และการใช้ประโยชน์อย่างถูกวิธี เพื่อให้สิ่งมีชีวิตที่อยู่ในปุ๋ยอินทรีย์ยังสามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และหรือขยายพันธุ์ได้ต่อเนื่องออกไปอีก

o   เป็นปุ๋ยที่สามารถเพิ่มประสิทธิภาพ การใช้ปุ๋ยชนิดอื่นๆ ทั้งปุ๋ยอินทรีย์ สารประกอบอินทรีย์ที่มีอยู่แล้วในดิน หรือแม้กระทั่งปุ๋ยเคมี

o   เป็นปุ๋ยที่เหมาะแก่การใช้ในการปรับปรุงระบบนิเวศน์ทางการเกษตร ที่สามารถลดความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดินและสิ่งแวดล้อมได้เป็นอย่างดี

o   สามารถผลิตได้ทั้งในระบบธรรมชาติ และระบบการผลิตเชิงอุตสาหกรรม ทั้งในระดับกลุ่มและระดับครัวเรือน จึงเหมาะแก่การพัฒนาแหล่งปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพ เพื่อการพัฒนาระบบเกษตรอินทรีย์ และระบบเกษตรยั่งยืน ที่ไม่ทำลายทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม