ก่อนและหลังการฝึกทุกครั้ง เราจะพบว่ามีกิจกรรมหนึ่งที่ถือเป็นแบบแผนในการฝึกศิลปการต่อสู้ "ไอคิโด" ทั่วโลกเลยก็ว่าได้ เป็นขั้นตอนเล็กๆกินเวลาสั้นๆ แต่ผมคิดว่ามันมีความสำคัญมาก เพราะไม่เช่นนั้น ก็คงไม่ตกทอดมาจนถึงวันนี้ เพียงแต่ว่า กาลเวลาและวิถีชีวิตแบบ “มาม่า ควิ๊ก” อย่างปัจจุบัน ทำให้หลายๆคนอาจจะ มองข้ามมันไป โดยลดความสำคัญของมันลงว่าเป็นแค่ขั้นตอนหนึ่งก่อนฝึกและก่อนกลับเท่านั้น
กิจกรรมที่ผมจะกล่าวต่อไปนี้ ทุกท่านรู้จักกันดีครับ นั่งตามระเบียบ แล้วหลับตาลงสักครู่ ทำใจให้สงบ ดิ่งลึก
ครับ..... ผมกำลังกล่าวถึงการนั่งสมาธิ
บางคนอาจจะไม่รู้เหมือนกันว่านั่งสมาธิไปทำไม หลายคนรู้แต่ไม่รู้จะอธิบายยังไง
ผมไม่รู้ว่าปรมาจารย์หรือนักไอคิโดชั้นสูงอธิบายความสำคัญของการนั่งสมาธิในไอคิโดไว้อย่างไร (ถ้าใครจะค้นคว้าแล้วนำมาเผยแพราเป็นวิทยาทานได้ ก็คงดีไม่น้อย) หากในมุมมองของผมถึงการนั่งสมาธิจะเป็นกิจกรรมชั่วขณะ แต่ผมคิดว่าเป็นเรื่องสำคัญมาก
หากดูในทางพุทธ การนั่งสมาธิ แม้จะเป็นช่วงสั้นๆ แต่ก็เป็นการชำระจิตใจ และจัดการจิตที่วอกแว่ก ฟุ้งซ่าน ให้รวมเข้าด้วยกัน แปรเป็นพลังนำไปใช้ปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ เป็นบันไดไปสู่การเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ
บางคนจะถือโอกาสแผ่เมตตาไปในตัว ก็ยิ่งดีไปใหญ่ เป็นการเจริญเมตตา ซึ่งเป็นคุณธรรมพื้นฐานของการฝึก
ในแง่สุขภาพ ก็ช่วยให้จิตใจผ่อนคลาย หายใจเข้าออกอย่างถูกต้อง เลือดลมเดินสะดวก ประโยชน์ต่อร่างกายมีอีกมากมาย อันนี้คนเป็นหมอจะรู้ดี ขอพูดสั้นๆก่อนนะครับ
ส่วนในแง่สังคมวิทยา การนั่งสมาธิ ก่อนและหลังฝึกนี้เป็นพิธีกรรม คือเป็นกิจกรรมที่ดึงเอาคนมารวมกลุ่มกันเป็นระบบสังคม เป็นการเชื่อมความสัมพันธ์ทางสังคมของสมาชิก , สร้างความภูมิใจในอัตลักษณ์หรือตัวตน , ในขณะเดียวกันก็ผลิต/ สื่อความหมายออกไปในสาธารณชนรับรู้ด้วย
อันนี้ ผมพอจะวิเคราะห์เพิ่มได้ คือ
1.ในระดับปัจเจก ผู้ร่วมฝึกเองรู้สึกถึงการยอมรับในกลุ่ม เกิดความภาคภูมิใจหรือตระหนักรู้ในคุณค่าของตน เกิดการยอมรับนับถือในตัวเอง ซึ่งเป็นฐานสำคัญไปสู่การยอมรับผู้อื่น
2. ในระดับกลุ่ม ทำให้เกิดความรู้สึกเป็นพวกเดียวกัน (Unity) มีความเชื่อ อุดมการณ์ร่วมกัน ไม่คิดจะทำร้ายหรือเอาเปรียบกัน
3. ในระดับสังคมใหญ่ สาธารณชนเมื่อมาพบเห็นก็ตีความผู้ฝึกว่าเป็นผู้มีคุณค่า ตีความไอคิโดว่าเป็นศิลปะแห่งปัญญา ที่น่าเชื่อถือ น่าจะให้การสนับสนุนอีกด้วย
จะเห็นได้ว่า ช่วงเวลาไม่ถึงห้านาทีที่เราหลับตา ดิ่งลึกลงในใจ หายใจเข้าออกอย่างเป็นธรรมชาตินั้น มีความหมายมากมายทั้งต่อตัวเรา เพื่อนร่วมฝึก และสาธารณชนเลยนะครับ
โดยสรุป ไม่ว่าจะด้วย “แว่น” ทางสุขภาพ “แว่น” ทางศาสนา หรือ“แว่น” ทางสังคม ต่างก็ช่วยให้เรามองเห็นว่า การนั่งสมาธิในไอคิโด เป็นเรื่องที่กว้างกว่าจะเป็นแค่ขั้นตอนก่อนและหลังการฝึกเท่านั้นครับ
เพราะการฝึกไอคิโดในเวลาปกติ ไม่น่าจะเริ่มจากการอบอุ่นร่างกาย (warm up) หากแต่น่าจะเริ่มขึ้นตั้งแต่วินาทีที่เรา “หลับตาแล้วดิ่งลึก” นั้นแล้ว
ไม่ว่าเราจะรู้หรือไม่ก็ตาม
ไม่ได้เจอกันนานเลยนะคะ ดีใจที่ได้พบกันวันนี้ค่ะ
อาจารย์พี่เป็นคนฝรั่งเศสก็ฝึกไอคิโดมานานค่ะ ท่านบอกว่าช่วยให้ท่านมีความสงบนิ่งขึ้นในยามที่ครอบครัวกำลังประสบปัญหาชีวิตจากการพลัดพราก
เดี๋ยวจะมาอ่านใหม่ช้าๆ นี่เข้ามาทักก่อนค่ะ