การจัดการเรียนรู้แบบจัดผังมโนภาพ
ความเป็นมา
จากประสบการณ์การสอนวิทยาศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2544 พบว่าผลการประเมินการอ่าน คิดวิเคราะห์และเขียน ของนักเรียนอยู่ในระดับต่ำ ด้อยในด้านการคิดวิเคราะห์ เนื่องจากนักเรียนขาดความสามารถในการจำแนก แยกแยะ การจัดลำดับ การหาความสัมพันธ์เชิงเหตุผล
วัตถุประสงค์
เพื่อพัฒนากระบวนการคิดของนักเรียน โดย
1. เพื่อฝึกให้ผู้เรียนรู้จักสังเกต เปรียบเทียบ สรุปและจำแนกแยกแยะสิ่งต่างๆ จัด
เป็นระบบ หรือหมวดหมู่ได้อย่างถูกต้อง
2. ฝึกให้ผู้เรียนสร้างความคิดรวบยอดด้วยตนเอง
3. เพื่อให้ผู้เรียนสามารถสร้างและสรุปความรู้ด้วยการเลือกจัดกรอบมโนภาพรูปแบบ
ต่างๆได้
เทคนิคการใช้ผังมโนภาพกับการเรียนรู้
1. ขั้นตรวจสอบความรู้พื้นฐานเป็นรายบุคคล เพื่อนำมาจัดกลุ่มคละความสามารถ
2. ขั้นให้ความรู้
- ให้ความรู้เกี่ยวกับรูปแบบผังมโนภาพครั้งละ 1 รูปแบบ
- เสนอเรื่อง หรือบทความ หรือนิทาน เพื่อเป็นสถานการณ์ที่สอดคล้องโดยการร่วมกันจำแนก แยกแยะ
ความสัมพันธ์ในประเด็นต่าง ๆ เพื่อเป็นตัวอย่า
3. ขั้นฝึกทักษะ
- กำหนดเรื่อง หรือบทความ หรือนิทาน ให้อ่านแล้วตอบคำถาม
- ฝึกการจัดทำผังมโนภาพจากเรื่อง หรือบทความ หรือนิทาน
4. ขั้นนำไปใช้
- โดยการทำผังมโนภาพจากเนื้อหาสาระที่เรียนรู้
- เน้นการสรุปความรู้ด้วยการทำผังมโนภาพแทนการบรรยาย
5. ขั้นการประเมินผล
ปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จ
1. การเลือกเรื่อง หรือบทความ หรือนิทาน ต้องสอดคล้อง เหมาะสมกับรูปแบบ
ผังมโนภาพที่จะให้ฝึก
2. ความสามารถในการอ่าน การเขียน
3. ความร่วมมือภายในกลุ่ม การช่วยเหลือกัน
4. การฝึกซ้ำบ่อยๆ ทำให้เกิดทักษะและความชำนาญ
อยากทราบรูปแบบผังมโนทัศน์ที่ใช้ฝึกการคิดวิเคราห์
อยากเห็นบทความ เรื่องราว นิทาน ที่ครูไลนำมาใช้มาใช้