ข้อสรุปและข้อเสนอเบื้องต้น
การดำเนินโครงการหลักประกันสุขภาพทางเลือกให้กับคนไร้รัฐของสถานพยาบาลทั้ง 4 แห่งคือโรงพยาบาลจังหวัดระนอง โรงพยาบาลอำเภอสังขละบุรี โรงพยาบาลสมุทรสาคร และโรงพยาบาลแม่สอด นั้น กล่าวได้ว่าเป็นความกล้าหาญของผู้บริหารสถานพยาบาลที่พยายามที่จะคิดนอกกรอบ-คิดให้พ้นไปจากข้อจำกัด หรือเป็นความสร้างสรรค์ของบุคลากรในระบบสาธารณสุขที่ลองผิดลองถูก เพื่อหาช่องทางให้คนไร้รัฐมี “โอกาส” ที่จะมีหลักประกันสุขภาพ อันเป็นความพยายามที่ไม่ยอมแพ้ต่อข้อจำกัด ไม่ยอมจำนนต่อข้อกฎหมาย งบประมาณที่ออกแบบมาเพื่อกีดกันมนุษย์คนอื่นๆ ออกจากระบบสาธารณสุข ด้วยเหตุของ “รัฐ” และ “สัญชาติ”[1]
อย่างไรก็ดี จากสถานพยาบาลที่ถูกเลือกเป็นกรณีศึกษาทั้งหมด 4 แห่ง พบว่าจนถึงปัจจุบัน เหลือสถานพยาบาลเพียง 2 แห่งเท่านั้น ที่ยังดำเนินการอยู่คือ โรงพยาบาลจังหวัดระนองและโรงพยาบาลอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ข้อค้นพบนี้ไม่เพียงแต่ตอบคำถามของโจทย์วิจัย แต่ยังกำลังส่งข้อความถึงสังคมไทยด้วยว่า-การไม่นิ่งดูดาย แต่กลับอนาทรร้อนใจต่อชีวิตหนึ่งๆ โดยไม่เลือกปฏิบัติด้วยเหตุใดๆ ทั้งสิ้นของสถานพยาบาลและหมอ กำลังถูกทัดทาน ต่อต้าน และได้รับชัยชนะ
นอกจากข้อค้นพบสำหรับโจทย์วิจัยของโครงการวิจัยย่อยชุด A-2 ทีมวิจัยเห็นว่า ยังมีความสงสัยหรือคำถามต่อเนื่องที่ต้องการข้อมูลเชิงลึก รวมถึงคำถามใหม่ๆ ที่ควรหาคำตอบอีกหลายคำถาม โดยชุดโครงการวิจัยย่อย ชุด A-2 ได้เสนอไว้บ้างแล้ว ได้แก่
1. การศึกษาเรื่องระบบหลักประกันสุขภาพทางเลือกในเชิงเศรษฐศาสตร์ ปัจจุบันอัตราค่าบริการล่วงหน้าสำหรับโครงการหลักประกันสุขภาพทางเลือก
2. การสำรวจพฤติกรรมสุขภาพของผู้ติดตามแรงงานเชิงลึก ทั้งจากการเก็บข้อมูลการใช้บริการของโรงพยาบาลและกลุ่มแรงงานข้ามชาติ เช่นเด็กแรกเกิด เด็กเล็ก ซึ่งเป็นกลุ่มที่ต้องรับการดูแลรักษาเช่นการได้รับวัคซีน การรักษาและเฝ้าระวังสุขภาพ แรงงานตามฤดูกาล แรงงานไป-กลับ ตามตะเข็บชายแดนและการส่งเสริมให้กลุ่มกลุ่มบุคคลเหล่านี้ได้เข้าถึงหลักประกันสุขภาพทางเลือกที่เหมาะสม
3. การศึกษาและสำรวจกองทุนสุขภาพชุมชน กองทุนสุขภาพโดยผู้ใช้และการออมเพื่อสุขภาพ โดยชุมชน องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น
4. บทบาทของเอกชนกับการสร้างทางเลือกในระบบประหลักประกันสุขภาพ โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานข้ามชาติ การสร้างหลักประกันสุขภาพ
5. การออกแบบโครงสร้างระบบหลักประกันสุขภาพที่สอดคล้องกับกระแสการไหลเข้าและออกของแรงงานข้ามชาติ
6. การออกแบบระบบข้อมูลสาธารณสุข เพื่อให้ทราบข้อมูลแรงงานข้ามชาติ และคนไร้สัญชาติ
โดยชุดโครงการวิจัยกลางฯ มีข้อเสนอเพิ่มเติม ได้แก่
· การศึกษาถึงความเป็นไปได้ และรูปแบบของการดำเนินหลักประกันสุขภาพทางเลือกที่ชอบด้วยกฎหมาย
· การศึกษาถึงข้อจำกัด อุปสรรคปัญหาของการดำเนินการหลักประกันสุขภาพทางเลือกที่เป็นอยู่ ในเชิงลึก
· การศึกษาถึงความเป็นไปได้ของระบบประกันสุขภาพทางเลือกที่คำนึงถึงมิติทางเศรษฐศาสตร์ และสิทธิมนุษยชน
-----------------------------------------------------
ดรุณี ไพศาลพาณิชย์กุล โครงการเฝ้าระวังสภาวะไร้รัฐ (Stateless Watch), รายงานความคืบหน้า โครงการประสานงานวิชาการเพื่อการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย ต่อสิทธิในหลักประกันสุขภาพของคนไร้รัฐในประเทศไทย : บทที่ 3 ภายใต้ ชุดโครงการวิจัยเพื่อสิทธิในสุขภาพของคนไร้รัฐในประเทศไทย, พฤษภาคม 2551
โครงการนี้ได้รับทุนอุดหนุนจาก สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย (เพื่อสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข)
ค่ะ ขอบคุณค่ะ
แวะมาคุยก็ได้นะคะ ไม่ต้องทักเฉยๆ ก็ได้ค่ะ