ข้อสรุปและข้อเสนอแนะเบื้องต้น
ในขณะที่อนุสัญญาหรือกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศที่รัฐไทยเป็นภาคีจะรับรองสิทธิในการเข้าถึงบริการสาธารณสุข หลักประกันสุขภาพว่าเป็นสิทธิของ “คนทุกคน” โดยจะต้องไม่มีการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุต่างๆ และประสบการณ์การเข้าถึงบริการสาธารณสุขและระบบประกันสุขภาพของแห่งรัฐของคนไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศฝรั่งเศสและอังกฤษ เป็นตัวอย่างของคุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานที่สุดอีกด้านหนึ่งของมนุษย์ นั่นคือ สิทธิการได้รับหลักประกันขั้นพื้นฐานทางสุขภาพ
กล่าวให้ถึงที่สุด นี่คือการเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของชีวิตหนึ่งๆ
คำถามต่อไปที่เกิดขึ้นจากการหาคำตอบโจทย์วิจัยในบทนี้ก็คือ จริงหรือที่-สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือสปสช.ในฐานะหน่วยงานหลักที่รับผิดชอบการสร้างหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า จะยังคงยืนยันที่จะตีความกฎหมายระดับรอง หรือพ.ร.บ.หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2544 โดยฝืนและขัดต่อเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ซึ่งขัดต่อความชอบด้วยกฎหมาย ความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ และขัดต่อพันธกรณีระหว่างประเทศที่รัฐไทยเป็นภาคี รวมถึงสวนทางกับทางปฏิบัติของรัฐอื่นๆ
ข้อเสนอสำหรับโจทย์วิจัยบทนี้ก็คือ
สปสช. ควรดำเนินการทั้งในเชิงกฎหมาย นโยบาย และทางปฏิบัติเพื่อให้หลักประกันสุขภาพเป็นสิทธิพื้นฐานสำหรับมนุษย์ทุกคนที่เกิดและปรากฎตัวในดินแดนของรัฐไทย
ส่วน ‘ รูปแบบ’ หลักประกันสุขภาพที่ควรเป็น ทั้งยังเหมาะสม นั้น มันเป็นแค่เพียงอีกโจทย์หรืออีกคำถาม-ต่างหาก มิใช่ หลักการหรือเงื่อนไขสำคัญที่ถูกใช้ในการปฏิเสธสิทธิการเข้าถึงหลักประกันสุขภาพของคนไร้รัฐ
----------------------------------------------------
ดรุณี ไพศาลพาณิชย์กุล โครงการเฝ้าระวังสภาวะไร้รัฐ (Stateless Watch), รายงานความคืบหน้า โครงการประสานงานวิชาการเพื่อการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย ต่อสิทธิในหลักประกันสุขภาพของคนไร้รัฐในประเทศไทย : บทที่ 2 ภายใต้ ชุดโครงการวิจัยเพื่อสิทธิในสุขภาพของคนไร้รัฐในประเทศไทย, พฤษภาคม 2551
โครงการนี้ได้รับทุนอุดหนุนจาก สำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย (เพื่อสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข
ความเห็นและข้อเสนอแนะที่ปรากฎในเอกสารนี้เป็นของผู้วิจัย มิใช่ความเห็นของสำนักงานวิจัยเพื่อการพัฒนาหลักประกันสุขภาพไทย
