ตามหัวเรื่องนี้  หมายถึงความสัมพันธ์ระหว่างประสบการณ์หรือ Experiences กับความรู้ เช่น สองอย่างนี้อะไรเกิดก่อน?  ถ้าไม่มีประสบการณ์แล้วจะมีความรู้หรือไม่?  คอมพิวเตอร์หรือหุ่นยนต์ที่ "คิดได้", "พูดได้," "จับนั่นนี่ได้," นั้น  มันจะมีประสบการณ์ด้วยหรือไม่ ? ฯลฯ  การพูดที่จะให้มีวามชัดเจน ผมมักจะใช้รูปประกอบครับ  และขอใช้รูปเดิมๆ ดังนี้

from sensation to perception

สี่เหลี่ยมสีม่วงนั้นแทนก้อนสมองทั้งก้อน  ห่อหุ้มด้วยกะโหลกศีรษะ  สีเหลืองแทนสมองส่วนที่แสดงกิจกรรมตอบสนองสิ่งเร้าจากภายนอกกะโหลก  หรือโลกภายนอกของสมอง  และ "เกิดความรู้สึกตัว" ตัว "ก" เป็นสิ่งเร้าในรูปของบัตรคำ  ระยะห่างจาก "ก" ถึง "ตา" เป็ช่วงหนึ่ง จาก "ตา" ถึง "สมอง" ก็เป็นอีกช่วงหนึ่ง  "ก" เข้ากระทบตาในรูปของคุณสมบัติของแสง เช่นคลื่นแสง  จากตาคลื่นนี้ก็จะเปลี่ยนเป็นคลื่นไฟฟ้าหรือคลื่นประสาท  และเรียกกันว่า "สาร" หรือ Information คือยืมภาษาคอมพิวเตอร์มาใช้ สารนี้ก็จะเดินทางต่อไปตามใยประสาทตาถึงสมอง(ส่วนที่เป็นสีม่วง) และ "กระทบ"กับสมองส่วนที่แสดงกิจกรรมและเกิด"ความรู้สึกตัวอยู่ก่อนแล้ว" (ส่วนสีเหลือง) และทันใดนั้นก็ "เกิดการรู้สึกสัมผัส-ก1" ขึ้น (คอมพิวเตอร์หรือหุ่นยนต์จะไม่เกิดเหตุการณ์นี้)  และการรู้สึกสัมผัสนี้ก็คือ "ประสบการณ์" ระดับหนึ่ง  จากนั้นก็ "เกิดการรับรู้-ก2" (ดูบันทึกครั้งก่อนนี้) การรับรู้นี้ก็ถือเป็น "ประสบการณ์" อีกระดับหนึ่งที่ซับซ้อนขึ้น   และถ้า "ประสบการณ์-ก2" นี้ "ยังคงอยู่ต่อไปได้นาน" ก็เรียกว่า "จำ" และ ที่ "จำ" นี้แหละที่เรียกกันว่า "ความรู้"   ถ้าต่อมาเราหลับ - การรู้สึกตัว(ส่วนสีเหลือง)ก็จะหายไปเหลือแต่ส่วนสีม่วง- และเราตื่นขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง (ส่วนสีเหลืองก็เกิดขึ้นอีก) และเรายัง "ระลึก-ก" ได้อีก  ก็เรียกว่า "เราจำได้" และพูดว่า "เรามีความรู้ -ก" แล้ว !!

ถ้าเช่นนั้น  ประสบการณ์ ก็ต้อง "มาก่อน" ความรู้ !

ถ้าเช่นนั้น  ถ้าไม่มีประสบการณ์ - ก  แล้วละก้อ จะ "ไม่มี" ความรู้ - ก !!

และถ้าเช่นนั้น  ประสบการณ์ - ก ต้องเป็น"ตัวกำหนด" ความรู้ - ก !!!