ปราสาทพระธาตุพนมอินทร์แปลง

 

     บุคคลผู้ทรงภูมิปัญญาด้านหนึ่งด้านใด เป็นผู้สร้างสรรค์และสืบสานภูมิปัญญาดังกล่าวมาอย่างต่อเนื่องจนเป็นที่ยอมรับของสังคมและชุมชนได้รับการยกย่อง ให้เป็น “ครูภูมิปัญญาท้องถิ่น”เพื่อทำหน้าที่ถ่ายทอดภูมิปัญญา ในการจัดการศึกษาทั้งใน ระบบโรงเรียน นอกระบบโรงเรียน และการศึกษาตามอัธยาศัย ตามในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ ครูภูมิปัญญา จึงเป็นบุคคลสำคัญในการถ่ายทอดความรู้เป็นผู้มีความรู้ความเข้าใจ และความสามารถในการใช้ภูมิปัญญา ในด้านที่ตนได้ศึกษาค้นคว้าค้นพบ ทดลองจนประสบผลสำเร็จ แล้วนำไปเผยแพร่จนเกิดประโยชน์ให้แก่สังคมกระบวนการถ่ายทอดจึงเป็นกระบวนการเรียนรู้จากชีวิตจริง จากการปฏิบัติจริงเพื่อให้ผู้เรียนเกิดการซึมซับ สามารถนำวิชาความรู้ที่ได้รับไปแก้ปัญหาได้อย่างแท้จริง การเรียนรู้เช่นนี้ไม่ใช่การเรียนรู้เฉพาะเนื้อหาเท่านั้น หากแต่ได้เรียนรู้จิตวิญญาณของครู และพร้อมที่จะเป็นผู้ถ่ายทอด นำความรู้ที่ได้รับไปเผยแพร่ให้เป็นประโยชน์แก่คนในชุมชนต่อไป

     เป็นการจัดการเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นของไทยอันได้แก่ความรู้ในการเข้าใจชีวิตธรรมชาติ ทรัพยากร สังคม และความรู้ในการจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ศูนย์การเรียนรู้ภูมิปัญญานี้ มิได้หมายถึง “ตัวอาคารสถานที่” หากหมายถึงสถานที่มีผู้รู้ ประสบการณ์ สามารถจัดการเรียนรู้ได้อย่างเหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของชุมชน ไม่ว่าจะเป็นที่วัด โรงเรียน สำนักงานองค์การบริหารส่วนตำบล สถานีอนามัย ที่ทำการผู้ใหญ่บ้าน กำนัน หรือบ้านของผู้รู้ ของผู้ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็น “ครูภูมิปัญญา” กล่าวได้นัยหนึ่งก็คือ เป็นการจัดการที่เกิดขึ้นโดยชุมชน โดยผู้นำที่สามารถดำเนินการให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ด้วยวิธีการที่เหมาะสม กับศักยภาพของชุมชนนั้นๆ นั่นเองบทบาทและหน้าที่ของศูนย์การเรียนรู้ภูมิปัญญา

  • เป็นศูนย์กลางในการถ่ายทอดองค์ความรู้ การศึกษาในระบบโรงเรียน การศึกษานอกระบบโรงเรียน และการศึกษาตามอัธยาศัย
  • เป็นศูนย์ขยายเครือข่ายภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อเป็นศูนย์กลางการแรกเปลี่ยนและพัฒนาการเรียนรู้ ทั้งในระบบท้องถิ่นไทย
  •  เป็นศูนย์คลังข้อมูลภูมิปัญญา

     จุดเริ่มต้นในการเดินตามรอย (ถอดองค์ภูมิหลวงพ่อสมาน) โดยได้รับความสนใจจาก คณะอาจารย์ฯ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม (สกว) สถาบันส่งเสริมการวิจัย และ ดร.ศักดิ์พงศ์ หอมหวล อ.พยงค์ การิเทพ โรงเรียนบ้านเม็กดำ

ประเด็นถอดองค์ภูมิหลวงพ่อสมาน

  • ทำนาข้าวตัด
  • ปั้นฝายดินคั่นลุ่มน้ำลำพังซู
  • แก้ภัยแล้ง
  • ทำปุ๋ยชีวภาพ
  • ทำบ่อเลี้ยงปลา
  • ปลูกไม้ตามคันนา
  • สมุนไพร
  • พัฒนา เครื่องยนต์/คอมพิวเตอร์

     การทำงานวิจัยเดินตามรอยถอดองค์ภูมิหลวงพ่อสมาน ในครั้งนี้ได้ทีมนักวิจัยชุมชนจากนักศึกษาใน โครงการมหาวิทยาลัยชีวิต ศูนย์เรียนรู้โรงเรียนบ้านเม็กดำ อ.พยัคฆ์ฯ จ.มหาสารคาม มีรายชื่อดังนี้

  1. หลวงพี่วิทยา ทองเทพ
  2. หลวงพี่สมชาย มหาสาโล
  3. หลวงพี่บุญชิด พวงภู่
  4. นายจิรศักดิ์ พรมวาส
  5. นายสถิต อนุกุล

     ที่จะเข้าไปลุยพื้นที่ทั้ง 4 หมู่บ้าน คือ บ้านนาเจริญ บ้านแก่นท้าว บ้านหนองดินสอ บ้านน้อยพัฒนา คลำคีง ผู้เฒ่าผู้แก่,ผู้นำชุมชน,เยาวชน ค้นหาผู้สืบทอดองค์ภูมิและความเชื่อมโยงระหว่างชุมชนกับองค์ภูมิของหลวงพ่อสมาน