บุคคลไม่ได้เป็นคนเลวเพราะชาติตระกูลสูงและไม่ได้เป็นผู้ประเสริฐเพราะชาติตระกูลสูงแต่เป็นคนเลวเพราะกรรมและเป็นผู้ประเสริฐเพราะกรรม ”

 

            ในสังคมมนุษย์ ทุกคนต้องการความเจริญไม่ต้องการความเสื่อม แต่คนบางคน ทั้งที่ต้องการความเจริญแต่กลับปฏิบัติตนในทางที่ทำให้เกิดความเสื่อม

        ทางที่ทำให้เกิดความเสื่อมมีหลายอย่าง เหตุสำคัญ อย่างหนึ่งก็คือ การเป็นคนหยิ่งทะนงตน ถือว่ามีชาติสกุลสูง มีทรัพย์สมบัติมาก ดูหมิ่นเหยียดหยามผู้อื่น การมีชาติสกุลสูงและมีทรัพย์มาก ไม่ใช่เป็นเหตุของความเสื่อม แต่เหตุของความเสื่อมนั้นอยู่ที่ความเย่อหยิ่งถือตัว

        ความหยิ่งทะนงตัว คือเห็นว่าตนดีเลิศประเสริฐกว่าคนอื่น มองเห็นคนอื่นว่าต่ำต้อยกว่าตน ถ้านิสัยนี้มีอยู่แก่ผู้ใด ก็ทำให้ผู้นั้นดูหมิ่นเหยียดหยามผู้อื่นและแสดงความรังเกียจคนอื่น ไม่คบหาแม้แต่ญาติของตนก็ยังไม่เว้น

        การดูหมิ่นญาติของตนเป็นความเสียหายมาก เพราะทางที่ถูกที่ควรนั้นคนเราจะต้องรักญาติพี่น้อง ให้ความเคารพนับถือวงศาคณาญาติ ต้องช่วยเหลือกัน จึงจะทำให้เกิดความสามัคคีเป็นปึกแผ่น และเกิดความสุขความเจริญรุ่งเรือง แต่ถ้าเราดูหมิ่นเหยียดหยามกันจะทำให้เกิดความแตกแยก จะประกอบกิจการใดก็ไม่สำเร็จ เพราะขาดผู้ให้การสนับสนุน 

          คำพระท่านสอนไว้ว่า “บุคคลไม่ได้เป็นคนเลวเพราะชาติตระกูลสูงและไม่ได้เป็นผู้ประเสริฐเพราะชาติตระกูลสูงแต่เป็นคนเลวเพราะกรรมและเป็นผู้ประเสริฐเพราะกรรม ”

          คำว่า บุคคลเป็นคนเลวเพราะชาติก็หาไม่ หมายถึง คนเกิดมาในตระกูลที่ต่ำ จะถือว่าเป็นคนเลวไม่ได้ เพราะแต่ละคนไม่สามารถเลือกเกิดเองได้

        คำว่า เป็นผู้ประเสริฐเพราะชาติก็หาไม่ หมายความว่า ผู้เกิดมาในตระกูลสูงมิใช่ว่าจะเป็นคนดีเสมอไป เพราะบางคนได้รับการศึกษาดี มีการงานดี อาจอาศัยพื้นฐานการศึกษา และตำแหน่งหน้าที่ แสวงหาผลประโยชน์ทำลายเศรษฐกิจของชาติได้

        คำว่า เป็นคนเลวเพราะกรรม เป็นผู้ประเสริฐเพราะกรรม  หมายความว่า จะเป็นคนเลวหรือคนประเสริฐ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับชาติกำเนิด แต่ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมของตนเองเป็นสำคัญ

                 คนขาดชาติสกุล  หรือคนมีทรัพย์ที่ไม่ได้หยิ่งทะนงตน  แต่เป็นคนดีมีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ช่วยเหลือผู้อื่นก็มีอยู่มากคนเหล่านี้จะได้รับความนับถือ  ยกย่อง  สรรเสริญและจะมีแต่ความสุข  ไม่มีเสื่อมเฉพาะคนที่มีความหยิ่งทะนงในชาติสกุลและทรัพย์เท่านั้น จึงต้องประสบความเสื่อม