องค์กร หรือ Organization นั้น ชื่อของมันก็บอกอยู่แล้วครับว่าต้องมีการ "จัดการ" หรือมีการ "จัดตั้ง" เพื่อจะได้ "ผนึกกำลัง" คนในองค์กรให้สามารถ "สานฝัน" (สู่วิสัยทัศน์) ที่วางไว้ได้....หรือทำให้บรรลุเป้าหมาย (พันธกิจ) ของการตั้งองค์กรนี้ขึ้นมา
องค์กรในประเทศไทยที่ผมได้มีโอกาสเข้าไปสัมผัส มักจะจัดอยู่ใน "สองลักษณะ" คือ แบบแรกเป็นแบบที่ไม่เน้นการ "จัดตั้ง" อ่อนเรื่องการ "จัดการ" บางทีถึงแม้คนในหน่วยงานจะเป็นคนที่มีความตั้งใจดี เป็นคนดี แต่ก็ไม่สามารถ "ผสานพลัง" ทำสิ่งที่มุ่งหวังร่วมกันได้ หลายๆ ครั้งกลับตกอยู่ในสภาวะที่ "ต่างคน ต่างทำ" ไม่มีสอดประสาน (Alignment) ขาดการคิดที่เชื่อมโยง (Systems Thinking)
สำหรับองค์กรแบบที่สองก็เป็นไปในลักษณะที่ตรงกันข้าม คือมีการ "จัดตั้ง" มากเกินไป มองคนทำงานไม่ต่างอะไรจากหุ่นยนต์ ทำกับพวกเขาเหมือนกับเป็น "กลไก" มองเห็นคนเป็นเพียงส่วนหนึ่งของ "ระบบ" ที่ไร้ชีวิต ไร้จิตวิญญาณ มีการ "จัดการ" มากเกินไป ไม่ค่อยได้ให้ความสำคัญกับเรื่อง "ภาวะผู้นำ"...ทำให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างที่ไม่เป็นธรรมชาติ ขาดชีวิตชีวา ไม่มีลักษณะที่เป็น "Organic"
ผมคิดว่าหน่วยงานที่ทุกคนต้องการ น่าจะเป็นองค์กรในแบบที่สาม คือต้องไม่ "สุดขั้ว" เหมือนสองแบบแรก หากแต่เป็นองค์กรที่สามารถนำหลักการ "จัดการ" มาใช้ได้อย่าง "พอดิบพอดี" มี "ระบบ" เพื่อให้การจัดการทรัพยากรเป็นไปอย่างมี "ประสิทธิภาพ" ในขณะเดียวกันก็มี "ภาวะผู้นำ" เพียงพอที่จะทำให้คนทำงานได้อย่างมีความสุข เกิดการเรียนรู้พัฒนาตลอดเวลา เป็นการทำงานภายใต้บรรยากาศที่กระฉับกระเฉง มีชีวิตชีวา เรียกได้เต็มปากว่าเป็น "องค์กรที่มีชีวิต (Living Organization)"
....บางที คำว่า "Living Organization" ของท่าน อาจจะแตกต่างจากของผม ...ช่วย Share ให้ฟังบ้างนะครับ
ขอแสดงความเห็นด้วยคนนะครับ พอดี อ่าน หนังสือเรื่อง presence ของ peter senge มีบทความเกริ่นนำเรื่อง เมล็ดต้นไม้ ที่เติบโตเป็นต้นไม้ โดยการเติบโตนั้นเอาทรัพยากรจากดินน้ำอากาศ จนโตมาเป็นต้นไม้ใหญ่โต โดยไม่ได้ใช้ทรัพยากรจากเมล็ดนั้นเลย องค์กรที่มีชีวิตก็เช่นกัน น่าจะไม่จำกัดอยู่ที่จัดการหรือไม่จัดการ จัดตั้งหรือไม่จัดตั้ง ผมมีความเห็นว่าน่าจะอยู่ที่ผู้คนในองค์กรเป็นส่วนหนึ่งขององค์กร และองค์กรเป็นส่วนหนึ่งของผู้คนหรือเปล่า เฉกเช่น เราไม่อาจแยกมือ ออกมาเดี่ยวๆ หรือหัวใจออกจากตัวได้ องค์กรมีชีวิตก็เช่นกัน ไม่ควรถูกdisset แยกออกเป็น department หรือ function อยู่ที่ทุกคนทุกหน้าที่ควรมีเพื่อจะเป็นในสิ่งที่ควรจะเป็นและให้ความเป็นองค์กรต่อกัน นอกจากนั้นองค์กรที่มีชีวิตไม่ควรแยกออกจากบริบทที่ตนอยู่ และเติบโตไปโดยไม่ใส่ใจในสิ่งแวดล้อมหรือสังคมจนแปลกแยกและกลายเป็นมะเร็งของสังคมต่อไป อยากให้อาจารย์แปล presence ครับ ผมอยากรู้ว่าอาจารย์ แปล parts กับ whole ในภาษาไทยอย่างไร ผมความรู้ภาษาไทยน้อยหาคำแทนที่โดนไม่ได้ครับ