ขึ้นปีใหม่มาได้สองวันแล้วครับ วันนี้ขณะกำลังทานข้าวเช้า (๘.๐๐ น.) ก็มีเสียงโทรศัพท์มาจากเพื่อนร่วมชั้นเรียน ป.เอก คำถามแรกคือ อยู่ไหน? แค่คำถามนี้ก็ทำให้ผมสะดุ้งแล้วละครับ แต่ก็ตอบไปว่า อยู่บ้าน มีอะไรหรือ? อ้าว. แล้วไม่เรียนหรือ? คราวนี้ความจำก็กลับคืนมา ฮาฮา ลืมไปว่าตอนนี้วันพุธมีเรียนทั้งวัน (ที่จำอยู่ก่อนหน้านี้คือ เรียนเฉพาะบ่าย) เพื่อนท่านก็ยื่นโทรศัพท์ให้คุยกับอาจารย์เองเลย

แน่นอนครับ ต้องขออภัยกับอาจารย์ก่อน ลืมจริงๆ ทั้งๆ ที่เมื่อวานโทรคุยกับเพื่อนอยู่ว่า ตอนบ่ายมีงานอะไรที่ต้องนำเสนอบ้าง แต่ก็ลืมถามว่าตอนเข้ามีเรียนไหม แถมวิชานี้เรียนกันสองคน ปกติ นักศึกษาขาดเรียนห้าสิบเปอร์เซนต์อาจารย์ก็ต้องงดสอนครับ

ในวันสุดท้ายของปีเก่า เป็นอีกวันหนึ่งที่น่าประทับใจครับ ประทับใจกับกลุ่มคน เนื่องจากผมได้รับคำเชื้อเชิญจากเพื่อนให้เข้าร่วมประชุมกับทีมวิจัยที่สงขลา กว่าจะไปถึงที่ประชุมได้ก็ช้าไปชั่วโมงครึ่งครับ เพราะผมไม่ค่อยสบาย เลยกว่าจะลุกจากเตียงนอนได้ช้ามาก (ต้องนอนต่อหลังละหมาดอีกครั้งหนึ่ง)

หัวหน้าทีมวิจัยปฏิบัติการ ชี้แจงที่มาของโครงการนี้อย่างน่าประทับใจครับว่า การทำงานครั้งนี้เป็นการทำงานร่วมกันจากหลายฝ่ายมาก และเป็นการทุ่มเทอย่างบริสุทธิ์ใจ ไม่มีค่าตอบแทน และทำโครงการไปพลางๆ ถึงแม้ว่าจะหาแหล่งสนับสนุนงบประมาณไม่ได้ก็ตาม

งานวิจัยที่ทีมผู้บริหารและครูอิสลามศึกษากำลังทำกันอยู่คือ การพัฒนาเกณฑ์มาตรฐานและตัวบ่งชี้คุณภาพการศึกษาสำหรับอิสลามศึกษา ซึ่งเป้าหมายหลักคือพลักดันให้อิสลามศึกษามีคุณภาพ และเป็นหลักประกันให้กับชุมชนได้

ก่อนมาร่วมประชุม ผมก็ได้เห็นตัวโครงการที่ทีมวิจัยได้ทำขึ้นมาแล้วครับ ดังนั้นหลังจากที่ได้แนะนำตัวทีมวิจัยกันแล้ว ก็เปิดโอกาสให้ผมได้นำเสนอแนวคิดถึงกระบวนการวิจัย ซึ่งผมได้เมลมาตอบไว้เบื้องต้นแล้วว่า ผมยังไม่ค่อยถูกใจกับแนวคิดดังกล่าวในประเด็นของกรอบการวิจัยเท่าไรนัก

เมื่อทุกคนได้พูดคุยกับพร้อมผม ก็ทำให้ทุกคนรวมผมด้วยเห็นเป้าหมายของการวิจัยชัดขึ้นครับว่า จากที่สิ่งที่เราจะทำต่อไปนี้ อะไรคือผลที่จะได้และขยายต่อยอดอย่างไร สุดท้ายของช่วงเช้าผมก็เสนอให้มีการปรับวิธีการวิจัยนิดหนึ่ง ซึ่งที่ประชุมก็เห็นด้วย

ในช่วงเช้า มีแนวคิดที่สำคัญจากสองท่านที่น่าสนใจครับ คือ ครูไหว (เจ้าของโรงเรียนภักดีศึกษา เจ้าของสถานที่ประชุม) ที่นำเสนอภาพความรับผิดชอบของครูต่อผลของเด็กจากการศึกษาในโรงเรียน และอีกท่านหนึ่ง (จำชื่อไม่ได้แล้วครับ) ท่านเป็นคนหนึ่งที่มีส่วนร่วมในการร่างหลักสูตรอิสลามศึกษาเกือบทุกฉบับที่ผ่านมา นำเสนอเกี่ยวกับปัญหาของหลักสูตรอิสลามศึกษา ซึ่งส่วนใหญ่มักจะไม่ค่อยฟังคนในพื้นที่ คนที่ร่างหลักสูตรส่วนใหญ่เป็นคนในส่วนกลาง ทั้งๆ ที่คนใช้คือคนในห้าจังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นส่วนใหญ่

หลังจากประชุมช่วงเช้าเสร็จประมาณเที่ยงครึ่ง ครูไหวก็ถามผมว่า ผมจะอยู่ได้ถึงเวลาเท่าไร ผมก็ตอบไปว่า บ่ายสองครับ ท่านเลยเสนอในที่ประชุมว่า งั้นช่วงบ่ายเราไม่ต้องประชุมต่อตามวาระแล้ว ให้อาจารย์ชาฟีอีย์ (ผม) บรรยายให้ฟังเกี่ยวกับอิสลามศึกษาดีกว่า  เพื่อจะได้เป็นแนวทางในการพัฒนามาตรฐานและตัวบ่งชี้ที่จะนำไปยังเป้าหมายที่ถูกต้อง

การบรรยายแบบปัจจุบันทันด่วนของผมเริ่มในตอนบ่ายโมงครึ่งครับ ผมนำเสนอให้เห็นภาพของการพัฒนาความรู้ในอิสลาม และนำไปสู่คำถามที่ว่า เป้าหมายในการศึกษาของอิสลามคืออะไร ต่างกับการศึกษาทั่วไปอย่างไร แล้วเราในมิติที่เป็นชุมชนมุสลิมในบริบทสังคมไทย ควรมองการศึกษาของเยาวชนของเราอย่างไร

ผมก็บรรยายไปพร้อมกับการเปิดโอกาสแลกเปลี่ยนความคิดเห็นประสบการณ์กับทีมวิจัย แล้วเมื่อถึงบ่ายสองโมงครึ่ง ผมก็ขอจบการคุย แต่ก็เปิดโอกาสแลกเปลี่ยนความคิดต่ออีกนิดหนึ่ง สนุกและได้แง่คิดระหว่างกันเยอะมากครับ แต่ที่เห็นได้ชัดคือ ที่ประชุมก็จะเหลียวมองนาฬิกา เพราะเกรงใจเวลาของผมเหมือนกัน จึงจบการพูดคุยครั้งนี้กันบ่ายสามครับ

ผลจากการคุยกันครั้งนี้ สำหรับผมแล้ว ผมได้คำนิยามของอิสลามศึกษาในบริบทสังคมมุสลิมไทยใหม่แล้วครับ คือ "อิสลามศึกษา คือ การจัดการศึกษาสำหรับมุสลิม เพื่อให้มุสลิมเป็นผู้ศรัทธาที่สมบูรณ์ทั้งมิติของมุสลิมต่อพระเจ้า มุสลิมต่อประชาชาติและมุสลิมต่อสิ่งแวดล้อม และใช้ชีวิตอยู่ร่วมในมิติพหุวัฒนธรรมได้อย่างสันติ"