วันนี้ขอบันทึกความคิดคำนึง ไม่ใช่บันทึกเหตุการณ์หรือเล่าเรื่อง เพราะผมไปเกี่ยวข้องกับเรื่องต่างๆ ในเชิงระบบหลายเรื่อง แล้วเห็นว่าสังคมเรากำลังดิ่งลงเหวแห่งหายนะ ทั้งๆ ที่เราเห็นช่องทางเดิน “ขึ้นเขา” แห่งวิถีที่ถูกต้องอย่างชัดเจน เหวในที่นี้หมายถึงทางแห่งความเสื่อมของชาติ ของสังคมไทย ผมรู้สึกว่าเวลานี้สังคมไทยกำลังเดินลงเหว เพราะเราแตกสามัคคีกัน เห็นแก่ประโยชน์ของส่วนน้อย หรือกลุ่มตน มากกว่าประโยชน์ของส่วนใหญ่ หรือของสังคม สังคมไทยถูกชักจูงให้เดินลงเหวได้อย่างไร ผมบอกไม่ถูก เพราะผมไม่ได้เอาใจใส่เหตุการณ์บ้านเมืองมากนัก ไม่รู้รายละเอียดลึกๆ
แต่ผมเดาว่า ต้นเหตุสำคัญ คือกิเลสของมนุษย์ ยิ่งมนุษย์คนที่ฉลาด (แกมโกง) มาก มีเงินมาก ยิ่งมีอิทธิพลในการชวนสังคมไทยเดินลงเหว เดินลงเหว (แห่งกิเลสตัณหา) คนเดียวไม่พอ ไปดึงคนทั้งประเทศมาร่วมทางด้วย เพราะหลงผิดว่าเป็นทางที่ตนในฐานะคนฉลาดเป็นผู้กำหนด
เมื่อมิจฉาทิฐิเป็นตัวนำ ระบบต่างๆ ในบ้านเมืองก็บิดเบี้ยวไปหมด คนวิ่งเข้าหาผลประโยชน์ระยะสั้น ผลประโยชน์ที่ได้มาง่ายๆ โดยไม่รู้ว่านั่นคือทางไปสู่ความอ่อนแอของตนเอง คนในที่นี้ไม่จำกัดเฉพาะชาวบ้านเท่านั้น แม้แต่ผู้ที่ดูเหมือนเป็นปัญญาชนก็ไม่เว้น
วิจารณ์ พานิช
๑๖ ธ.ค. ๕๐
เห็นด้วยครับ
แต่การแก้ไขคงต้องอาศัยกิเลสฝ่ายดีครับ ที่จะมาโน้มนำจิตใจคนไทยให้เดินขึ้นเขาที่ยากลำบากแต่ผลที่ได้คือความสุขที่ยั่งยืน แทนการเดินลงเหวที่ง่ายและสบายแค่ช่วงแรก แต่ความลำบากที่จะตามมาอีกมากมายเพราะเป็นเหวที่มีหลุมพรางอยู่มากมายจนอาจจะหาทางขึ้นไม่เจอ และกว่าจะรู้ก็สายเสียแล้ว