นวัตกรรม มหัศจรรย์ขี้ปลาหอม
กลยุทธ์ที่ 3 พัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา
แรงบันดาลใจและแนวคิดหลักในการออกแบบงาน
โรงเรียนบ้านนาบ่อเป็นโรงเรียนในระดับประถมศึกษา เราอยู่ในชุมชนที่ชาวชุมชนส่วนหนึ่งมีอาชีพ ทำปลาส้ม หนองน้ำหลังโรงเรียน จึงเป็นที่รองรับของเสีย จากการทำปลาส้ม โดยเฉพาะขี้ปลา ทำให้เกิดมลพิษทางอากาศ เป็นปัญหามากถือว่าเป็นปัญหาหลักในชุมชน โรงเรียนจึงหาวิธีการแก้ไขปัญหาโดยเชื่อมโยงกับการเรียนการสอน ซึ่งสอดคล้องกับการเรียนรู้ตามหลักสูตร ที่เน้นการเรียนรู้โดยการปฏิบติจริง ฝึกกระบวนการคิด การแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ จังนั้นจึงมีนโยบายให้จัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยโครงงาน อย่างหลากหลายซึ่งโครงงานที่เป็นหลักเน้นโครงงานลดปัญหาด้านมลพิษทางอากาศในจำนวนนี้พบว่ามีโครงงานที่นับว่าเป็นการแก้ปัญหาอย่างได้ผลคือ ผลิตปุ๋ยน้ำหมักเพื่อใช้ในการเกษตร หรือมหัศจรรย์ขี้ปลาหอม ซึ่งการดำเนินงานมี จุดประสงค์ ดังนี้
1. เพื่อให้นักเรียนได้เรียนรู้วิธีการแก้ปัญหาเชิงวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบ
2. เพื่อลดภาวะมลพิษทางอากาศ
ผลการดำเนินงาน โดยเฉพาะการสนับสนุนการทำโครงงาน การประกวด การดัดเลือกโครงงานปรากฏว่า ครูนักเรียนมีความกระตือรือล้นพยายามหาวิธีการแก้ปัญหา หาข้อมูลจากหน่วยงาน หนังสือเอกสาร ระหว่างการดำเนินงานมีการแลกเปลี่ยนข้อมูล จัดนิทรรศการอย่างหลากหลาย นักเรียนรู้เข้าใจวิธีการแก้ปัญหาอย่างเป็นวิทยาศาสตร์ในรูปแบบของโครงงาน เขียนเค้าโครงก่อนการทำงานได้ หาข้อมูลได้ มีการลองผิดลองถูก ซึ่งเชื่อมโยงสู่การเรียนรู้ต่อไป
มีแนวทางการแก้ปัญหาลดมลพิษทางอากาศได้และขยายแนวคิดไปสู่ที่บ้านนักเรียน สู่ชุมชน ชุมชนลดการทิ้งของเสียจากปลาหันมาทำน้ำหมักเพราะเริ่มมีรายได้ การทำโครงงานทำน้ำหมัก ขี้ปลาหอมซึ่งมีวิธีการดังนี้
1.ครูพานักเรียนศึกษาวิธีการทำจากตัวอย่างคือการทำน้ำหมักจากผลไม้ สรุปเป็นขั้นตอน
2. ทดลองนำขั้นตอนที่สรุปได้มาดำเนินการโดยเปลี่ยนจากผลไม้เป็นหัวปลา ไส้ปลา ขึ้ปลา และเกล็ดปลา
3. นักเรียนลงมือปฏิบัติ สังเกต บันทึกผล พูดคุยกันเพื่อปรับปรุง
4. หาความรู้เพิ่มเติมโดยวิทยากรท้องถิ่น เกษตรตำบล
5. เมื่อได้ผลงานที่ดีแล้วแจกจ่ายนักเรียนไปใช้ เผยแพร่ไปยังชุมชน
6.วางแผนการผลิตสู่ตลาดเพื่อเป็นการแปลงผลงานเป็นรายได้
7. นำเสนอเป็นนวัตกรรมการแก้ปัญหา
…………………………………………………………………………………………………
นางณัฐกานต์ เชียงตุง ตำแหน่ง ครูชำนาญการ โรงเรียน บ้านนาบ่อ สพท. นครพนม เขต 2
