เราจะเห็นว่า แม้พี่น้องไทเหนือ กับไทอีสาน จะกินข้าวเหนียวเหมือนกัน และภาษาพูดก็มีความคล้ายคลึงกัน แต่ยังมีความแตกต่างในความเหมือน

 ผู้บันทึกตั้งใจที่จะหาแนวทางในการเขียนบันทึกของตนเองให้เป็นเอกลักษณ์ไปในทางใดทางหนึ่ง แต่จนแล้วจนรอดก็ยังหาแนวทางที่เป็นของตนเองไม่ได้สักที บันทึกนี้เป็นอีกความตั้งใจหนึ่งที่อยากถ่ายทอดมุมมองของตนเองผ่านขนบประเพณีซึ่งจะนำเสนอเป็นตอนๆไป 

เริ่มปฐมบทด้วยความแตกต่างในความเหมือนของพี่น้องชาวเหนือกับชาวอีสานครับ

คนในภาคเหนือมีความเชื่อจากคำบะเก่าที่ว่า

“ตุ๊กบ่ได้กิ๋น ไผบะได้ต๋ามไฟส่องต๊อง  ตุ๊กบะได้แต่งได้หย้อง ปี้น้องดูแควน”

คำแปล “อันการ อดอยากข้าวปลานั้นไม่มีใครมาจุดไฟส่องดูที่ท้องได้ หากแต่การยากเข็ญแล้วไม่ได้แต่งองค์ทรงเครื่องให้สวยงาม ไม่มีทองหยองใส่นั้น พี่น้องสามารถมองเห็น และจะถูกดูหมิ่นเอาได้”

ส่วนคติของชาวอีสานเพิ่นมีคำผะหยาที่ว่า

“ทุกบ่มีเสื่อผ้า ผาเฮือนดี พอลี้อยู่   ทุกบ่มีเข่าอยู่เล่า นอนลี่อยู่บ่เป็น”คำแปล “ทุกข์ไม่มีเสื้อผ้า ถ้าฝาบ้านเรือนดีพอลี้อยู่ได้ แต่ทุกข์ไม่มีข้าวอยู่ในยุ้งฉาง จะนอนหลบอยู่ได้อย่างไร”

เราจะเห็นว่า แม้พี่น้องไทเหนือ กับไทอีสาน จะกินข้าวเหนียวเหมือนกัน และภาษาพูดก็มีความคล้ายคลึงกัน แต่ยังมีความแตกต่างในความเหมือน

พี่น้องชาวเหนือ (ในสมัยก่อน) อาศัยอยู่ในที่อุดมสมบูรณ์ ข้าวปลาอาหารบริบูรณ์ อากาศเย็นสบาย หน้าหนาวก็หนาวหมอกชุ่มเย็นด้วยน้ำค้างน้ำเหมย  จึงมีเวลาสร้างสรรค์งานศิลปะที่อ่อนช้อย ประดิดประดอย ดนตรีอ่อนหวาน ฟ้อนรำชดช้อย และรักสวยรักงาม ดูอุโบสถทรงล้านนาที่ติดลายคำตามวัดวาอารามต่างๆสิครับ แม้กระทั่งอาหารการกินก็รดชาดอ่อนๆ มีความประณีตในการปรุงแต่ง จำได้ว่าเวลาแม่จะแกงแคสักหม้อแม่ใช้เวลาไปหาผักตั้งแต่เที่ยงกว่าจะได้แกงก็ห้าหกโมงเย็น แม่จะล้างผักทีละใบก่อนที่จะทำส้าผัก

อันนี้เป็นลักษณะวิถีชีวิตของคนเหนือที่สรุปได้ว่า มีความละเอียดอ่อน รักศิลปะ ชอบความสวยงาม

ส่วนพี่น้องชาวอีสาน อยู่ในสภาพอากาศที่รุนแรงกว่า หน้าหนาวก็หนาวแล้งลมกระโชก หน้าร้อนก็ร้อนจัด พื้นดินเป็นทราย ต้องใช้เวลาดุหมั่นในไร่นามากกว่า จึงจะได้ข้าวมาใส่ยุ้งฉาง  ผลผลิตข้าวยังต้องพึ่งพาฟ้าฝนในแต่ละปี แต่ชาวอีสานมีลักษณะเป็นธรรมชาติล้วนๆมากกว่าการปรุงแต่ง สิมอีสานมักจะหลังเล็กๆตกแต่งแต่พองาม จังหวะดนตรีและการเซิ้งรำสนุกสนานรื่นเริง  อาหารการกินเน้นคุณค่า และรดชาดจัดจ้านมากกว่ารูปลักษณ์การตกแต่ง (ยกเว้นผ้าทอมัดหมี่ที่ผมหลงเสน่ห์ในความสวยงามครับ)

อันนี้เป็นลักษณะวิถีชีวิตของชาวอีสานครับ ที่สรุปได้ว่า เป็นคนดุหมั่น มีความพอเพียง อดทน ไม่ชอบโอ้อวด

นี่เป็นเพียงบทแรก เราก็สามารถถอดรหัสให้เห็นถึงธรรมชาติ และวิถีชีวิตที่แตกต่างกัน ของในแต่ละภูมิภาคได้แล้วในการพัฒนาสังคม และชุมชน จึงไม่ควรละเลยสิ่งเหล่านี้ครับ

·       ให้ชุมชนมีส่วนร่วมมากที่สุด·       ให้สอดคล้องกับวิถีชุมชน