รำสีนวล

วันนี้ขอเสนอการแสดงนาฏศิลป์ไทย ภาคกลาง เป็นรำประกอบในละคร ภายหลังมาจึงได้นำมาเป็นระบำเบ็ดเตล็ดครับ

    สีนวล เป็นชื่อของเพลงหน้าพาทย์ที่ใช้ประกอบการแสดงละคร ประกอบกิริยาไปมาของสตรีที่มารยาทกระชดกระช้อย  ทำนองเพลงมีท่วงทีซ่อนความพริ้งเพราไว้ในตัว  ต่อมามีผู้ประดิษฐ์ทำนองร้องขึ้นประกอบการรำซึ่งทำให้ความหมายของเพลงเด่นชัด  ปรากฏเป็นภาพงดงามเมื่อมีผู้ร่ายรำประกอบแต่เดิมการรำเพลงสีนวลมีอยู่แต่ในเรื่องละคร  ภายหลังจึงแยกออกมาใช้เป็นระบำเบ็ดเตล็ด เพราะมีความงดงามไพเราะทั้งในชั้นเชิงของทำนองเพลง และท่ารำความหมายของการรำสีนวล เป็นไปในการบันเทิงรื่นรมย์ของหญิงสาวแรกรุ่นที่มีจริตกิริยางดงามตามลักษณะกุลสตรีไทย ด้วยความที่ทำนองเพลง บทขับร้อง และท่ารำที่เรียบง่ายงดงาม จึงเป็นชุดนาฏศิลป์ชุดหนึ่งที่ได้รับความนิยมแพร่หลายเป็นที่รู้จักกันทั่วไปจำนวนผู้แสดง ใช้แสดงเป็นหมู่ หรือแสดงเดี่ยวก็ได้ ตามโอกาสที่เหมาะสม
ดนตรีประกอบการแสดง ใช้วงปี่พาทย์ บทร้องที่ใช้แสดงมีอยู่ ๔ รูปแบบ


ดนตรีประกอบการแสดง ใช้วงปี่พาทย์ บทร้องที่ใช้แสดงมีอยู่ ๔ รูปแบบ


แบบที่ ๑
                            ปี่พาทย์ทำเพลงสีนวล
                                     ร้องสีนวล
    สีนวลชวนชื่นเมื่อยามเช้า      รักเจ้าสาวสีนวลหวนคิดถึง
แม้ไม่แลเห็นเจ้าเฝ้าคำนึง              อยากให้ถึงวันที่รำสีนวล
                            ปี่พาทย์ทำเพลงเร็ว - ลา


แบบที่ ๒ ประพันธ์บทร้องโดย นายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญทางด้านดุริยางค์ไทย กรมศิลปากรและศิลปินแห่งชาติ
                            ปี่พาทย์ทำเพลงสีนวล
                                    ร้องสีนวล
                        อันการรำสีนวลกระบวนนี้   

               เป็นแบบที่ร้องรับไม่จับเรื่อง
                         เป็นการรำเริงรื่นของพื้นเมือง 

              เพื่อเป็นเครื่องพักผ่อนหย่อนอารมณ์
                          ได้ปลดทุกข์สุขใจเมื่อไร้กิจ         

                เข้ารำชิดเคียงคู่ดูเหมาะสม
                          ขอเชิญชวนมวลบรรดาท่านมาชม

                    รื่นอารมณ์ยามที่รำสีนวล
                            ปี่พาทย์ทำเพลงเร็ว - ลา
                                        

                              แบบที่ ๓
                              ปี่พาทย์ทำเพลงสีนวล
                                      ร้องสีนวล
    สีนวลชวนชื่นเมื่อยามเช้า      รักเจ้าสาวสีนวลหวนคิดถึง
แม้ไม่แลเห็นเจ้าเฝ้าคำนึง              อยากให้ถึงวันที่รำสีนวล
                                        ร้องอาหนู
                             เจ้าสาวสาวสาวสาวสะเทิ้น

                  เจ้าค่อยเดินค่อยเดินเดินตามทาง
                           ล้วนอนงค์ทรงสำอาง                       

                  นางสาวศรีห่มสี (ซ้ำ)
                 ใส่กำไลแลวิลัย ทองใบอย่างดี ทองก็ดี                

ประดับสีเพชรพลอยพลอยงามดูงาม
                       ใส่ต่างหูสองหู หูทัดดอกไม้                          

                สตรีใดชนใดในสยาม
                               จะหางามงามกว่า                          

                  มาเคียง ไม่เคียง (ซ้ำ)
                       ชวนกันเดิน พากันเดิน รีบเดินมา

         รีบเดินมา ร่ายรำทำท่าน่ารักเอย
                        ปี่พาทย์ทำเพลงเร็ว - ลา


หมายเหตุ บทร้องอาหนู เป็นบทพระนิพนธ์สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ (ท่อนสุดท้ายปรับปรุงขึ้นใหม่แตกต่างจากบทพระนิพนธ์)    ผู้แสดงนุ่งผ้าโจง ห่มสไบจีบ สยายผมทัดดอกไม้ ใส่เครื่องประดับ (เข็มขัด กำไล)

แบบที่ ๔
 ปี่พาทย์ทำเพลงสีนวล
ร้องสีนวล
    สีนวลชวนชื่นเมื่อยามเช้า      รักเจ้าสาวสีนวลหวนคิดถึง
แม้ไม่แลเห็นเจ้าเฝ้าคำนึง              อยากให้ถึงวันที่รำสีนวล
ปี่พาทย์ทำเพลงวรเชษฐ์

ปี่พาทย์ทำเพลงเร็ว - ลา


    ความยาวของชุดการแสดงจะแตกต่างกันคือรำสีนวล ออกเพลงเร็ว-ลา ใช้เวลาแสดงประมาณ ๕ นาทีรำสีนวล ออกเพลงอาหนู เพลงเร็ว-ลา รำสีนวล ออกวรเชษฐ์ เพลงเร็วลา ใช้เวลาแสดงประมาณ ๘ นาที

 ขอขอบคุณ คุณครูวัชรีพร ลีลานันทกิจ ที่เอื้อเฟื้อภาพบางส่วนครับ