หลักการทำงานของฉันในการเก็บข้อมูลวิจัย คือ เป็นส่วนหนึ่งของบ้าน และชุมชน ดังนั้นไม่ว่าพ่อจะทำอะไร ถ้าฉันทำได้ฉันจะทำ ถ้าทำไม่ได้ฉันก็นั่งสังเกตการณ์อยู่ไม่ห่าง

ฉันจะยกมือขอขมาข้าวในจานทุกครั้งที่ฉันกินเหลือ

ฉันจะปรบมือชื่นชมตัวเองที่กินข้าวหมดจานทุกครั้ง

  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">         พฤติกรรมและทัศนคติเกี่ยวกับการกินข้าวของฉันเปลี่ยนแปลงไปตั้งแต่เมื่อไรฉันไม่ทันสังเกต ฉันรู้เพียงว่า มันเกิดขึ้นมาจากกระบวนการคิดจากเหตุการณ์ใด… </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">         เมื่อประมาณปี 2544  ฉันมีโอกาสเป็นทีมวิจัยเกี่ยวกับ “เกษตรกรรมยั่งยืน”  ซึ่งขณะนั้นยังไม่มีรูปแบบและแนวทางที่ชัดเจนเช่นปัจจุบัน  แต่ถึงอย่างไรก็ตามยังมีชุมชนเกษตรกรรมจำนวนมากที่มีแบบแผนการทำเกษตรตามแนวทางเกษตรกรรมยั่งยืน  ไม่ว่าจะเป็น  เกษตรอินทรีย์  เกษตรผสมผสาน  วนเกษตร เกษตรทฤษฎีใหม่ และเกษตรธรรมชาติ  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">         เป้าหมายของงานวิจัยในขณะนั้น คือ  แสดงให้เห็นว่าระบบการผลิตตามแนวทางเกษตรยั่งยืนมีความเป็นไปได้ทางเศรษฐกิจ  สังคม  และสิ่งแวดล้อม  เพื่อเป็นข้อมูลในการสนับสนุนให้เกิดนโยบายในการสนับสนุนที่ชัดเจนของภาครัฐ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">         ในฐานะผู้ช่วยนักวิจัยฉันจึงมีโอกาสสัมผัสชุมชนเกษตรกรรมยั่งยืนที่หลากหลายและงดงาม  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">         จากที่ฉันเกริ่นไว้เกี่ยวกับ  ข้าว...ชุมชนนาโส่  อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร  เป็นชุมชนหนึ่งที่ฉันมีโอกาสได้เข้าไปเก็บเกี่ยวสิ่งดีๆ จากวิถีเกษตรกรรมที่ถูกเรียกตามคำจำกัดความว่า เกษตรอินทรีย์  และฉันก็มั่นใจว่าหลายคนคงคุ้นเคยกับชุมชนนี้ในฐานะตัวอย่างชุมชนเกษตรกรรมเข้มแข็ง </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">        ทุกครั้งที่ฉันเก็บข้อมูลในพื้นที่ฉันจะขอนอนที่บ้านนั้นด้วยเสมอเหมือนเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัว  จึงไม่แปลกอะไรที่ฉันมีพ่อแม่เกษตรกรอยู่ทั่วประเทศ  คราวนั้นก็เช่นกันฉันพักค้างที่บ้านพ่อมั่น สามสี  ผู้ชายงดงามที่สุดคนหนึ่งที่ฉันเคยพบ  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">         ช่วงเวลาที่ฉันไปเก็บข้อมูลเป็นช่วงที่ข้าวอินทรีย์เหลืองอร่ามเต็มท้องทุ่งนา สุดลูกหูลูกตา ส่งกลิ่นหอมอย่างมีเอกลักษณ์ทั่วหมู่บ้าน  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">           หลักการทำงานของฉันในการเก็บข้อมูลวิจัย คือ  เป็นส่วนหนึ่งของบ้าน และชุมชน  ดังนั้นไม่ว่าพ่อจะทำอะไร ถ้าฉันทำได้ฉันจะทำ ถ้าทำไม่ได้ฉันก็นั่งสังเกตการณ์อยู่ไม่ห่าง  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">         การเกี่ยวข้าว  คือ กิจกรรมขณะนั้นของชุมชน  พ่อถามฉันว่าจะไปเกี่ยวข้าวไหม ไปสิคะ ฉันไม่พลาดอยู่แล้ว  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ถึงแม้บุพการีของฉันทั้งสองคนจะเป็นลูกชาวนา และทำนามาตั้งแต่เด็ก  แต่เมื่อมีค่านิยมของการเป็นเจ้าคนนายคน จึงได้เปลี่ยนมือทั้งสองของท่านจากกำเคียวเกี่ยวข้าวเป็นจับปากกาในบทบาทของข้าราชการ  เพราะฉะนั้นไม่แปลกอะไรที่ในขณะนั้นฉันจะไม่เคยได้สัมผัสเคียว หรือแม้แต่ต้นข้าว  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">          เครื่องแต่งตัวของฉันที่เพิ่มเติมจากกางเกงยีนส์และเสื้อยืดตามสมัยนิยม คือ เสื้อเชิ้ตแขนยาวตัวใหญ่  หมวกปีกกว้าง และเคียว  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">          พวกเราตื่นแต่เช้า กินข้าวเหนียวอุ่นๆ แล้วออกเดินทางไปทุ่งนาสีทอง  สภาพต้นข้าวสีทองบางส่วนตั้งตรง  บางส่วนโดนลมทำให้ต้นลู่ขนานไปกับพื้น  พ่อสอนวิธีการจับเคียว  จับต้นข้าว  เกี่ยวข้าว  ให้ฉันก่อนที่จะชี้จุดเริ่มต้นและเขตแดนรับผิลชอบให้กับฉัน  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">          ในแปลงของฉันมีทั้งข้าวที่ตั้งสวยงามรอคอยการมาเยือนของฉัน  และต้นที่ล้มหมดแรงต่อสู้กับลมกรรโชก  ฉันมองข้าวมัดแรกที่ฉันเกี่ยวได้และกองไว้อย่างสวยงาม  อดอมยิ้มไม่ได้ในขณะเดียวกันฉันเริ่มมีความรู้สึกแสบมือ…  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">          พอหันไปมองหาพ่อมั่นผู้ชายผมขาวตัวผอมสูงยืนอยู่กลางต้นข้าวและตอซัง ดำเนินกิจกรรมที่สวยงาม มีชีวิตชีวา  สดชื่น ไม่เร่งรีบ และสวยงาม  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">หมดวันไปอย่างรวดเร็ว แปลงข้าวที่พ่อยกให้ฉัน (เกี่ยว)  ยังเหลืออีกว่าครึ่ง… แต่ก็น่าจะเพียงพอกับการเรียนรู้ของฉัน  </p>            ฉันเหลือบมองเห็นเมล็ดข้าว และรวมข้าว ที่ไม่ได้อยู่รวมกับกอง แต่ตกอยู่ข้างๆ ตอซัง  ฉันถามพ่อว่าเราไม่เก็บไปด้วยหรือ  พ่อหัวเราะ แล้วบอกฉันว่า แบ่งให้นกมันกินบ้าง ไม่เห็นเป็นไร... <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">          นาข้าวของพ่อมั่นเป็นนาอินทรีย์  ข้าวที่ฉันเกี่ยวเป็นข้าวอินทรีย์  แน่นอนข้าวที่ฉันกินวันนั้นก็เป็นข้าวอินทรีย์  พ่อบอกว่าทำนาแบบนี้ไม่ทำร้ายใคร  ไม่ทำร้ายตัวเอง  ไม่ทำร้ายคนกิน  ไม่ทำร้ายดิน  ไม่ทำร้ายน้ำ  และไม่ทำร้ายสัตว์</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">          ฉันนอนกับพี่ชุลูกสาวพ่อมั่น (ตอนนี้ได้ข่าวว่าแต่งงานและมีลูกน่ารักไปเรียบร้อยแล้ว) และฉันไม่เคยตื่นหลังจากเจ้าของบ้านที่ฉันพักค้างเกิน 10 นาที  แต่วันนี้ฉันลุกแทบไม่ขึ้น  ตัวแข็ง แสบมือและแขน ปวดเมื่อยไปหมดทั้งตัว  กว่าจะลุกขึ้นมาจากที่นอนได้  ทรมานเหลือเกิน พี่ชุอมยิ้มอย่างรู้ทันและพ่อดูเหมือนจะรู้ล่วงหน้าอยู่แล้วว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับฉัน หลังจากการเกี่ยวข้าววานนี้  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">           พ่อยิ้มและบอกฉันว่านี้แหละ...ชาวนาที่ปลูกข้าวให้ลูกกิน  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">           ทุกครั้งที่ฉันกินข้าว ฉันจะนึกถึงชาวนา นึกถึงการเป็นผู้ให้ของชาวนา  และนึกถึงความยากลำบากในการเกี่ยวข้าวของฉันในวันนั้น  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ฉันไม่กินข้าวเหลือ  นอกเสียจากไม่สามารถจะกินมันเข้าไปได้จริงๆ  ฉันจะปรบมือชื่นชมชาวนาที่ปลูกข้าวให้ฉันและตัวเองที่กินข้าวหมดทุกครั้งจนเป็นนิสัย  และฉันจะไหว้ข้าวที่ฉันกินเหลือทุกครั้งด้วยความรู้สึก… </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เหมือนเป็นเรื่องเล็กน้อยสำหรับคนอื่น  สำหรับฉันมันเป็นการระลึกถึงคุณค่าของข้าวที่ฉันได้สัมผัสและเรียนรู้มา  จากช่วงเวลาของการทำวิจัย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">วันนี้คุณกินข้าวหมดจานหรือเปล่า</p>