ผมบอกคุณสำราญว่าผมชอบเครื่องมือ Mind Mapping อยากใช้เป็น คุยกันพอสมควรแต่ประโยคหนึ่งที่จำได้และเอามาเริ่มต้นเสมอที่คุณสำราญบอกว่า "การคิดเป็นระบบ"

            ตั้งแต่ต้นปี 50  เป็นต้นมาขณะที่ผม ประชุม สัมมนา อบรม  ประชุมสั้นยาว  ในกิจกรรมต่าง ๆ เครื่องมือที่ผมใช้มี 2 อย่างหลัก ๆ คือ กล้องถ่ายรูปดิจิตอล  และกระดาษ เอ4  ไม่เกิน 2 แผ่น 

            การบันทึกของผมส่วนใหญ่จะบันทึกด้วย Mind  Mapping  เพราะเร็วเข้าใจโดยภาพรวม  มองเห็นระบบ  มองเห็นโครงสร้างของเรื่องได้รวดเร็ว  ทั้ง ๆ ที่ผมเองยังใช้ไม่ชำนาญเท่าไหร่นัก 

           แรงบันดาลใจมีมานานแล้ว  ในเรื่องของการใช้ Mind Mapping  คนที่ทำให้ผมสนใจเครื่องมือนี้  คือ "คุณสำราญ สารบรรณ์" กองวิจัย ฯ กรมส่งเสริมการเกษตร  เพราะทุกครั้งที่ผมได้มีโอกาส  ในภารกิจของกรมส่งเสริมการเกษตร   ผมจะได้เห็นผลงานของ "คุณสำราญ สารบรรณ์" เขียน Mind Mapping  เรื่องราวต่าง ๆ  จากในที่ประชุม ตั้งครึ่งค่อนวันลงแค่กระดาษ เอ4  เพียงหน้าเดียวและเมื่อนำเสนอก็ทำให้ผมเข้าใจได้รวดเร็วมากขึ้น  ทำให้มีความคิดในตอนนั้นว่าถ้าทำได้อย่างนี้ดีจริง ๆ

           ปี 48/49  ได้มีโอกาสคุยกับคุณ  สำราญ ฯ  ที่หน้าตึกกรมวิชาการเกษตรวันหนึ่ง   ขณะไปใช้ห้องประชุมเพื่อเตรียมการสรุปโครงการเกษตรแบบยั่งยืนเพื่อสิ่งแวดล้อม  และผมบอกคุณสำราญว่าผมชอบเครื่องมือ Mind Mapping  อยากใช้เป็น คุยกันพอสมควรแต่ประโยคหนึ่งที่จำได้และเอามาเริ่มต้นเสมอที่คุณสำราญบอกว่า "การคิดเป็นระบบ"  ซึ่งผมเอามาใช้กับหลาย ๆ เรื่องเสมอคือ  พิจารณาระบบของมันในสิ่งที่กำลังทำ  และถ่ายทอดจากสมองมาที่มือแปลงเป็น จุดเริ่ม  แตกเส้นหลัก  อักษร รูปวาด  การแพร่กระจายระบบย่อยตามที่สมองคิด  ฯลฯ

           คุณสำราญ ฯ  รับปากผมว่าจะหาเอกสารให้  และผมก็ได้มาในที่สุด  ได้อ่านเอกสารนั้นหลาย ๆ เที่ยว  พอเริ่มจับเค้าลางได้ก็ฝึกใช้มาจนถึงปัจจุบันก็ถือว่ายังฝึกใช้อยู่  และเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังมาก ๆ  เมื่อก่อนนี้ในการประชุมบางครั้งจดไม่ทัน  แต่ตอนนี้ผมโล่งใจไปแล้วเพราะผมจะใช้เครื่องมือ  Mind Mapping แทนการจดเป็นร้อยแก้วยาว ๆ

          เครื่องมืออุปกรณ์อีกอย่างหนึ่งที่หนุนเสริมกันเป็นอย่างดียิ่งคือ  กล้องดิจิตอล  ใช้ทั้งถ่ายภาพ ถ่ายเอกสารในขณะเดียวกันได้เลย 

          วันนี้(8 ก.ย.50)  นึก ๆ ตั้งแต่เช้าว่าจะนำเอกสารที่คุณสำรญเคยมอบไว้ให้มาอ่านทบทวนอีกครั้ง  เมื่อไปหยิบกลับกลายเป็นเศษกระดาษเล็กไปเสียนี่   เจ้าตัวเล็ก ๆ เต็มไปหมดอันเนื่องมาจากว่าชั้นหนังสือโดนปลวกเล่นงาน  เอกสารต่าง ๆ หลายเล่มเสียหาย  ก็ตกลงว่าวันนี้ไม่สามารถอ่านหนังสือที่ตั้งใจได้  ก็เลยนั่งทบทวนโดยการฝึกคิดเป็นระบบ  และทบทวนความเข้าใจคำว่า "ระบบ"  มันคืออะไร  และลองคิดขึ้นมาสักเรื่องและให้สมองจัดการในโครงสร้างของระบบนั้น   แล้วลงมือเขียนและวาด  ให้มองเห็นด้วยตา  ในขณะที่สมองมองเห็นอยู่ในความคิดความรู้สึก

          ขอบคุณ "คุณสำราญ สารบรรณ์" อีกครั้งที่ช่วยเหลือในเรื่องดังกล่าวครับ