ค่ายนี้ ใช้ชื่อว่า ค่าย “จุดไฟ” เพราะการ “จุดไฟ” การเรียนรู้ในรูปแบบ “การวิจัยเพื่อท้องถิ่น” ให้เกิดกับเด็กๆจากกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆไม่ว่าจะเป็นไทใหญ่ ลีซู ลัวะ กระเหรี่ยง ที่มาร่วมค่าย 2 วัน 1 คืน ครั้งนี้

“ เดินมาตั้งไกลแล้วนะคะ ใกล้ถึงหรือยังคะครู ? “    ด.ญ.ศุภนุช  หรือพวกเราเรียกกันติดปากว่า น้องนุช  เด็กหญิงวัยแปดขวบ  ที่ทำงานเป็นอาสาสมัครกับสโมสรเล็กๆ ของเรา ถามมาตลอดทาง ผมก็ตอบเธอไปตรงๆว่า “อีกสักชั่วโมงมั้ง  ครูเองก็ไม่เคยไปสักที”

            ทีแรกผมเองก็ปรามาสน้องนุชเอาไว้  "นุชจะไปไหวเร้อ ทางก็ชัน ขี้เปอะก็เยอะแยะนา ถ้าเดินไม่ไหว ร้องไห้อยู่กลางป่าละก็ ไม่มีใครช่วยเด้อ "  ผมแซวเธอไว้ กะจะวัดใจหนูน้อยคนนี้ดู

ที่ว่าอย่างนั้นเพราะดูเธอจะเป็น "คุณหนู" แต่เอาเข้าจริง  เด็กเล็กๆคนนี้ฮึดจริงๆ ขนาดผู้ใหญ่หลายคนยังอาย

  

ที่ไหนได้ เธอเดินผสานเสียงแจ้วๆ ชวนผมดูดอกไม้ ดูนั่นดูนี่ ร้อยแปดคำถามสารพัดมาตลอดทาง เอ้อ เก่งจริงๆเลยนะ ตัวแค่เนี้ยะ

 

ถึงเด็กจะตัวเล็ก แต่จิตใจใหญ่กว่าที่เราคิดเสียอีกนะเนี่ย

           แม้หลายคนจะบ่นกะปอดกะแปดกับเส้นทางทุรกันดารที่สูงชัน  บางคนทีแรกเดินนำอยู่ดีๆ พอเดินไปสักชั่วโมงก็ไปรั้งท้าย  เพราะไม่เคยชินกับการเดินทางไกลขึ้นดอยมาก่อน แต่ที่ยังเห็นได้ชัดคือ  แม้เหงื่อจะอาบแก้ม  แต่รอยยิ้มก็แต่งแต้มกันอยู่ทุกคน

  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            18-19 สิงหาคม ที่ผ่านมา สยชช.ของเราได้ไปจัดค่ายพักแรมขึ้นที่หมู่บ้านน้ำบ่อสะเป่  ค่ายนี้เป็นค่ายที่สามแล้วที่เราจัดขึ้นในรอบปี 2550 นี้ และเป็นค่ายที่สองภายใต้โครงการวิจัยประวัติศาสตร์ท้องถิ่น สิทธิเด็ก ที่เราได้รับการสนับสนุนงบจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)สำนักงานภาค</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            ค่ายนี้ ใช้ชื่อว่า ค่าย “จุดไฟ” เพราะการ “จุดไฟ”  การเรียนรู้ในรูปแบบ “การวิจัยเพื่อท้องถิ่น”  ให้เกิดกับเด็กๆจากกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆไม่ว่าจะเป็นไทใหญ่ ลีซู ลัวะ กระเหรี่ยง ที่มาร่วมค่าย 2 วัน 1 คืน  ครั้งนี้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            เราใช้เวลาเดินทางผ่านป่าเขาลำเนาไพรร่วมสองชั่วโมง กว่าจะถึงหมู่บ้านน้ำบ่อสะเป่ หมู่บ้านแห่งนี้เป็นชุมชนลีซูขนาดค่อนข้างใหญ่มีจำนวนร้อยกว่าหลังคาเรือน</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            เข้าหมู่บ้านมาทีแรกก็ประทับใจแล้ว เพราะชาวบ้านถือดอกไม้ที่เก็บเอาเองตามป่ามารอต้อนรับ ทั้งๆที่เราไม่ได้กำหนดให้ทำมาก่อน  อันนี้เซอร์ไพรซ์เด็กๆมาก  สังเกตจากการประเมินค่ายทุกคนก็เทคะแนนให้ความประทับใจนี้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            บ่ายวันแรกเราเปิดค่ายกันง่ายๆโดยมีผู้นำชุมชนมากล่าวพอเป็นพิธี  จากนั้นก็มีการแยกเข้าฐาน 2 ฐาน  ที่สัมพันธ์กัน คือ  ฐานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น  กับฐานการสร้างสรรค์หนังสือทำมือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            เสร็จจากเข้าฐานกันแล้วก็มาผ่อนคลายกันด้วยเกมต่างๆ แล้วจึงแยกย้ายกันไปเก็บข้อมูลต่างๆในหมู่บ้าน ตามที่ได้รับมอบหมาย</p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            เราแบ่งเด็กเป็น 4 กลุ่ม คละกันทุกกลุ่มชาติพันธุ์  กลุ่มแรกก็ไปสัมภาษณ์ผู้นำหมู่บ้านเรื่อง ประวัติหมู่บ้าน  กลุ่มสองคุยกับแม่เฒ่าเรื่องการเลี้ยงดูเด็กลีซอตามประเพณี  กลุ่มสามไปสอบถามผู้รู้เรื่องประเพณี 12  เดือน  ส่วนกลุ่มสุดท้ายนี้เดินไกลหน่อย  เพราะต้องไปสำรวจรอบหมู่บ้านทำแผนที่เดินดิน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            โชคดีที่ฝนซาไปตั้งแต่เมื่อวานแล้ว ไม่งั้นเด็กๆคงไปเก็บข้อมูลลำบาก  แต่กว่าจะกลับมาทำอาหารมื้อเย็นกันก็จวนค่ำแล้ว  มื้อเย็นก็เลยกลายเป็นมื้อค่ำ  แต่ก็เอร็ดอร่อยกันทั่วหน้า  เสียงหัวเราะ  รอยยิ้ม  มิตรภาพแห่งความเหน็ดเหนื่อย ทำให้อาหารมื้อนี้อร่อยเป็นพิเศษ</p><p>  </p><p>  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            ตกค่ำ  ก็ถึงเวลาที่เด็กๆและชาวบ้านรอคอย  คือ  การเล่นรอบกองไฟ  พิธีเปิดเราก็เรียบง่ายมีผู้นำชาวบ้านมาร่วมเปิด  และเด็กๆ แต่ละเผ่าแต่ละบ้านก็มาร่วมแสดงกิจกรรมกัน  บ้านสบป่อง(ไทใหญ่) ก็จัดนิทาน  บ้านห้วยน้ำโป่ง  (ลัวะ) ก็ออกมาร้องเพลงคู่ (หนุ่มบาวสาวปาน)  บ้านห้วยแห้ง(หัวลางไทใหญ่)ก็มาร้องเพลงให้กำลังใจ   แต่เด็ดที่สุดเห็นจะเป็นเจ้าภาพคือ  บ้านลีซู น้ำบ่อสะเป่  มีทั้งละครสอนใจ เรื่อง การอนุรักษ์ป่า  และมีการเต้นระบำประจำเผ่า  การแสดงแต่ละชุด เรียกเสียงปรบมือทุกครั้ง  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal" align="center">ฟังเสียงหัวเราะของเด็กๆแล้วชื่นใจ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>   </p><p>   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            ตกดึก  เรามีเมนูพิเศษ เด็ดข้าวโพดสดๆจากไร่มาหมกไฟ  กินไปร้องเพลงแข่งเสียงจิ้งหรีด อยู่ใต้แสงดาวที่สกาวอยู่เต็มฟ้า</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">         ครั้นรุ่งเช้าอันสดใส  ทีแรกตั้งใจจะปลุกกัน 7 โมงเช้า แต่ไปๆมาๆ เด็กๆตื่นเช้ากว่าครูเสียอีก 6 โมงเช้าก็ลุกขึ้นมาทำกับข้าวกับปลากันอลหม่านแล้ว  เห็นเด็กๆ ชุลมุนกับการทำอาหารก็สนุกตามไปด้วย  และพยายามคิดตามว่า นี่เด็กๆกำลังเรียนรู้เรื่องอะไรบ้าง  ที่เป็นการเรียนรู้ร่วมกับชุมชนอย่างเป็นธรรมชาติอย่างนี้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            ตกสายๆ  เราก็ร่วมกัน  สรุปบทเรียนและประเมินค่าย  แต่ละกลุ่มช่วยกันเขียนกระดาษชาร์ต  ถ่ายทอดสิ่งที่ตนเองเรียนรู้จากการลงพื้นที่ ออกมานำเสนอให้เพื่อนๆฟัง</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  </p><p>  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            บทสรุปของการประเมิน เด็กๆเทคะแนนประทับใจให้การเรียนรู้เป็นอันดับที่ 1  รองลงมาเป็นบทบาทของครูฝึกจาก สยชช. (อันนี้เจ้าตัวก็อดปลื้มไม่ได้)  เด็กๆให้คะแนนประทับใจการต้อนรับ ของชาวบ้านเป็นอันดับ 3 และความสนุกสนานเป็นอันดับ 4 การช่วยเหลือกันและกันในค่ายเป็นอันดับ 5</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>             ในส่วนจุดด้อย ที่เด็กๆเห็นว่าต้องปรับปรุงก็มี1. ชาวค่ายยังไม่รับผิดชอบต่อหน้าที่2. การเดินทางลำบาก3. พี่เลี้ยงยังไม่สามารถเป็นกันเองกับชาวค่าย4. พี่เลี้ยงยังไม่ช่วยเหลือชาวค่าย <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">5. พี่เลี้ยงไม่ค่อยรับผิดชอบงาน</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ซึ่งภาพรวมจุดด้วยเห็นว่าพี่เลี้ยงเยาวชนยังต้องปรับปรุงอยู่หลายอย่าง ทีมพี่เลี้ยงก็มิใช่ใครที่ไหนก็เป็นเด็กๆ อายุ 14-17 ปี ที่เป็นแกนนำ  สยชช. อยู่แต่มีประสบการณ์การทำงานไม่มาก อันนี้ตัวพี่เลี้ยงรุ่นเยาว์ก็สารภาพยอมรับว่าจะพัฒนาตัวเองต่อไปให้ดีขึ้น ผมก็ให้กำลังใจ  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">          "คนที่ไม่มีปัญหา คือคนที่ไม่ทำอะไรเลย" อันนี้ผู้ใหญ่บ้านให้กำลังใจกับผมตอนเดินลงดอยมาเจอกันโดยบังเอิญ ผมน้อมรับไว้ จำมาใส่ในบันทึกนี้ และคิดว่าน่าจะนำไปสอนเด็กๆต่อได้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">            วันรุ่งขึ้น ยังไม่ทันที่ผมจะหายเหนื่อยดี เด็กก็มาถามแล้ว ค่ายหน้าขอเป็น 3 วัน 2 คืน ได้ไหม และอยากให้จัดเร็วๆ  </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">             เหนื่อยแต่ได้เห็นการเรียนรู้ที่มีค่าบนใบหน้าเปื้อนยิ้มของเด็กๆ ก็มีความสุขดีนะครับ   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><div style="text-align: center"></div>