คณะควรพัฒนาอะไร และอย่างไร
คณะวิชาแห่งหนึ่งส่งคำถามมาให้ผมตอบ ที่จริงแบบสอบถามแบบนี้ผมไม่ตอบ แต่รายนี้พิเศษ เพราะส่งมาทางบุคคลพิเศษ แต่มีเวลาตอบเพียง 1 ช.ม. ผมจึงให้คำตอบสั้นๆ ดังนี้
คำถาม I (ภาพปัจจุบัน) ชื่อเสียงและภาพลักษณ์ของคณะเป็นอย่างไรในประเด็น
1.วิชาการ
-คณาจารย์
-หลักสูตรระดับปริญญาบัณฑิตและบัณฑิตทันตแพทย์
-หลักสูตรระดับหลังปริญญาและผู้จบการศึกษา
2.งานวิจัย
3.การบริการวิชาการ
-ในคณะ
-นอกคณะ
-การถ่ายทอดความรู้สู่สังคม
4.การพัฒนานิสิตและการทะนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
5.วัฒนธรรมองค์กร
6.การบริหารจัดการ/ผู้บริหาร
คำตอบ
ผมไม่มีข้อมูลมากพอที่จะตอบได้อย่างชัดเจน สำหรับนำไปใช้เป็นแนวทางพัฒนาคณะได้
คำถามII (External factor) ปัจจัยภายนอกอะไร ส่งผลกระทบต่อทิศทางการพัฒนาของคณะอย่างสูงและคณะควรเลือกเดินในทิศใด
-วิทยาศาสตร์/เทคโนโลยี
-ความรู้สมัยใหม่
-โลกาภิวัตน์ ระบบการค้าเสรี
-การควบมาตรฐานวิชาชีพ
-สังคม วัฒนธรรม
คำตอบ
ปัจจัยทั้งหมดที่กล่าวมา มีผลกระทบทั้งสิ้น ต่อวงการทันตแพทยศาสตร์ ที่ยังไม่ได้เอ่ยถึงคือ แนวทางใหม่ด้านสุขภาพไทย อย่างน้อย 3 ประการ
1. การแพทย์แบบ “สร้างนำซ่อม” คือเน้นสร้างเสริมสุขภาพ มากกว่าแก้ไขปัญหา
2. การให้บริการ และการศึกษา ฝึกอบรม แบบทีมสหวิชาชีพ ที่เน้นชุมชนหรือพื้นที่เป็นฐาน
3. มิติด้านจิตใจ ด้านความเป็นมนุษย์ มนุษย์สัมผัสมนุษย์ ที่เรียกว่า Humanistic Medicine (การแพทย์ที่มีหัวใจของความเป็นมนุษย์)
คำถาม III (ภาพอนาคต) เพื่อให้บรรลุตามวิสัยทัศน์ของจุฬา ในการเป็น
1.ชุมชนวิชาการที่เข้มแข็ง
2.การสร้างและบูรณาการองค์ความรู้
3.การสร้างปัญญาในสังคม
4.สร้างบัณฑิตที่มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์
5.มีการพัฒนาที่ยั่งยืน
คณะควรพัฒนาอะไรและอย่างไร
ในด้านวิชาการ
-ปรัชญาหรือเป้าหมายการศึกษา ควรมุ่งไปทิศใด
-คุณลักษณะที่สำคัญของบัณฑิต สำหรับอนาคต (UG)
-ความต้องการในการศึกษาระดับหลังปริญญา
-ศาสตร์แห่งอนาคต
คำตอบ
ควรมุ่งเน้นบัณฑิตศึกษาและการศึกษาหลังปริญญา เน้นความเป็น Global Research Dental School ของประเทศไทย เชื่อมโยง world class excellence เข้ากับสุขภาวะช่องปากของคนไทย สังคมไทย ควรมุ่งเน้นการผลิตบัณฑิตที่ไปทำงานที่ไหนก็ได้ในโลก แต่มีวิญญาณที่จะรับใช้สังคมไทย
ในด้านวิจัย
-งานวิจัยอะไรที่สำคัญในอนาคต ที่เป็นประโยชน์ต่อ
-การพัฒนาองค์กรเอง
-การพัฒนาสังคม
-งานวิจัยอะไร ที่สำคัญและเป็นสหสาขา
คำตอบ
คำตอบนี้ตอบได้แตกต่างกันมาก ขึ้นอยู่กับว่า คณะฯ ต้องการเป็นอะไร หากต้องการเป็น “คณะวิจัย” สิ่งที่ควรพัฒนาด้านการวิจัยได้แก่
1. ระบบ และทักษะในการจัดการงานวิจัย
2. การมีอาจารย์ที่มีข้อตกลงภารกิจแตกต่างกัน บางคนอาจทำงานวิจัยอย่างเดียวในบางช่วงเวลา โดยที่ได้รับเงินเดือนฐานไม่สูงนัก และได้เพิ่มจากโครงการวิจัย
3. การมีอาจารย์ที่ไม่ใช่ทันตแพทย์ เข้ามาร่วมงานวิจัย สร้างความเข้มแข็งด้าน basic science
4. การพัฒนาวัฒนธรรมองค์กร จากวัฒนธรรมบริการ ไปเป็นวัฒนธรรมวิจัย
5. การมีหลักสูตร PhD – DDS และหลักสูตรปริญญาเอกที่ดึงดูดสมองและแรงบันดาลใจชั้นเลิศ เข้ามาเป็นพลังขับเคลื่อน โดยปฏิบัติต่อสมองเหล่านี้ในฐานะ research assets ไม่ใช่ในฐานะ “นิสิต”
6. ความร่วมมือกับต่างประเทศอย่างเท่าเทียมกัน
7. การพัฒนาโจทย์วิจัย จาก “เทคโนโลยี” ที่เป็นนวัตกรรมของผู้ปฏิบัติ
ในด้านการพัฒนานิสิต ทะนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
-คุณลักษณะที่สำคัญของนิสิตและคนในองค์กรคืออะไร
-วัฒนธรรมองค์กรที่สำคัญ ที่ควรปรับปรุงหรือพัฒนาเพื่อให้คณะเกิดการพัฒนาที่ยั่งยืนคืออะไร
คำตอบ
การพัฒนาด้าน “ความเป็นมนุษย์” ของนิสิต และอาจารย์
วัฒนธรรม “ผู้สร้าง” ให้สมดุลกับ วัฒนธรรม “ผู้ใช้” เทคโนโลยี
ในด้านการพัฒนาวิชาการ
-คณะควรเน้นบทบาทในการบริการวิชาการทั้งในและนอกคณะในด้านใดและอย่างไร
-ทำอย่างไรสังคมจึงตระหนักว่าคณะเป็นผู้มีบทบาทที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม
คำตอบ
ลงมือทำให้สังคมเห็น อย่าทำแค่เพื่อให้สังคมเห็น ให้ทำเพื่อผลนั้นๆ อย่างแท้จริง แล้วผู้คนจะเห็นเอง
ในด้านการบริหารจัดการและพัฒนา
Man -ทักษะใดของอาจารย์ ที่ควรมุ่งพัฒนาอย่างยิ่ง
-ทักษะใดของบุคลากรที่ควรมุ่งพัฒนาอย่างยิ่ง
-อะไรเป็นมาตรการที่จะสามารถสร้างแรงจูงใจในการคงอยู่ของอาจารย์และบุคลากร
Money -รายได้ของคณะมาจากทางใดบ้าง
-คณะจะเพิ่มแหล่งรายได้ ได้อย่างไร
-สัดส่วนการจัดงบประมาณที่เหมาะสม
Material -ทรัพยากรใดที่คณะควรมุ่งสนับสนุน
การแสวงหาพันธมิตร
คณะควรสร้างสัมพันธ์ในระดับชาติ ระดับภูมิภาคและระดับนานาชาติในลักษณะใดจึงจะเหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันและอนาคต
คำตอบ
ต้องแสวงหาพันธมิตรรอบด้าน
· ทั้งในระดับชุมชน ไปถึงระดับโลก
· ทั้งในวิชาชีพทันตแพทย์ด้วยกันเอง วิชาชีพด้านวิทยาศาสตร์สึขภาพ ไปจนถึงมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปกรรม
· ทั้งในราชการ เอกชน ประชาสังคม โดยมีรายละเอียด หรือยุทธศาสตร์ในการสร้างความสัมพันธ์
เวลาจำกัดมาก ผมจึงตอบได้เพียงแค่นี้ และต้องขอย้ำว่า คำตอบต่อคำถามเหล่านี้ไม่มีคำตอบสำเร็จรูป ต้องพิจารณาตามสถานการณ์แต่ละสถานการณ์ ไม่มีแนวทางตายตัว
วิจารณ์ พานิช
21 ก.ค. 50
นครสวรรค์
