แนวทางที่ใช้...คิด ในการทดสอบเกี่ยวกับตับ ของผศ.ดร.นพ.ไพโรจน์ ลีฬหกุล

จริงๆอาจารย์บอกว่าเป็นแนวทางของแพทย์ที่นักเทคนิคการแพทย์ก็ควรจะรู้ สำหรับตัวเองคิดว่าทุกคนที่สนใจสุขภาพควรรู้ด้วยค่ะ จึงนำมาฝาก ตรงไหนเป็นศัพท์เทคนิคมากไปก็ข้ามได้ค่ะ

เป็นส่วนหนึ่งของเอกสารในการอบรม Approach the laboratory test by professional medical technologist ของบริษัท พี ซี แอลโฮลดิ้ง จำกัด ที่อยากเอามาฝากไว้ใน GotoKnow เพราะเห็นว่าเป็นประโยชน์ ในสภาวะที่พวกเรามักจะมีการตรวจสุขภาพประจำปีกัน แล้วเผื่อใครอยากเข้าใจให้ละเอียดขึ้นเกี่ยวกับการตรวจโรคของตับ- อวัยวะที่ถือเป็นพระเอกคนสำคัญคนหนึ่งในร่างกายของเรา คัดลอกมาแบบตัดต่อเล็กน้อย เพื่อความกระชับและเข้าใจง่ายต่อทุกๆท่านค่ะ

แนวทางในการทดสอบ liver profiles <ol style="margin-top: 0cm">

ใครควรที่จะได้รับการตรวจคัดกรองโรคตับ

1. ในการตรวจเช็คสุขภาพประจำปีของผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง ต่อโรคตับในทุกกลุ่มอายุ
2. ในบุคคลที่มีประวัติที่ประกอบกิจกรรมที่มีความเสี่ยงสูง เช่น คนทำแล็บ บุคลากรใรโรงพยาบาล
3. ในบุคคลที่มีประวัติ จุกแน่นบริเวณชายโครงขวา อุจจาระสีซีด ปัสสาวะสีเข้ม ตัวเหลืองโดยหาสาเหตุไม่ได้
4. ในบุคคลที่ถูกตรวจพบความผิดปกติดังต่อไปนี้ น้ำหนักตัวลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ ตาเหลือง spider nevi ที่ผิวหนังมากกว่า 4 แห่งในผู้ชาย หรือมากกว่า 2 แห่งในผู้หญิง มีตับม้ามโตโดยไม่ทราบสาเหตุ

การทดสอบทางเคมีคลินิกใดที่ควรใช้ในการคัดกรองเบื้องต้น
          นอกเหนือจากการซักประวัติและตรวจร่างกายที่ครบถ้วนแล้ว การทดสอบทางห้องปฏิบัติการที่สำคัญในเบื่องต้น (first – line) คือ

</ol>

·         Serum alanine aminotransferase (ALT)
·         Serum aspartate aminotransferase (AST)
·         Serum alkaline phosphatase (ALP)

    3.    การทดสอบในขั้นตอนต่อไปเมื่อการทดสอบในเบื้องต้นให้ผลเป็นบวกหรือผิดปกติ
                 ในผู้ป่วยที่ให้ผลการทดสอบในเบื้องต้น (first – line) ผิดปกติแม้แต่เพียง 1 การทดสอบ ก็สมควรที่จะทำการทดสอบในขั้นต่อไป (second – line)
                     ·         Gamma-glutamyl transferase (GGT)
                     ·         Albumin
                     ·         Bilirubin (including direct if the total bilirubin is elevated)
                            ·         Prothrombin time (PT) or international normalized ratio (INR)

     4. เมื่อไรที่สมควรจะส่งต่อไปให้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน

1. เมื่อตรวจพบ liver enzymes มากกว่า 1.5 เท่าของค่าปกติ (upper limit) จากการตรวจ 2 ครั้ง ในระยะเวลาห่างกัน 6 เดือน
2. ตรวจพบว่ามี hepatic dysfunction (hyperbilirubinemia, hypoalbuminemia, prolong prothrombin time or international normalized ratio)
3. โรคตับที่ต้องการการรักษาที่มาจากการหยุดดื่มแอลกอฮอล์ หรือ ยา

      5. การทดสอบใดที่ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านจะทดสอบเพิ่มเติม

                            ·          Screening for viral hepatitis
                     ·          Antinuclear antibodies
                     ·          Serum ceruloplasmin ในผู้ป่วยที่อายุน้อยกว่า 40 ปี
                     ·          Iron study: iron binding capacity, ferritin 

การทดสอบทางห้องปฏิบัติการที่ช่วยในการหาสาเหตุของความผิดปกติของผู้ที่มีระดับของ aminotransferase เพิ่มขึ้น แต่ไม่มีอาการหรืออาการแสดงใดๆ

Test	Diagnosis
Initial tests
Test for hepatitis C antibody in serum	Presence of hepatitis C antibody indicates chronic hepatitis C
Test for hepatitis B surface antigen, surface antibody, and core antibody in serum	Presence of hepatitis B surface antigen and core antibody indicates chronic hepatitis B
Measurement of serum iron and total iron-binding capacity	Iron overload suggests hemochromatosis
Measurement of serum ceruloplasmin	Decreased ceruloplasmin levels suggest Wilson’s disease (if patient is < 40 years old)
Serum protein electrophroresis	Increase in polyclonal immunoglobulins suggeste autoimmune hepatitis
Serum protein electrophroresis	Marked decrease in a-globulin bands suggests alpha1-antitrypsin deficiency
Additional tests*
Reverse transcriptase polymerase chain reaction for hepatitis C virus RNA	Presence of viral RNA indicates chronic hepatitis C
Alpha1-antitrypsin phenotyping	Presence of the ZZ phenotype indicates alpha1-antitrypsin deficiency
Tests for antiendomysial and antigliadin antibodies in serum	Presence of antibodies indicates celiac sprue
Measurement of creatine kinase and aldolase	Elevated enzyme levels indicate disorders of striated muscle
*If the results of the initial set of tests are normal, these additional tests may pinpoint the cause.

</span></span></font></span>