ความลับของน้องผึ้ง <๒> : จับผึ้งมือเปล่า

          ช่วงหนึ่งของชีวิต การเรียนในมหาวิทยาลัย  ผมได้ไปช่วยงานที่ห้องทำงานของท่านอาจารย์ (ศาสตราจารย์ ดร.สิริวัฒน์ วงษ์ศิริ) ดร.สิริวัฒน์

         วันหนึ่งท่านนำภาพคนจีนคนหนึ่งมาให้ดู ในภาพเเป็นการแสดงวิธีการจับผึ้งด้วยมือเปล่า ภาพนั้นมันเป็นความประทับใจ ที่อยู่ในความทรงจำของผมมาโดยตลอด และ มันคงฝังอยู่ในจิตใต้สำนึกของผมว่า "สักวันหนึ่ง ผมต้องทำได้"

          สิ่งที่เป็นข้อสงสัยในใจ ก็คือ ทำไมผึ้งมันถึงไม่ต่อยมือของเขาล่ะ?,เขามีคาถาหรือไม่?

           ผมเป็นนักวิทยาศาสตร์ (คิดเอาเอง) ดังนั้น ผมเชื่อว่าทุกอย่างต้องมีเหตุมีผลของมัน เรื่องของคาถาตัดออกไปได้เลย ผมไม่เคยเชื่อว่ามีคาถา (แต่ที่เห็นท่องกันปากขมุบขมิบ ผมว่าเป็นกลวิธีเรียกความเชื่อมั่น และทำให้คนอื่นมองดูขลังเสียมากกว่า)

           หลายปีผ่านไป เมื่อผมได้ไปสัมผัสกับผึ้งและเลี้ยงผึ้งแล้ว หลายครั้งผึ้งของผมมันหนีจากรังไป (จะมาเล่าในตอนอื่น) และผมต้องไปตามจับ ผมจำไม่ได้ว่าทำได้เมื่อไร แต่ผมทำได้ เพราะมี "เคล็ดลับ" ของวิชา

          วันหนึ่ง (ในเดือนมีนาคม) ผึ้งของผมที่จังหวัดลำพูน มันหนีออกจากรังไปอยู่ในโพรงดิน (ที่อยู่ดั้งเดิมของมัน)

           เผอิญผมมีลูกศิษย์ คนหนึ่งไปเป็นพยานด้วย (เข้าใจว่าขณะนี้เขาเป็นครู อยู่ที่อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย แต่ตอนนี้ผมจำชื่อเขาไม่ได้แล้ว ตอนเขาไปกับผม คาดว่าคงอยู่ในราวปี 2538-2539)

           ผมบอกเขาว่า ผมจะแสดงวิธี "จับผึ้งด้วยมือเปล่า" ให้ดู แต่ผมคาดถึงความรู้สึกของเขาในขณะนั้นว่าเขาไม่เชื่อผม

           เขาคงอยากรู้ว่าผมจะทำอย่างไร ก็เลยอาสามาช่วย ผมก็เลยให้เขาแบกกล่องผึ้งเดินตามผมมา

           เพื่อความไม่ประมาท เราก็ต้องใส่หมวกกันผึ้งต่อย (bee veils) ที่ใบหน้าครับ เราไปชมภาพของเจ้าหมวก (ของฝรั่ง) กันก่อน

ภาพของหมวก กันผึ้งต่อย (bee veils)

         หมวกกันผึ้งต่อย (bee veils) มีหน้าตาแบบที่เห็นนะครับ คราวนี้เราก็ไปดูการจับผึ้งด้วยมือเปล่าของผมกันเลย ใช้วิธีเล่าแบบ Depict นะครับ

depickt 1. : บรรยายภาพ ผึ้งหนีไปทำรังอยู่ในโพรงดิน ริมเหมืองน้ำเก่า ก่อนจับผึ้งด้วยมือเปล่า เราต้องรมควันสยบผึ้งก่อนด้วย smoker ทำให้ผึ้งรับรู้ว่ามีควันไฟแล้วเดี๋ยวไฟจะตามมา (ไหม้รังเขา) เขาจึงไปดูดน้ำหวานเพื่อเตรียมหนี ผึ้งตัวที่บินได้ ก็จะหนีควันออกมา ส่วนผึ้งอ่อนก็จะอยู่ที่รวงผึ้ง เราก็เตรียมเอามือไปล้วงเอารวงผึ้งออกมาก่อน แล้วจึงจับตัวผึ้งในภายหลัง

ภาพของหมวก กันผึ้งต่อย หรือ bee veils ภาพของกระป๋องรมควันสยบผึ้ง หรือ smoker ภาพของเหล็กงัดรังผึ้ง หรือ hive tool

depict : บรรยายภาพ อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับการจับผึ้งในครั้งนี้ 1. bee veils 2. smoker 3. hive tool

depict 2 : บรรยายภาพ การเอามือล้วงเข้าไปในโพรงดิน เพื่อจับผึ้งที่เหลืออยู่ในโพรง โดยเราเอานิ้วค่อยๆ เขี่ยตัวผึ้ง ตัวผึ้งก็จะมาจับที่นิ้วของเราปล่อยกลิ่นฟีโรโมน (pheromone) เรียกพวกตัวอื่นๆ มาเกาะที่นิ้วเราด้วย

depict : หีบเลี้ยงผึ้ง (bee hives) มีโครงสร้างเป็นกล่องสี่เหลื่ยม มักทำด้วยไม้ เลียนแบบโพรงไม้หรือโพรงดินในธรรมชาติ เพื่อให้ผึ้งเข้าไปอาศัยอยู่ depict : คอนผึ้ง (bee frame) เป็นกรอบไม้สี่เหลี่ยมที่เป็นที่เกาะของผึ้ง คอนผึ้ง 2 แบบใหญ่ๆ ได้แก่ คอนตัวอ่อนและคอนน้ำหวาน (ในภาพเป็นคอนน้ำหวาน)

depict 3 : ภาพแสดงการจับผึ้งด้วยมือเปล่า ใช้มือซ้ายล้วงไปที่โพรงแล้วค่อยๆ จับผึ้งมาทีละหน่อย แล้วเอาใส่ไว้ที่คอนผึ้ง ทำซ้ำจนกว่าผึ้งในโพรงจะหมด โดยไม่ถูกต่อยเลย (ขอย้ำว่า ไม่ถูกต่อยเลย, ทำได้แล้ว)

  
    สิ่งที่เป็นความลับของ (น้องผึ้ง) การจับผึ้งด้วยมือเปล่าในครั้งนี้คือ

1. ไม่มีคาถาในการจับผึ้งครับ หรือถ้ามี คาถาที่ต้องท่องคือ "อย่ากลัว" เพราะการกลัวผึ้งจะทำให้ร่างกายเราสร้างกลิ่นแห่งความกลัวขึ้น ซึ่งสัตว์ป่า (wild animals) ทั้งหลายจะทราบได้ว่าเรากล้ว
2. เวลาเราพ่นควันเข้าไปในโพรงดิน ผึ้งตัวที่บินได้หนีออกมาเกือบหมดแล้ว ที่เหลือในรังจึงเป็นผึ้งอ่อน ซึ่งต่อยไม่ได้ หรือต่อยได้ก็ไม่เจ็บเพราะต่อมน้ำพิษยังเจริญไม่เต็มที่ครับ
3. เวลาเราจับผึ้งด้วยมือเปล่า จะเกิดการสัมผัสกับตัวผึ้ง ดังนั้นเราจึงทำด้วยความนิ่มนวล และผึ้งรับสัมผัสการที่เราไม่ได้เป็นศัตรูกับเขา
4. ถ้าจะให้ดี เราควร spay น้ำหวานให้ผึ้งกินให้อิ่มเสียก่อน เขาจะได้ใจดีกับเรา