การระดมสมอง (Brainstorming)
ในการสร้างงานพัฒนา จำเป็นต้องมีเครื่องมือที่เหมาะสมกับงานนั้นๆ การระดมสมองนับเป็นเครื่องมือ หรือวิธีการหนึ่ง ในการจุดประกายงานพัฒนาให้มีทิศทางที่ตรงเป้าประสงค์
จุดประสงค์หลัก คือ การแตกความคิดจากประสบการณ์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) เพื่อตกผลึกเป็นความคิดของกลุ่ม เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการแก้ปัญหาร่วมกัน
ขั้นตอน
- จุดประกายเพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยน คือ การกระตุ้นให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียขยายความคิดของตนโดยการแลกเปลี่ยนกันในกลุ่มอย่างอิสระ โดยไม่ยึดติดกับความคิดของคนใดคนหนึ่ง
- เรียนรู้สู่การจับกลุ่มก้อน คือ การสรุปใจความสำคัญ หรือประเด็นที่ได้จากการระดมกลุ่มใหญ่ออกเป็นหมวดหมู่ เห็นถภาพรวมของความคิดของทั้งกลุ่ม
- สะท้อนข้อมูลกลับกลุ่มใหญ่ คือ การสรุปสิ่งที่ได้จากการระดมกลุ่มใหญ่ให้สมาชิกฟัง ซึ่งเป็นแนวคิดที่สรุปจากกลุ่มใหญ่ ทุกคนมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็น
- หัวใจคือรวมเป็นหนึ่ง คือ การระบุปัญหา หรือประเด็นหลักของการระดมสมองครั้งนี้ จากหลายความคิด หลายแนวทาง สู่การสรุปเป็นหัวใจของกลุ่ม
- รู้ซึ่งถึงทางแก้ปัญหา หลังจากระบุปัญหาหรือประเด็นหลักของการพัฒนาแล้ว โจทย์ของการระดมสมองต่อไป คือ การหาแนวทางในการแก้ปัญหา หรือการพัฒนานั้น ต่อไป
หัวใจสำคัญ
- อิสระทางความคิด
- ไม่ยึดติดความเห็นส่วนตัว
- อย่ากลัวถูกผิด
- แลกเปลี่ยนความคิดสู่การพัฒนา
อุปสรรคและปัญหาที่พบ
- อิทธิพลทางความคิด มักเกิดขึ้นถ้ากลุ่มมีความแตกต่างระหว่างสมาชิกในด้านการศึกษา ฐานะ สถานภาพทางสังคม สูง
- ยึดติดอนัตตา บางครั้งจะพบในกลุ่มที่ถือความคิดของตัวเองถูกต้อง เพราะมีความรู้ มีประสบการณ์
- ปัญหาความขัดแย้ง ปัญหาหนึ่งปัญหามักจะพบการมองต่างมุมอยู่เสมอ เป็นธรรมดาที่การระดมสมองอาจจะเจอกับการขัดแย้งทางความคิด
- ไม่เปลี่ยนแปลงสู่การพัฒนา บทสรุปสุดท้ายของการระดมสมอง คือ ได้แนวทางในการแก้ปํญหา หรือการพัฒนา แต่บางครั้งอาจจะพบว่าหลังการระดมสมอง ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะแยกย้ายกันไป โดยไม่ได้เกิดการพัฒนาที่ต่อเนื้อง
- อุปสรรดที่พบทั้งหมดนี้ เป็นโจทย์ที่สำคัญสำหรับวิทยากรกระบวนการ (Facilitator) ที่ต้องคอยควบคุมการประชุมให้เป็นไปตามทิศทางและเป้าประสงค์
แนะนำเอกสารเพิ่มเติม
1. วันรัตน์ จันทกิจ. 17 เครื่องมือนักคิด (ฉบับปรับปรุง). สถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: ห้างหุ้มส่วนจำกัด ซีโน ดีไซน์, 2549.
ขอบคุณมากๆ ค่ะ