ความเข้าใจของตอลสตอย-ชาวคริสต์ที่ตีความศาสนาคริสต์ด้วยความเรียงและวรรณกรรม ต่อศาสนาคริสต์ซึ่งให้ความสำคัญกับชีวิตในโลกนี้แทนที่โลกหลังความตายก็ไม่ต่างจากการตีความศาสนาพุทธของท่านอาจารย์พุทธทาส และการเข้าใกล้พระเจ้าของตอลสตอยก็คือการลดความเห็นแก่ตัวจนไร้ซึ่งตัวตนนั่นเอง

คนกับนายแปลมาจากภาษาอังกฤษเรื่องMaster and Man เป็นเรื่องราวการเดินทางในคืนๆเดียวท่ามกลางหิมะที่ตกหนักของตัวละคร 3 คน/ตัว คือนาย บ่าวและม้า

เมื่อรถม้าหลงทาง นายหนีตายจากความหนาวเย็น ทิ้งบ่าวไว้เอาตัวรอดเพียงผู้เดียว นายดิ้นรนกระเสือกกระสนหาทางออกแต่ก็ต้องวนกลับมาที่เดิม ครั้งแล้วครั้งเล่า
บ่าวซึ่งมีชีวิตที่ทุกข์ยากมาโดยตลอดยอมรับชะตากรรมในความตายจากความหนาวเย็นที่คืบคลานเข้ามา รวมทั้งม้าซึ่งยอมศิโรราบให้กับความตายที่แผ่คลุมเข้ามาโดยดุษฎี หลังจากที่นายหมดเรี่ยวแรงที่จะแข็งขืนออกเดินค้นหาทางออกอีกต่อไป

จากความดิ้นรนหนีตายด้วยความเห็นแก่ตัว เมื่อกลับมาที่จุดทิ้งสัมภาระโดยมีบ่าวนอนรอความตายเป็นเพื่อนท่ามกลางหิมะขาวโพลนในความมืด ในเสี้ยววินาทีของความสงบเงียบนั้น ขณะสัมผัสตัวบ่าวจิตของนายเกิดเปลี่ยนเป็นความอนาทร ห่วงใยในตัวบ่าวจนถึงกับใช้ร่างกายของตนเป็นกำบังหิมะและให้ความอบอุ่นแก่บ่าว

ความเปลี่ยนแปลงของจิตใจจากความเห็นแก่ตัวทิ้งเพื่อนเพื่อเอาตัวรอดเพียงลำพังกับความรักที่ไร้ซึ่งความเป็นตัวตนซึ่งเกิดขึ้นในจิตดวงเดียวกัน และค่ำคืนนั้นความสงบสุขอย่างล้ำลึกได้เกิดขึ้นกับจิตใจของนายพร้อมกับความตายที่ไม่ได้มีความหมายใดๆ

รุ่งเช้ามีคนมาพบหิมะถมทับนายกับบ่าว บ่าวยังไม่ตาย และมีชีวิตตามครรลองในความทุกข์ยากต่อไป

เรื่องชีวิตที่เผชิญความตายของตอลสตอยมีอีก2เรื่องที่น่าสนใจคือความตายของอีวาน อินลิซ และฮัชจี มูรัส

ถ้าไม่บอกว่าเป็นนักเขียนรัสเซีย และด้วยกลิ่นอายของท้องเรื่องสังคมรัสเซีย ผมคิดว่าพลังกระทบใจของเรื่องสื่อถึงมนุษย์ทุกคนทุกเชื้อชาติที่โตพอที่จะรับรู้เรื่องราว เพราะจิตหนีตายเอาตัวรอดด้วยความเห็นแก่ตัว และจิตที่เต็มไปด้วยความรัก ความเห็นแก่ผู้อื่นโดยไม่มีความเห็นแก่ตัวหรือไม่มีตัวตนเหลืออยู่เลยก็อยู่ภายในจิตใจของเราทุกคน     เป็นจิตคนละดวงในจิตดวงเดียวกัน

จิตของเรา

มีนับไม่ถ้วนในแต่ละวัน มีทั้งประเสริฐเลิศเลอและต่ำช้าสามานย์ขึ้นอยู่กับปัจจัยที่อิงอาศัยกัน ถึงที่สุดแล้วไม่มีจิตเดิมแท้ในพุทธศาสนา <p>ความเข้าใจของตอลสตอย-ชาวคริสต์ที่ตีความศาสนาคริสต์ด้วยความเรียงและวรรณกรรม ต่อศาสนาคริสต์ซึ่งให้ความสำคัญกับชีวิตในโลกนี้แทนที่โลกหลังความตายก็ไม่ต่างจากการตีความศาสนาพุทธของท่านอาจารย์พุทธทาส และการเข้าใกล้พระเจ้าของตอลสตอยก็คือการลดความเห็นแก่ตัวจนไร้ซึ่งตัวตนนั่นเอง
เรื่องสั้นนี้ยกให้บ่าวเป็นเสมือนพระเยซูที่มาชี้ทางหรือชักนำให้ จิตใจของนายเข้าใกล้พระเจ้า</p>