ชุมชนเตรียมพร้อมในการพัฒนาต่อเพื่อรับนักท่องเที่ยวจากข้างนอกที่จะเข้าไปศึกษาวิถีชีวิตของพวกเขา ไปเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ไปเพื่อทำความเข้าใจซึ่งกันและกัน เป็นการท่องเที่ยวที่ไม่ใช่เพื่อการท่องเที่ยวแต่เพียงอย่างเดียว

 

                                                                             

                                                              จตุพร วิศิษฏ์โชติอังกูร <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="right">                                                               [email protected]</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="right"></p>    - - - ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์โพสต์ทูเดย์ ฉบับวันจันทร์ ที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๕๐ - - - - 

  <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">“อยากให้นักท่องเที่ยวเข้ามาเที่ยวในหมู่บ้าน เพื่อที่เขาจะได้เรียนรู้ความเป็นอยู่ของคนมูเซอแดง”</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">แสนสะอาด สินสายไทย หนุ่มมูเซอแดง แห่งบ้านผาเจริญ อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน กล่าวถึงความคาดหวังการพัฒนาชุมชนโดยผ่านการท่องเที่ยวโดยชุมชน ที่เขาคิดว่าการที่ชุมชนได้แลกเปลี่ยนกับคนข้างนอกทำให้มีโอกาสได้เรียนรู้ความรู้จากภายนอก และการท่องเที่ยวน่าจะเป็นรายได้เสริมของชุมชน</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center">ลาหู่หยี หรือ มูเซอแดง แห่งบ้านผาเจริญ</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">“มูเซอแดง” เป็นอีกหนึ่งกลุ่มของกลุ่มขาติพันธุ์มูเซอ หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ลาหู่หงี  (Lahuye’) เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่จัดอยู่ในกลุ่มธิเบต-พม่า สืบเชื้อสายมาจากชนชาติโล-โล อพยพจากพม่าสู่ไทย  ลักษณะการอพยพแบบค่อยเป็นค่อยไป และมูเซอแดงเป็นกลุ่มที่พบมากที่สุดในประเทศไทย ที่เรียกว่ามูเซอแดง มีความหมายอยู่ ๒ นัยได้แก่ แถบสีแดงของผืนผ้าของหญิงมูเซอ และ การสื่อความหมายถึงพรานป่าที่ชำนาญไพร</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">อคติทางชาติพันธุ์ ทำให้คนนอกมองพวกเขาอย่างบิดเบี้ยวไปจากความเป็นจริง ข้อกล่าวหาที่ไม่เป็นจริง ไม่ว่าจะเป็นการตัดไม้ทำลายป่า การทำไร่เลื่อยลอย ตลอดจนการพูดต่อๆกันมาว่า ชาวเขามูเซอแดงมีวัฒนธรรมฟรีเซ็กส์ ทั้งหมดล้วนแต่เป็นข้อกล่าวหา ที่น้อยคนที่จะเข้าไปเรียนรู้และสัมผัสวิถีชีวิตพวกเขาอย่างแท้จริง</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์  วิถีการพึ่งพาตนเองท่ามกลางกระแสทุนนิยมที่เชี่ยวกราก ไม่เว้นแม้แต่บนดอยสูงเช่นหมู่บ้านของแสนสะอาด  การรับรู้ข้อมูลจากข้างนอกชุมชนเป็นไปอย่างเสรี ในขณะเดียวกันองค์ความรู้อันเป็นภูมิปัญญาที่มีคุณค่าของชนเผ่านับวันจะค่อยๆสูญหายลงไปทุกที</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">การยกระดับภูมิปัญญาชาวบ้าน โดยชาวบ้านเองเป็นทางเลือกในการจัดการองค์ความรู้ เพื่อการใช้ประโยชน์จากองค์ความรู้ เป็นฐานคิดต่อในการพัฒนาชุมชน และช่วยฉุดรั้งไม่ให้ภูมิปัญญาดีๆ ของพวกเขาหายไปกับกาลเวลา</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">“งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชน ก่อเกิดกระบวนการเรียนรู้อย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง นอกจากจะเร่งกระบวนการให้คนให้กลับมามองตนเองแล้ว ชุมชนได้เก็บข้อมูลสิ่งดีๆของชุมชน เรียนรู้ตนเองผ่านข้อมูลพร้อมกับเรียนรู้ความรู้ที่เข้ามาจากข้างนอกชุมชน ผสมผสาน ในการขับเคลื่อนงานพัฒนา ขับเคลื่อนวิถีชีวิตที่สมดุล</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center">ท้อพันธุ์พื้นเมืองที่เป็นวัตถุดิบ “ท้อดอง”</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">นานมาแล้วชุมชนยึดถืออาชีพการปลูกไม้ผลเมืองหนาว ที่ใช้เป็นพืชทดแทนฝิ่นในอดีต ด้วยภูมิประเทศที่ตั้งอยู่บนพื้นที่สูง อากาศที่เย็นชื้น สบายเหมาะแก่เติบโตของไม้ผลเมืองหนาวที่ชุมชนปลูกกว่า ๒๐ ชนิด ทุกปีในฤดูเก็บเกี่ยวไม้ผลเหล่านั้นต่างผลิดอกออกผลให้ได้เก็บกิน เก็บขายในตลาดในท้องถิ่น  ปัญหาก็เกิดขึ้นเมื่อผลผลิตเหลือขาย เหลือกิน ถูกทิ้งให้เน่าเสียไปครึ่งหนึ่งของผลผลิตที่ออกมาเลยทีเดียว</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center">ลูกไหนที่โตพอจะรับประทานได้</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ประเด็นปัญหาที่เกิดขึ้น ชุมชนได้ร่วมกันนำมาวิเคราะห์ และคิดเป็นโจทย์วิจัยขึ้น เพื่อหวังผลในการแก้ไขปัญหา พร้อมกับหาทางออกให้กับปัญหาที่เกิดขึ้น จนพัฒนามาเป็นโครงการวิจัย “พัฒนาศักยภาพในการจัดการไม้ผลเมืองหนาวโดยชุมชน บ้านผาเจริญ ต.ปางมะผ้า อ.ปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน” สนับสนุนโดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)สำนักงานภาค อยู่ในระหว่างดำเนินการศึกษา วิจัยในขณะนี้</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">แม้ว่าประเด็นงานวิจัยของชุมชน ไม่ได้ศึกษาเรียนรู้กระบวนการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนอย่างชัดเจนก็ตาม กระบวนการเรียนรู้ กระบวนการเก็บข้อมูลที่ใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการตัดสินใจพัฒนาตามกระบวนการศึกษาวิจัย เป็นทุนทางความรู้ที่เตรียมพร้อมการเปิดชุมชนรับนักท่องเที่ยวที่จะเข้าไปเรียนรู้วิถีชีวิตของพวกเขา</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">“ทุกวันอาทิตย์พวกเราจะเข้าโบสถ์เพื่อนมัสการพระเจ้า และถือโอกาสในวันนั้นปรึกษาพูดคุย ปัญหาและเรื่องอื่นๆของชุมชน หัวหน้าชุมชนได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนกันเต็มที่ในวันนั้น” พ่อเฒ่าแอโจ ผู้อาวุโสชาวมูเซอแดงบอกกล่าวถึงเวทีที่ชุมชนใช้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ เป็นประจำในชุมชนที่นับถือศาสนาคริสต์อย่างบ้านผาเจริญ นอกจากอาศัยช่วงเวลาดังกล่าวพูดคุยกันแล้ว วิถีบนดอยหลังจากเหน็ดเหนื่อยจากการทำงานในไร่ช่วงกลางวันแล้ว ช่วงเวลาค่ำเป็นอีกโอกาสหนึ่งที่ชาวบ้านนั่งจับกลุ่มพูดคุย ในวงน้ำชา หรือ “ต้อเก่าดะเว” เป็นการสนทนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้อย่างไม่เป็นทางการ(Informal Dialogue) ซึ่งส่วนใหญ่แสนสะอาดบอกว่า คุยกันถึงเรื่องไม้ผลที่ชาวบ้านปลูกไว้หลากหลาย ถือว่าเป็นประเด็นหลักในการสนทนาในแต่ละครั้ง</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center">ผลไม้เมืองหนาว อินทรีย์ให้ผลผลิตตลอดปีที่บ้านผาเจริญ</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">การเก็บข้อมูลชุมชนโดยชาวบ้านเป็นผู้เก็บด้วยตนเอง ทำให้ชาวบ้านได้เรียนรู้วิถีตนเองพร้อมกับซึมซับความเป็นชนเผ่ามูเซอแดงไปอย่างไม่รู้ตัว ประเพณี ศิลปวัฒนธรรมดั้งเดิมที่เริ่มจะสูญหายถูกนำเก็บมาเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรอีกครั้ง ภูมิปัญญาหรือองค์ความรู้เดิมประเด็นบางประเด็นถูกหยิบยกขึ้นมาคุยในวง “ต้อเก่าดะเว” อีกครั้ง เพื่อแลกเปลี่ยนและหาความชัดเจนของข้อมูลที่จะบันทึก</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">จากที่ดูเหมือนว่าความรู้ที่เป็นทุนของชุมชนเริ่มหายไป กระบวนงานวิจัยทำให้เริ่มกลับมาฟื้นฟูกันอีกครั้ง เยาวชนได้เรียนรู้ ผู้อาวุโสภาคภูมิใจที่มีโอกาสได้เล่าเรื่องเก่าๆ อันเป็นความรู้ที่ฝังลึก (Tacit knowledge) ถ่ายทอดมายังลูกหลานที่สนใจใคร่รู้ ซึ่งหมายถึงชาติพันธุ์ธำรง(ethnic maintenance)  เป็นการอยู่รอดของชนเผ่าในที่สุด</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center">ดอกสวย พราวทั่วดงดอย “ดอกลูกไหน”</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal" align="center"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ดอกของต้นบ๊วย ต้นท้อ กลีบบางแต่งแต้มตามกิ่งก้าน ดูอ่อนโยนและเข้มแข็งในเวลาเดียวกัน ต้นลูกไหนและก็ผลิดอกเต็มที่ ยังไม่นับรวมไม้ผลเมืองหนาวอีกหลายชนิดในไร่ทยอยกันออกดอก บางชนิดก็เริ่มติดผล อากาศที่เย็นสดชื่น ความเขียวขจีของใบไม้ แทรกด้วยดอกไม้ผลหลากสีสันทำให้ดอยทั้งดอยสดสวยราวสวรรค์ก็ไม่ปาน สิ่งสำคัญที่สุดไม้ผลเหล่านี้ปลอดสารพิษ เป็นไม้ผลอินทรีย์ที่สามารถเก็บจากต้นสดๆกัดกินได้อย่างสบายใจ</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">บ้านกระท่อมไม้ไผ่สาน มุงหญ้าคา ตามเนินเขา หลายคนที่ไปเยือนประทับใจกับอาหารชนเผ่า “น้ำพริกมูเซอ” แกล้มกับผักสดปลอดสารพิษที่ สด กรุบกรอบ  ตอนเย็นๆได้ยินเสียงดนตรีชาวเขาดังมาจากกลางหมู่บ้าน มูเซอแดงที่นี่จะเต้นจะคึ ทั้งหญิงชายที่แต่งชุดมูเซอแดงที่สวยงามในวันอาทิตย์ที่พวกเขานมัสการพระเจ้า  เป็นภาพวิถีชีวิตที่หาดูได้ยาก</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ทั้งหมดเป็นทุนของชุมชน เป็นของดีๆ ที่ชุมชนเตรียมพร้อมในการพัฒนาต่อเพื่อรับนักท่องเที่ยวจากข้างนอกที่จะเข้าไปศึกษาวิถีชีวิตของพวกเขา ไปเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ไปเพื่อทำความเข้าใจซึ่งกันและกัน เป็นการท่องเที่ยวที่ไม่ใช่เพื่อการท่องเที่ยวแต่เพียงอย่างเดียว</p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p> <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>