ถ้าถามว่า "ทองคำนี้ดีหรือไม่?"  คนเกือบทุกคนจะตอบว่า "ดี"  คำว่า "ดี" นี้เป็นคำ"ประเมินค่า"  ถ้าเราถามต่อไปว่า "ดี  เพราะอะไร?"  บางคนก็จะตอบว่า 

 "ดี  เพราะว่า แลกเงินได้"   ข้อความว่า "แลกเงินได้" ทำหน้าที่เป็นเกณฑ์สนับสนุนว่า ทองนั้นดี   หรือ

"ดี   เพราะว่า เหลืองอร่ามแวววาว"  ข้อความว่า "เหลืองอร่ามแวววาว"  ก็เป็นเกณฑ์สนับสนุนว่า ทองนั้นดี เช่นกัน

แต่ถ้าเราสังเกตดูให้ดี  ก็จะเห็น  เกณฑ์ทั้งสองนี้แตกต่างกัน  อันแรก  ดี เพราะว่า  แลกเงินได้  แลกอาหารได้  แลกเสื้อผ้าได้  ฯลฯ  ซึ่งเป็น"เกณฑ์ภายนอก"  คืออยู่ภายนอกทองคำนั้น   แต่อันหลังนั้น  ดี เพราะว่าเหลืองอร่ามแวววาว  ซึ่งเป็น "เกณฑ์ภายใน" ของตัวทองคำก้อนนั้นเอง 

การประเมินค่าจึงอาจแบ่งออกได้เป็นสองประเภท  คือ  "การประเมินค่าโดยใช้เกณฑ์ภายใน"  กับ  "ประเมินค่าโดยใช้เกณฑ์ภายนอก"

ในเมื่อคนทุกคนล้วนแต่มีความสามารถที่จะประเมินค่าด้วยกันทั้งสิ้น  ดังนั้น  กระทรวงศึกษาจึงได้กำหนดไว้ในหลักสูตรของวิชาต่างๆว่า  ให้ครูช่วยกันสอนเพื่อพัฒนาความสามารถด้านการคิดประเมินค่าให้ลูกหลายของเราด้วย   ซึ่งเราสามารถที่จะสอนได้เกือบทุกวิชา  เช่น

ในวิชาวรรณกรรม  เราอาจจะยั่วยุให้เด็กคิดประเมินค่าว่า  "พระสังข์ทองนั้นเป็นคนดีหรือไม่?"  ---  เด็กก็อาจจะช่วยกันตอบว่า "ดี  ครับ  เพราะว่า พระสังข์ทองเป็นคนที่มีความกตัญญูต่อบิดามารดา  แม้เขาจะทอดทิ้ง  ก็ยังไม่โกรธ" (ประเมินค่าโดยใช้เกณฑ์ภายในเนื้อเรื่อง)---- หรือ "ไม่ดี  เพราะว่า เป็นสาเหตุทำให้นางพันธุรัตน์ตาย" (ประเมินค่าโดยใช้เกณฑ์ภายในเนื้อเรื่อง) ---  หรือ "ดี  เพราะใครๆก็ชมว่าดี" (ประเมินค่าโดยใช้เกณฑ์ภายนอกเนื้อเรื่อง) ฯลฯ

ในวิชาวิทยาศาสตร์ก็ประเมินได้  เช่น  "การเรียนวิทยาศาสตร์นั้น ดีหรือไม่ ?"  ---  เด็กอาจจะตอบว่า  " ดี  เพราะว่าเป็นวิชาที่บรรยายเรื่องของธรรมชาติไว้อย่างลึกซึ้งที่สุด" (ประเมินโดยใช้เกณฑ์ภายในวิชาวิทยาศาสตร์เอง)  หรือ ---  "ไม่ดี  เพราะว่า ครูหลายคนว่าน่าเบื่อเนื่องจากสอนยาก"  (ประเมินโดยใช้เกณฑ์ภายนอกเนื้อหาวิชา)  ฯลฯ