ผมใช้คำว่า"จิต" หรือ Mind  มาตลอดตั้งแต่บล็อกแรกจนถึงขณะนี้ ครับ  บางทีอาจจะทำให้บางท่านเกิดความสงสัยว่า "เอ -- ก็ไหนนิยาม - จิตวิทยา - ว่า คือวิทยาศาสตร์ทางพฤติกรรม - แล้วเหตุไฉนผมจึงใช้คำว่า - จิต - อย่างหน้าตาเฉย ฉะนี้เล่า ?"  เรื่องนี้ผมได้ให้เหตุผลไว้หลายแห่งแล้วครับ  แต่เมื่อมาถึงตรงนี้ก็อยากจะกล่าวเสริมอีกครั้งครับ เพราะว่า บางท่านอาจจะยังไม่ได้อ่านบันทึกตอนต้นๆ

คำว่า "พฤติกรรม" หรือ Behavior นั้น  เราตกลงกันอย่างหยาบๆในหมู่นักจิตวิทยาว่า  หมายถึง "พฤติกรรมภายนอก" กับ "พฤติกรรมภายใน" พฤติกรรมภายนอกก็ได้แก่ การเคลื่อนไหวของร่างกาย ที่เราสังเกตได้ หรือมีความเป็นไปได้ที่จะสังเกต  เช่น  การเดิน  นั่ง ยิ้ม ยกมือ หัวเราะ พูด กะพริบตา หรือแม้กระทั่งการเต้นของหัวใจ  การไหลของเลือดในหลอดเลือด  การย่อยอาหาร  ฯลฯ  ส่วนพฤติกรรมภายในนั้น  ได้แก่ การรู้สึกสัมผัส  การจำ  การคิดทุกชนิด  การตัดสินใจ  อารมณ์ เจตคติ ความรู้สึกสุข ทุกข์ ฯลฯ

พฤติกรรมภายในนี้เรียกรวมๆว่า  "จิต" ครับ ?!

แต่เนื่องจากช่วงเวลาประมาณปี คศ. ๑๙๑๐ - ๑๙๖๐ เศษๆ สำนักจิตวิทยากลุม พฤติกรรมนิยม (Behaviorism) ได้ครองงำความคิดทางจิตวิทยาในโลกใบนี้อยู่ครับ  โดยเฉพาะ Lecturers ในมหาวิทยาลัย  และจิตวิทยาสำนักนี้เขา"ถูกครองงำ" ด้วยความคิดของลัทธิ "วัตถุนิยม" หรือ Materialism  มาอีกทอดหนึ่ง ทำให้เขาเชื่อว่า "สิ่งที่เป็นจริงก็คือวัตถุ - ซึ่งสามารถสังเกตได้ - สิ่งอื่นๆ ที่สังเกตไม่ได้หามีไม่ !" ฉะนั้น ถ้าจะให้จิตวิทยาเป็นวิทยาศาสตร์แล้วจะต้องศึกษาสิ่งที่สังเกตได้ !!  และสิ่งที่สังเกตได้ก็คือ "พฤติกรรมภายนอก"  ดังนั้น นักจิตวิทยาสำนักพฤติกรรมนิยม "แบบสุดโด่ง" จึงได้เปลี่ยนคำนิยามมาเป็น "จิตวิทยาคือวิทยาศาสตร์ทางพฤติกรรม"  ราวๆปี ๑๙๑๓ ครับ

เล่ากันว่าในช่วงนั้น ใครพูดคำว่า "จิต" ในรั้วมหาวิทยาลัยแล้วจะถูกหัวเราะเยาะทีเดียว !! (ฟังหูไว้หูนะครับ)

แต่ในขณะเดียวกัน  นักจิตวิทยาอีกพวกหนึ่งที่ไม่เห็นด้วย  ก็ซุ่มวิจัยค้นคว้าเพื่อหาหลักฐานว่า  "พฤติกรรมภายใน (จิต)"  มีแน่  และศึกษาด้วยวิธีการวิทยาศาสตร์ได้เหมือนกัน  -- และตีพิมพ์ผลงานวิจัยออกมาเรื่อยๆ  ภายใต้หัวข้อต่างๆกันออกไป  เช่น  Insight, Sensation, Perception, Memory, Thinking, Problem solving thinking, Verbal Learning, Concept learning, Concept formation, Information Processing Model, Memory Model เป็นต้น ทำให้เป็นที่ฮือฮากันเพิ่มขึ้นๆ  จนในที่สุดในปี ๑๙๖๗  ศาสตราจารย์ ดร. ULRIC NEISSER  แห่ง Cornell University ก็ได้ตีพิมพ์หนังสือ "จิตวิทยาปัญญา" หรือ "COGNITIVE PSYCHOLOGY"  ออกมาเล่มแรกในโลก  แต่แทนที่จะเรียกชื่อว่า " PSYCHOLOGY OF MIND"  เขาใช้คำ COGNITIVE  Psychology

จากนั้น "จิตวิทยาที่เกี่ยวกับจิต"ก็ได้ตีพิมพ์ออกมาเรื่อยๆ  ภายใต้ชื่อต่างๆ เช่น  HUMAN MEMORY,  PSYCHOLOGY OF THINKING เป็นต้น

และได้มีการเสนอให้ใช้คำนิยามของจิตวิทยาว่า " SCIENCE OF MIND AND BEHAVIOR"  มาราว ๒๐ กว่าปีแล้วครับ